W kościele fundacji bp. wrocławskich znajdują się dzieła wybitnych śląskich malarzy: Michaela L. Willmanna i Carla Dankwarta. Oryginalne wystrój i wyposażenie tworzą wraz z architekturą jednorodne, kompletne dzieło. W Otmuchowie swoją siedzibę od XIII aż do pocz. XIX w. mieli biskupi wrocławscy. Ich fundacjom miasto zawdzięcza m.in. budowę zamku, pałacu i ratusza. Pierwszy kościół, pw. św. Jana Chrzciciela, powstał w tym miejscu w XIII w. następnie przez pewien czas pełnił funkcję kolegiaty. W 2 poł. XVII w. bp Franz Ludwig postanowił kilkakrotnie odbudowywany kamienny kościół zastąpić nową budowlą, a opracowanie projektu powierzył J.P. Doblerowi. Wkrótce po rozbiórce (1690) wmurowano kamień węgielny, a budowę ob. świątyni pw. św. św. Mikołaja i Franciszka Ksawerego ukończono w 1693 r. Autorem polichromii był Karl Dankwart (znany m.in. z prac w kościele św. św. Jakuba St. i Agnieszki w Nysie). Ołtarz główny wykonany przez Johanna Weinmanna z Ellwangen poświęcono w 1701 r.
Barokowy murowany kościół położony jest na wzniesieniu w zachodniej części miasta. Składa się z trójnawowego korpusu z transeptem, o prezbiterium zorientowanym na zachód i zakończonym absydą. Część wschodnia jest dwuwieżowa, kościół zamknięty jest dwuspadowym dachem. 3-kondygnacyjna fasada podzielona jest pilastrami i zwieńczona szczytem o wolutowych spływach, ujęta wieżami zamkniętymi hełmem. Nawa główna otwarta jest arkadowo na kaplice boczne z emporami. Bogato opracowane wnętrze nakryte jest sklepieniem kolebkowym na gurtach i z lunetami. Polichromie barwne i en grisaille na sklepieniach i ścianach wykonał Karl Dankwart. Autorami sztukaterii byli Giovanni Alberti, Bartolomeo Mutino i Pietro Simonetti. Malowidła na sklepieniach, część z nich w stiukowych ramach, przedstawiają sceny biblijne oraz żywot patronów kościoła św. św. Mikołaja i Franciszka Ksawerego. Wyposażenie pochodzi z czasu fundacji kościoła, z XVII/XVIII w. W absydzie prezbiterium znajduje się ołtarz z obrazem Św. Mikołaj błogosławiący rozbitków Michaela Willmanna (1696). Drugi obraz tego artysty: Ścięcie św. Jana Chrzciciela, znajdziemy w jednym z ośmiu ołtarzy bocznych. Ambona (1696) z balustradą z płaskorzeźbami ewangelistów, zwieńczona jest baldachimem z figurami Chrystusa i czterech ojców Kościoła. W prezbiterium znajdują się 2 stalle o bogatej dekoracji snycerskiej (1694-1695). Obiekt użytkowany, dostępny.
Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 1.10.2014 r.
Źródło: (CC BY-NC-ND 3.0)