Jestem w trakcie wyjaśniania rzeczywistej, dokładnej daty podpalenia Czerwonego Ratusza w 1945r.
Napisałem do Straży Pożarnej i do Urzędu Miasta. Zobaczymy czy coś się wyjaśni.
Panowie R. Czejarek i A. Kraśnicki (junior) na razie nie odpisali.

do mironlany: Pewnie nie wiedzieli :) Wedlug wspomien pierwszego polskiego prezydenta Szczecina, wynikaloby, ze budynek splonal 15 czerwca 1945 (lub rozszerzajac - miedzy13 i 15 czerwca). Interesujacy wydaje sie takze fakt, ze budynek nietkniety wojna, siedziba przedwojennych wladz miasta nie zostal wowczas obsadzony przez jakakolwiek instytucje polska, co w tych niespokojnych czasach wlasciwie wystawilo go na pastwe losu.

do Kajordzak: Podal, ale w nieco zawoalowany sposob, zestawiajac to z faktem wyjazdu do Berlina, 15 czerwca 1945.

do Kajordzak: Bardzo proszę -

do Kajordzak: Ci co czytali książkę pewnie skojarzą jej fragmenty, dla tych co nie czytali małe wyjaśnienie:


W tym fragmencie Zaremba wyjeżdża do Berlina 15 czerwca rano. Przez kilka następnych stron opisuje podróż, wrażenia ze zrujnowanego Berlina i przebieg rozmowy z generałem-lejtnantem Tieleginem o sprawach szczecińskich.
W drugim linku kilka stron dalej: opisuje swój powrót do Szczecina po północy 16 czerwca i wtedy dowiaduje się o spaleniu ratusza.

To są fakty z książki, natomiast przeszukując internet napotykałem na różnych stronach daty np. koniec maja 45, lub też "końcowy etap wojny" (to akurat z Wikipedii). Na datę 6 grudnia nie trafiłem.

do Kajordzak: Piszemy o tym samym, ale nie tak samo. 12.06 Zaremba byl w Szczecinie, wiec o pozarze ratusza raczej by wiedzial, natomiast 13 i 14 byl w Koszalinie, a 15 w Berlinie. Pozar wydarzyl sie podczas jego nieobecnosci, czyli w ciagu 13-15.06. Najpewniej jednak 15.06. gdy byl w Berlinie, bo gdyby pozar mial miejsce 13 lub 14, teoretycznie dowiedzialby sie o nim miedzy powrotem z Koszalina (14 wieczorem) i wyjazdem do Berlina (15 rano).

do Kajordzak: Jedna sprawa to wyjaśnienie dokładnej daty, ale druga ciekawsza według mnie, to skąd autor tekstu tablicy na Czerwonym Ratuszu wziął datę 6 grudnia 1945. Być może dowiemy się tego w przyszłym tygodniu - wysłałem maila do Biura Prezydenta Miasta, gdzie jedna z pań tam pracujących ma kontakty z osobą/osobami opracowującymi teksty tablic informacyjnych, które umieszczane są na zabytkach miasta.

do Kajordzak: Sprawa jest zagmatwana.
Pisałem do paru miejsc, między innymi do biura prezydenta Szczecina, chcąc dowiedzieć się kto jest autorem tekstów na tablicach informacyjnych. Pani odpowiedziała że opisy na tablicach są dziełem Ryszarda Kotli, o którym Roman Czejarek (do którego też pisałem) wyrażał się bardzo pozytywnie, jako o znawcy spraw szczecińskich.

Przy znakowaniu Miejskiego Szlaku p. Ryszard Kotla wskazał datę 6 grudnia jako fakt
odnotowany w dokumentach policyjnych, które mówiły o podpaleniu ratusza przez dozorcę.

Pisałem też do straży pożarnej, gdzie pan rzecznik przesłał skan publikacji branżowej, gdzie mówiąc ogólnie odnotowano próby kilkukrotnego podpalenia gmachu (nie podając wszak konkretnych dat).

do Kajordzak: Brakuje mi już pomysłów, do kogo jeszcze można napisać i czy ktoś może mieć inne wiarygodne informacje. Urząd Miasta odpisał (patrz wyżej), strażacy też dużo nie wnieśli, do policji się nie odzywałem, bo trudno mi sobie wyobrazić, aby ktoś poświęcał czas na tak błahą (dla ogółu) sprawę jak data spalenia jednego budynku 72 lata temu. Pani z Archiwum Państwowego w Szczecinie wprawdzie zapraszała do nich, można tam na miejscu poszperać w dawnych dokumentach, ale po pierwsze trzeba mieć na to dużo czasu a po drugie wątpię czy będą mieć coś więcej niż w oficjalnie dostępnych faktach.

Ja w miedzyczasie dotarlem do publikacji "Stettin-Szczecin 1945-1946, Dokumente-Errinerungen, Dokumenty-Wspomnienia", wyd. Hinstorff Verlag, Rostock 1994 i w zamieszczonej tam kronice wydarzen 1945 - na str. 372 - pod data 15 czerwca widnieje zapis "Pozar Nowego Ratusza".

do mirekjot: I to już jest bardzo konkretne źródło. Napisałem maila do pana Ryszarda Kotli, może on się odniesie do tematu, który bądź co bądź sprowokował.

do Kajordzak: Ba, zebym to ja wiedzial. Jest tam 5 i pol strony liczacy wykaz zrodel, wspomnien i opracowan.

Otrzymałem odpowiedź od p. Romana Czejarka. Także uważa że wyjaśnienie sprawy będzie wymagało sporo zachodu. Poniżej treść maila:

" Rozmawiałem z Panem Kotlą na ten temat i myślę, że ma "twarde" dowody na poparcie swojej daty. Są to relacje z podpalenia budynku przez dozorcę. Sprawa dość głośna bo związana z morderstwem itp.

Myślę, że Pan Kotla może to bez problemu jeszcze raz wyjaśnić. Ja mu wierzę i nie widzę powodów by to kwestionować, a tym bardziej by oskarżać władze o jakąś "kompromitacje" (tak wyczytałem m.in. na wskazanym forum). Co nie zmienia faktu, że prof. Zaremba też może mieć rację bo budynek (podobnie jak wiele innych) mógł się palić wielokrotnie, a na "poważnie" i całkowicie wtedy gdy wskazał to Pan Kotla.

Trzeba po prostu pogrzebać w dokumentach i już. Nie mieszkam w Szczecinie i nie jest to dla mnie priorytetowa sprawa więc tego nie zrobię bo to wymaga kilku, a być może kilkunastu dni poszukiwań w archiwach (plus pewnie pism o zgodę na wgląd i kilku tygodni lub nawet kilku miesięcy czekania) ale jest realne.

Jeżeli wyjaśnienie tej wątpliwości jest aż tak ważne to namawiam do poszukania w dokumentach od Książnicy Pomorskiej i najstarszych gazet zaczynając a na archiwach straży i milicji kończąc."

do Kajordzak: Niemiecki zarzad miasta zajmowal budynek przy Kaiser-Wilhelm-Str. 37 (al. Jana Pawla II 37), rog Preußische Str. (Mazurska), ale mial tez swoje wydzialy pod innymi adresami. Obecnie wspomniany nr 37 budynek zajmuje Komisariat Policji Szczecin-Niebuszewo. Co do dokumentacji zarzadu niemieckiego, nie wiem, gdzie jej szukac. To tylko dwa miesiace dzialalnosci. Cos z tego powinno byc w AP. Natomiast wertujac ksiazke "Stettin-Szczecin 1945-1946..." znalazlem przetlumaczony fragment sprawozdania niemieckiego Urzedu Policji i Sprawiedliwosci z 16.06.1945 o tresci: "O godz. 11.10. Urzad Miejski (w oryg. Buergermeisterei) zameldowal pozar ratusza. O 11.15 zaloga strazy byla na miejscu, palil sie juz caly strych, przylegly budynek (dawnego Urzedu Stanu Cywilnego) stal w plomieniach az do 2 pietra. Byla tam rowniez zmotoryzowana polska straz pozarna, ale i ona nie mogla skutecznie zwalczyc ognia. Okolo 14.00 powrot strazy." Tyle na temat pozaru ratusza.

Roznica jednego dnia takze mnie rzucila sie w oczy. Ale byc moze wziela sie stad, ze sprawozdanie sporzadzono 16.06. a pozar mogl miec miejsce 15. Jak wspomnialem jest to fragment sprawozdania, wiec na dobra sprawe nie wiadomo, co jeszcze bylo w jego tresci.

Mam takie wrażenie że naszym "śledztwem" nic nie wskóramy i wygląda to coraz bardziej na bicie piany.

Dopóki nie zainteresuje się tym ktoś z władz miejskich, lub historyków i nie będzie miał na tyle dobrej woli aby dociec prawdziwych faktów, to nasza dyskusja będzie w dalszym ciągu czysto akademicka.

Dla 99,99% ogółu jest to mało istotny fakt historyczny i z tym się musimy pogodzić.

Myślę że skoro nie do końca udało się potwierdzić daty pożarów i ich skutki, na dzień dzisiejszy tablica powinna mieć następujące brzmienie:

"Po zakończeniu wojny Ratusz, nietknięty przez działania wojenne, został całkowicie spalony w następstwie pożarów, które zostały wielokrotnie wzniecane od czerwca do grudnia 1945 roku, przez nie do końca zidentyfikowane bandy przestępcze i bojówki niemieckie."

Jednak tak jak pisałem wyżej, zależy to od dobrej woli kompetentnych osób w Urzędzie Miejskim. A może "uprzejmie donosząc" podsunąć mailem linka do tej dyskusji samemu prezydentowi Krzystkowi?

Napisałem dziś maila do prezydenta Szczecina Piotra Krzystka, z linkiem do dyskusji. Czekamy na ew. odpowiedź, może się zainteresuje.

Właśnie po miesiącu nadeszła odpowiedź z biura Prezydenta:

-----------------------------------------------------------------------------

Dzień dobry,

Bardzo dziękuję za informację w tej sprawie i na prośbę Prezydenta Miasta przekazuję informację, iż Pana uwagi zostały przekazane do sprawdzenia i wyjaśnienia.

Mam nadzieję, że w niedługim czasie ta kwestia zostanie wyjaśniona i ewentualnie, według potrzeby skorygowana.

Pozdrawiam serdecznie

Michał Kaczmarczyk

--------------------------------------------------------------


Poczekamy, zobaczymy.

Dotarlem do wydanej w 1967 roku przez Wyd. Poznanskie ksiazki Kazimierza Golczewskiego "Porzucona twierdza", traktujacej o przelomowych dla najnowszych dziejow Szczecina pierwszych miesiacach 1945 roku (okres styczen-lipiec 45). Na stronach 218-219 Autor poswiecil krotki akapit na opis dzialan strazy pozarnej i na podstawie meldunkow niemieckiej strazy pozarnej, ktora uczestniczyla w akcji gaszenia Czerwonego Ratusza (wraz z polska straza) wynika, ze pozar wybuchl przed poludniem, 16 czerwca 1945 i obejmowal budynek od II pietra, po dach. Gaszenie trwalo do godz. 14, ale budynku nie dalo sie uratowac. Pozar byl efektem czwartej proby podpalenia gmachu, jak wynika z meldunku - proby udanej. Wedlug mnie, mozna w ten sposob przyjac, ze 16 czerwca to wlasciwa data, w kazdym razie wykluczajaca grudzien 45. Nawiasem - Autor podaje, ze w maju 1945 w Czerwonym Ratuszu zaistalowal sie komisariat milicji obywatelskiej, wiec jednak budynek byl uzytkowany przynajmniej czasowo.

do mirekjot: Jest więc coraz więcej dowodów, że tak istotnie mogło być, iż budynek spłonął całkowicie 16 czerwca 1945r. Ale tablica z grudniową datą dalej wisi i nic nie wskazuje, że miałoby się to zmienić. Ale napiszę ponownie do zastępcy Dyrektora Biura Prezydenta Miasta. Obiecał pod koniec roku że przyjrzy się sprawie.

do Kajordzak: Prawda jest taka że dopóki tematem nie zainteresują się osoby decyzyjne które "coś mogą", to możemy sobie tak pisać hobbystycznie.
W Urzędzie mamy wewnętrzną sieć, spróbuję tą drogą podesłać linka do tego tematu naczelnemu, w końcu to Urząd Morski jest gospodarzem budynku i skoro wydaje tyle kasy na renowację (co się chwali) to mógłby się zainteresować także niedawną historią obiektu.

do Kajordzak: Napisałem maila do autora w/w artykułu z pytaniem czy ona ma jakieś inne wiadomości na temat pożarów ratusza.
Niestety, również on powołał się na pana R. Kotlę i jego źródło historyczne w postaci relacji 16 letniego Wacława Domińskiego.
Poinformował mnie również że w najnowszej książce R. Czejarka "Sekrety Szczecina cz.3" jest rozdział pod nazwą "Spór o tablicę".
Wiedziony ciekawością podczas wizyty w empiku wziąłem do ręki tę książkę i poszukałem tego rozdziału.

Rozczarowałem się jednak, gdyż stanowisko p. Czejarka w pełni pokrywa się z ustaleniami p. Kotli. Żadnych prób szukania innych faktów a pożar czerwcowy opisany we wspomnieniach P. Zaremby jest przemilczany.

Za to historia z 6 grudnia 45r jest opisana wyjątkowo dokładnie.
A podnoszone w sieci (zapewne miał na myśli nasz portal) informacje i innych datach, w rozdziale "Spór o tablicę" opisuje tak:

tu cytat

"Powtarzane w sieci błędne informacje o spaleniu Czerwonego Ratusza przez Niemców doprowadziły nawet w środowisku szczecińskich miłośników historii do poważnego sporu. Gorącą dyskusję wywołała tablica informacyjna umieszczona koło budynku. Autorem widniejącego na niej opisu jest Ryszard Kotla, który przedstawił wszystko zgodnie z prawdą, bo przecież znał tę relację z pierwszej ręki, ale... kilka osób podważyło historię o pożarze i jego dacie. Sugerowano publicznie, że jest tu jakieś drugie dno. Bo z pewnością Ratusz spalili Rosjanie, albo w ostateczności (choć nie brzmi to już tak poprawnie politycznie) polscy szabrownicy z głębi kraju. Prawda jak już wiemy, jest zupełnie inna."

koniec cytatu

Ani słowa o książce Zaremby, o raportach straży pożarnej, czy o innych żródłach książkowych podanych przez mirekjot.

do Kajordzak: Tablice informacyjne p. Kotli wiszą od paru lat, książka redaktora Czejarka już w księgarniach - trudno byłoby autorom polemizować teraz, po fakcie dokonanym.
Dla nich jest to już temat zamknięty.

Niechętnie widzę ratusz jeszcze rozgrzebany w roku 1965. Wydaje się, że w 1960 mógł już być gotowy. Podobny stan datowany na 55-57. Potrzebne są wspomnienia lub pewna dokumentacja foto. Obu dotąd brak.

Tu jest pierwsze znane mi foto odbudowanego ratusza, tylko datowanie calkiem kiepskie

to zdjęcie to początek 1960 roku