Muzeum Narodowe mieści się w budynku dawnego klasztoru franciszkanów, zbudowanym w stylu późnogotyckim w pierwszej połowie XV wieku. Podstawę Działu Sztuki Dawnej tworzy zbiór malarstwa niderlandzkiego, rysunku i grafiki europejskiej darowany miastu testamentem przez kupca gdańskiego Jacoba Kabruna (Cockborna) (1759-1814), uzupełniany sukcesywnie przez syna Augusta. Perłą zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku jest tryptyk „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga. Zbiór rysunków liczy 1660 pozycji, obejmuje prace od końca XV wieku do 1945 roku, w przeważającej części artystów europejskich. Kolekcja rysunków, grafik i obrazów kupca i konesera sztuki Jakuba Kabruna, przekazana miastu w 1814 roku. Kolekcja tkanin i haftów liczy ponad 1500 obiektów; obejmuje zabytki od XIII po wiek XX. Są to tkaniny wschodnie, tapiserie, paramenty liturgiczne z gdańskich i pomorskich kościołów, stroje i akcesoria mody oraz koronki.



Muzeum Narodowe w Gdańsku, dziedziczące zbiory i tradycje dwóch instytucji – Muzeum Miejskiego (1870) i Muzeum Rzemiosł Artystycznych (1881), należy do najstarszych w Polsce. Zalążek zbiorów Muzeum Rzemiosł Artystycznych powstał dzięki zakupieniu w 1881 roku kolekcji Ludwika Garbego, składającej się z kilku tysięcy eksponatów (meble, fajanse i wyroby z metali kolorowych). Średniowieczną rzeźbę gdańską i pomorską przekazywały do muzeum kościoły, a cechy – rzemiosło artystyczne.