Cyryl Ratajski, ps. Górski, Wartski, Wrzos, Celestyn Radwański (ur. 3 marca 1875, zm. 19 października 1942) – polski polityk, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych w rządzie Władysława Grabskiego, podczas II wojny światowej Delegat Rządu na Kraj od 3 grudnia 1940 do 5 sierpnia 1942 roku. Był członkiem Ligi Narodowej.
Cyryl Ratajski, ps. Górski, Wartski, Wrzos, Celestyn Radwański (ur. 3 marca 1875, zm. 19 października 1942) – polski polityk, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych w rządzie Władysława Grabskiego, podczas II wojny światowej Delegat Rządu na Kraj od 3 grudnia 1940 do 5 sierpnia 1942 roku. Był członkiem Ligi Narodowej. Urodził się w Zalesiu Wielkim koło Gostynia, pochodził z chłopskiej rodziny. W 1896 roku zdał maturę w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu . Studiował prawo na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie, które ukończył w 1900. Praktykę sądowniczą odbył w Naumburgu, a asesorską w Berlinie. W Poznaniu ,w 1913 roku został współzałożycielem Towarzystwa Krajoznawczego, którego wiceprezesem był do wybuchu I wojny światowej. W ramach tejże organizacji założył sekcję Miłośników miasta Poznania, która w 1922 roku przekształciła się Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania. Podczas powstania wielkopolskiego był łącznikiem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z Komitetem Narodowym Polskim w Paryżu. Od 19 lipca 1919 roku był zastępcą komisarza i szefem I Wydziału Komisariatu NRL. W kwietniu 1922 roku został prezydentem Poznania. Za jego kadencji miasto przekształciło się z byłego garnizonu niemieckiego w prężnie rozwijający się ośrodek gospodarczy. Wykorzystując istniejące warunki wybudowano m.in. elektrownię, most Bolesława Chrobrego i Ogród Botaniczny, nowe trasy tramwajowe, pierwszą w Polsce linię trolejbusową oraz pierwszą w Polsce i Europie Wschodniej spalarnię odpadów. Do miasta przyłączono nowe dzielnice: Dębiec, Główna, Golęcin, Komandoria, Rataje, Sołacz, Starołęka, Wola. W okresie od 25 listopada 1924 do 15 czerwca 1925 roku Ratajski był Ministrem Spraw Wewnętrznych w rządzie Władysława Grabskiego. W 1926 roku ponownie został prezydentem Poznania i położył duże zasługi dla zorganizowania w 1929 wystawy PeWuKi (był prezesem jej rady głównej). Z tej okazji z jego inicjatywy powstała w Poznaniu pierwsza w Polsce linia trolejbusowa. W okresie międzywojennym Ratajski pełnił również wiele innych funkcji, m.in. był prezesem rad nadzorczych Poznańskiej Kolei Elektrycznej, Komunalnego Banku Kredytowego, Zachodniopolskiego Towarzystwa Kredytu Miejskiego oraz Kuratorium Polskiego Radia. Mimo utraty stanowiska prezydenta nadal brał czynny udział w życiu publicznym będąc np. członkiem delegacji uczonych i działaczy liberalno-demokratycznych do prezydenta Ignacego Mościckiego. 5 września 1939 roku, po ewakuacji z Poznania władz wojewódzkich, odebranej przez mieszkańców jako ucieczka, Ratajski ponownie objął urząd prezydenta miasta (7 września także wojewody poznańskiego[4]), który sprawował do 12 września, gdy zarząd miasta przejęli Niemcy. Mimo prób przymuszenia, odmówił uroczystego przekazania kluczy do miasta na stopniach Ratusza, z czego Niemcy ostatecznie zrezygnowali. Tymczasowo sprawował jeszcze urząd do 14 września, kiedy to zastąpił go Gerhard Scheffler. Po czasowym uwięzieniu w Forcie VII w charakterze zakładnika (6 dni), został zwolniony i 17 maja 1940 przesiedlony do Generalnego Gubernatorstwa, w okolice Kielc (od 7 maja 1940 przebywał czasowo w obozie przesiedleńczym na Głównej). Wywózka była paradoksalnie szczęśliwym zbiegiem okoliczności, gdyż w jego puszczykowskim domu, krótko po wyjeździe zjawiło się Gestapo. 18 maja 1940 został wysadzony w Szastarce, skąd udał się do majątku brata synowej Władysława Podlewskiego w Krukowie. Po niedługim czasie przeniósł się do Warszawy, gdzie w 3 grudnia 1940 został mianowany Delegatem Rządu RP na Kraj. Funkcję objął 14 grudnia, pracując pod przybranym nazwiskiem Celestyna Radwańskiego, rzekomego emerytowanego profesora, zatrudnionego jako wicedyrektor Kontroli Miejskiej w Zarządzie Miejskim w Warszawie. Nosił pseudonimy "Wartski", "Górski", "Wrzos" i "Profesor". W trakcie sporów pomiędzy pionem cywilnym i wojskowym państwa podziemnego stał na stanowisku, że władza wojskowa powinna być podporządkowana rozbudowanej administracji cywilnej. Ten pogląd sprawił, że tworzył departamenty Delegatury istniejące obok aparatu cywilnego ZWZ-AK. Na skutek pogarszającego się zdrowia (m.in. choroby serca i żółtaczka), Ratajski złożył dymisję ze stanowiska, przyjętą 5 sierpnia 1942 roku przez premiera gen. Władysława Sikorskiego. Ostatni rok życia spędził w mieszkaniu Mariana i Anny Reiterów przy ul. Filtrowej 7 (narożnik Lekarskiej). Zmarł tamże 19 października 1942 roku. Na domu przy ul. Filtrowej 28 listopada 1982 odsłonięto tablicę pamiątkową. Po ekshumacji prochy sprowadzono do Poznania w dniu 20 grudnia 1962. Uroczyste pożegnanie odbyło się 3 sierpnia 1963 na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu św. Wojciecha.
Na podst.: https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyryl_Ratajski
