|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 5 głosów | średnia głosów: 6
15 września 2017 , Grunwaldzka 9 - dom poetki Anny Luizy Karsch zwana pruską Safoną.Skomentuj zdjęcie
|
Dodane: 26 września 2017, godz. 21:04:47 Autor zdjęcia: Wiesław Smyk Rozmiar: 1900px x 1247px Licencja: CC-BY-SA 3.0 Aparat: NIKON D5300 1 / 320sƒ / 8ISO 20018mm
1 pobranie 706 odsłon 6 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia Wiesław Smyk Obiekty widoczne na zdjęciu Grunwaldzka 9 - dom poetki Anny Luizy Karsch więcej zdjęć (7) Zabytek: KOK-I-559/69 z 02.11.1976 Poetka oświeceniowa, jako samorodny talent zrobiła głośną karierę w Prusach („Niemiecka Safona”). Była pierwszą Niemką, która utrzymywała się z własnej twórczości literackiej. Anna Louisa Karsch (znana też jako Karschin) urodziła się 1 XII 1722 prawdopodobnie w Przetocznicy (niem. Hammer) niedaleko Świebodzina, jako córka karczmarza Christiana Dürbacha. Jej dzieciństwo było bardzo trudne. Po śmierci ojca w 1728 r., matka oddała ją pod opiekę stryja, urzędnika sądowego w Trzcielu, który w sekrecie zajął się edukacją dziewczynki. Po pewnym czasie zabrała ją do domu, aby zajmowała się pasieniem krów, doglądaniem dzieci swoich przyrodnich sióstr oraz służbą w obcych domach. Kiedy osiągnęła 15 lat, została wydana za sukiennika Michaela Hirsekorna ze Świebodzina. Urodziło im się trzech synów. Nie było to szczęśliwe małżeństwo, mąż był alkoholikiem i nie tolerował zamiłowania żony do poezji i książek, będącego odskocznią od jej marnej egzystencji. Kiedy w 1749 r. państwo pruskie wprowadziło ustawę o prawnej możliwości rozwiązywania związków małżeńskich, Anna Louisa stała się pierwszą rozwiedzioną kobietą w Prusach. Zaraz po rozwodzie zawarła ślub z krawcem Danielem Karschem ze Wschowy. Niestety mężczyzna ów był również alkoholikiem. We Wschowie jej talent zauważył rektor miejscowej szkoły Ribov. Karschin zaczęła pisać coraz więcej okolicznościowych wierszy zyskując pewien rozgłos. Wspierały ją miejscowe prominentne osoby. Publikowała utwory na łamach gazet, a dzięki honorariom ratowała finanse rodzinne. Upamiętniła odwiedziny króla polskiego Augusta III we Wschowie w 1752 r. utworem „An Seine Majestät den König von Polen” (Jego królewskiej mości królowi Polski). Chwaląc pokojową politykę władcy, zwróciła również uwagę na swoje bardzo trudne położenie, co jednak pozostało bez echa. Pomagały jej natomiast miejscowe rodziny protestanckie. W 1755 r. zorganizowano przeprowadzkę całej rodziny do Głogowa. Poetka wyraźnie tym poruszona napisała: „Wydaje mi się, że mój geniusz był jak ptak, który po raz pierwszy uświadomił sobie, że ma dar latania”. W Głogowie spotykała się przedstawicielami miejscowej elity. Szybko dała się poznać jako utalentowana autorka okolicznościowych wierszy oraz patriotycznych pieśni. Tutaj 13 V 1758 wraz z trójką swych dzieci przeżyła dramatyczny pożar miasta, co opisała w liczącym 300 wersów utworze „Dwie ody na wielki pożar Głogowa”. Podczas pruskiej kampanii przeciw Austrii na Śląsku i w czasie wojny siedmioletniej, Karsch napisała wiele utworów sławiących zwycięstwa Fryderyka II. Stały się one niebawem znane w Berlinie. Ujawniające grozę wojen wiersze oraz poematy publikowane były także w śląskich almanachach i czasopismach. Ze względu na pogarszające się zdrowie, co powodowane było przez nasilający się alkoholizm męża, zatroskani przyjaciele skierowali ją w 1760 r. do Cieplic na dwumiesięczny wypoczynek. Po powrocie komendant głogowskiej twierdzy von Haack spowodował, iż 45-letniego D. Karscha skierowano do wojska. W 1761 r., dzięki protekcji barona Rudolfa von Kottwitz z Bojadeł, poetka wyjechała do Berlina. Wkrótce stała się znana wśród wiodących myślicieli i artystów, takich jak: M. Mendelssohn, G.E. Lessing, J.G. Sulzer, K.W. Ratler. Zaproszono ją do Magdeburga i Halberstadt. W Magdeburgu pracowała z siostrą króla Amalią nad Passionskantate. Wszędzie podziwiano jej naturalną łatwość rymowania. Osiągnęła szczyt swojej kariery w momencie publikacji w 1764 r. wybranych wierszy, pt. Auserlesene Gedichte von Anna Luisa Karschin, z biografią i wstępem J. Sulzera, otrzymując ogromne honorarium 2000 talarów. Jej talent sprawił, że zyskała miano „Niemieckiej Safony”(w nawiązaniu do sławnej poetki antycznej). W późniejszym okresie jej rymy oceniane były surowiej, klasyfikowane jako poezja okolicznosciowa. Do osiągnięć literackich Karsch należy zaliczyć korespondencję – szczególnie jej listy do J. W. L. Gleima, w których szczegółowo oboje opisywali „literackie sceny” w Berlinie i Halberstadt (R. Nörtemann [wyd.],Mein Bruder in Apoll. Briefwechsel zwischen Anna Louisa Karsch und Johann Wilhelm Ludwig Gleim. T. 1-2, Göttingen 1996). Listy te stanowią odzwierciedlenie epoki późnego oświecenia w Prusach. Karsch prowadziła również korespondencję z J.W. Goethe (i spotkała się z nim w 1781 r.). Jeszcze w 1763 r. król Fryderyk II obiecał Karschin dom i roczną pensję. Słowa jednak nie dotrzymał. Dopiero w 1787 r. Fryderyk Wilhelm II zgodził się zbudować dla poetki dom. Ostatnie lata życia były dla niej najbardziej literacko owocne. Zmarła mając 69 lat 12 X 1791, podczas podróży do Frankfurtu n/Odrą. Pochowana została w Berlinie na cmentarzu obok kościoła św. Zofii (na ścianie kościoła zachowana tablica). W 1792 r. pośmiertnie ukazała się jej historia z biografią autorstwa córki, Caroline Luise von Klencke. Wnuczka Helmine von Cezy również przejęła zamiłowanie do poezji. A.L. Karsch była pierwszą Niemką, która utrzymywała się z własnej twórczości literackiej. Poetka pomimo ekonomicznych, edukacyjnych i ideologicznych granic, potrafiła osiągnąć sukces – stając się przykładem emancypacji w duchu oświecenia. Za: ul. Grunwaldzka więcej zdjęć (21) |