Suchy zbiornik przeciwpowodziowy Cieplice

Na początku XX wieku, po powodzi w 1897 r., podjęto prace nad system zabezpieczenia Kotliny Jeleniogórskiej i doliny Bobru przed kolejnymi katastrofami. Przeprowadzono regulację dopływów Bobru biorących początek w Karkonoszach, wznosząc mury oporowe wzdłuż brzegów, progi i zapory przeciwgruzowe. U podnóża Karkonoszy zbudowano 3 zbiorniki retencyjne: na Łomnicy w Mysłakowicach, na Kamiennej w Jeleniej Górze-Sobieszowie oraz na Wrzosówce z Podgórną w Jeleniej Górze-Cieplicach. Ten ostatni powstał w l. 1904-1905 zamknięty od północy ziemnym wałem 1300 m długości, który stanowi jednocześnie granicę Parku Norweskiego i osiedla wzniesionego dla pracowników znanej Fabryki Maszyn Papierniczych. Od pn.-wsch. zamykają je wzniesienia z kulminacją Winnicy, a od pd.-zach. graniczy, oddzielony wąskim pasem terenu, ze zbiornikiem na Kamiennej. Południowe krańce zbiornika zajmują stawy hodowlane. W środkowej części wału, którego podstawa ma ok. 50 m szerokości, znajduje się granitowa tama spiętrzająca w czasie powodzi wodę na wysokość 7,9 m. Śluza płytowa opuszczana w stalowych ramach może w razie potrzeby całkowicie zamknąć przepływ wody w korycie rzeki. Tama w podstawie ma 5 m grubości, a w koronie, która jest jednocześnie górnym przelewem tylko 1,2 m szerokości.
Długość przelewu wynosi 50 m. Półokrągłe przyczółki tamy od strony jeziora licowane są granitem do wysokości korony wałów. W czasie powodzi powstaje zbiornik o powierzchni 214 ha, który może pomieścić 7,1 do 7,6 mln m3 wody. Dno zbiornika zajmują zarastające samosiejkami podmokłe łąki. Kiedyś prowadzono tu uprawę wikliny. Dopuszczalny odpływ wody wynosi 30 m3/s . Zdarzało sie jednak, że woda przelewała się przez tamę podtapiając nadrzeczne ulice Cieplic. Od momentu wypełnienia się zbiornika dalsze funkcje przeciwpowodziowe przejmuje zaporowe Jezioro Pilchowickie zbudowane w l. 1904-12 w dolinie Bobru. Na co dzień wały są miejscem spacerów kuracjuszy i mieszkańców, rozpościera się z nich wspaniała panorama całych Karkonoszy.

Opracował: Antoni Witczak
www.wrocław.rzgw.gov.pl

Wypływa w Karkonoszach w rejonie Czarnego Kotła, na wysokości 1228 m n.p.m. Płynie na północny wschód. Przepływa przez Jagniątków i Sobieszów, gdzie wpływa na obszar Kotliny Jeleniogórskiej, po czym skręca na wschód. W Cieplicach skręca ponownie na północny wschód i uchodzi do Kamiennej. W górnym biegu jest to typowo górski potok o dużym spadku. Tuż powyżej Jagniątkowa płynie przez skalisty wąwóz zwany Uroczyskiem. Powierzchnia zlewni w obrębie Karkonoszy (powyżej Jagniątkowa) wynosi 93,2 km². W dolnym biegu, na obszarze Kotliny Jeleniogórskiej spadek jest niewielki. W dolnym odcinku koryto rzeki zostało w znacznym stopniu uregulowane, a brzegi posiadają murowane umocnienia. Na granicy Parku Norweskiego w Cieplicach Wrzosówka przepływa pod kamienną śluzą wałów przeciwpowodziowych.
Płynie po granicie i jego zwietrzelinie, a na obszarze Kotliny Jeleniogórskiej po osadach czwartorzędowych. Górna część zlewni Wrzosówki porośnięta jest górnoreglowymi lasami świerkowymi, niżej lasami dolnoreglowymi. Od Sobieszowa płynie przez obszary zurbanizowane, pola i łąki.
Największym dopływem Wrzosówki jest Podgórna. Inne dopływy, to Polski Potok, Sopot i Brocz.
(za Wikipedią)

Heroldisdorf (1288), Herisdorf (1407), Herischdorf (1409)

Historyczna nazwa typu dzierżawczego, wywodzona jest od imienia Herold (lub zawołania rodowego), odnoszącego się zapewne do założyciela (zasadźcy) wsi.Malinnik był w średniowieczu wsią rolniczą, a od XV w. tkacką. Na jej terenie nad potokiem, zapewne w dolnej części wsi zakładano bielniki. Szczyt rozwoju tkactwa przypadł na około połowę XVIII w. Jego rozwój trwał do 1 połowy XIX w. W 1749 r. wzmiankowane były bielarnie z zabudowaniami w okolicach młyna, które stanowiły własność Jeremiasza Römischa i Gottfryda Römischa. W 2 połowie XIX w. nastąpił upadek tkactwa.
1288 – pierwsza wzmianka o wsi Heroldisdorf. Podpisany przez księcia Bolesława w dniu 20 marca dokument jest nadaniem prawa własności karczmy komturowi zakonu joannitów w Cieplicach.1309 – część majątku książęcego w Malinniku otrzymał jako własność dziedziczną Fritzko, łowczy księcia Bernarda Lwóweckiego i Henryka Śląskiego; w 1312 r. ustanowiono dla właściciela czynsz z połowy łana ziemi w tej wsi. Miejscowość była w tym czasie wolną wsią książęcą. Łowczy Fritzko żył jeszcze w 1320 r., bowiem jest to data przekazania mu pod zarząd wszystkich książęcych lasów wokół Jeleniej Góry.
1317 – majątek joannitów-szpitalników od Świętego Krzyża w Jeleniej Górze we wsi obejmował 5 gospodarstw kmiecych oraz rozległe ogrody uprawne.
1375 – księżna Agnieszka Świdnicka poświadczyła dokument sprzedaży majątku w Cieplicach i Malinnika przez ówczesnego właściciela dóbr w tych miejscowościach, Konrada von Gerstenberga. Nabywcą obu miejscowości była Zofia, wdowa po Hansie von Nimptsch i jej synowie Vincenz i Hans.
1381 – w dniu 16 sierpnia wydany został, podpisany przez króla Wacława Czeskiego akt nadania na własność dziedziczną majątku w Cieplicach i Malinniku rodzinie Gotsche Schoff, rezydującej na zamku Chojnik. Nadanie objęło również istniejący już wcześniej młyn w Malinniku. W tym samym roku wzmiankowany Heinrich Wiltperg, marszałek księżnej Agnieszki, który był zobowiązany Gotsche Schoffowi do zapłacenia czynszu na rzecz majątku i folwarku w Cieplicach i Malinniku. Część gruntu w Malinniku pozostawała nadal własnością książęcą.
1384 – kolejnym nadaniem dla Gotsche Schoffa było ofiarowanie przez księżnę Agnieszkę czynszu z gruntów uprawnych we wsi. Ten zaś w 1393 r. ustanowił 2 marki czynszu ze swojego majątku w Malinniku na rzecz kaplicy na zamku Chojnik.
1482 – Christoph von Schaffgotsch ofiarował parafii w Cieplicach jedno gospodarstwo kmiece z polami uprawnymi w Malinniku.
1518 – Ulrich Schaffgotsch sprzedał Georgowi von Zedlitz z Komarna roczny czynsz w wysokości 10 marek z majątku w Malinniku.
1524 – większość mieszkańców wsi przyjęła protestantyzm. Nabożeństwa w tym obrządku odbywały się dla nich w Cieplicach.
1560 – majątek Schaffgotschów we wsi przeszedł pod ich bezpośrednią jurysdykcję. W tym samym roku młyn należący do parafii katolickiej w Cieplicach został zamknięty. Nowy, zbudowany w 1707 r., w 1714 sprzedany został domenie w Cieplicach.
1628 – przy drodze na wzgórze Hartsteine (ob. okolice ul. J. Michejdy) zlokalizowany był folwark Schaffgotschów, który w 1650 roku nabył Melchior Albrecht, sekretarz majątku Chojnik. W 1928 r. własność przy folwarku uległa likwidacji. Obejmowała obszar 110 ha, z których część stanowiły lasy. Dzierżawcą folwarku w 1935 r. był mistrz wikliniarstwa i nadzorca budowli miejskich Paul Winckler.
1742 – w Malinniku działały dwie szkoły.
1781-1783 regulacja i budowa nawierzchni drogi z Jeleniej Góry do Cieplic przez Malinnik (ob. ul. Wolności).
1820 – otwarcie szlifierni szkła artystycznego na terenie, na którym później założono fabrykę maszyn papierniczych.
1845 – zmarł Albert Tollberg mieszkający w Malinniku architekt dworski Schaffgotschów, autor projektu teatru zdrojowego w Cieplicach. Założono gminę wyznania staroluterańskiego.
1845 – wieś była własnością Schaffgotschów; na jej terenie znajdowała się królewska celnica, folwark Schaffgotschów, 241 domów, 1614 mieszkańców, dwie ewangelickie szkoły, młyn wodny, 41 tkaczy bawełny, 32 tkaczy lnu, 41 rzemieślników, 20 handlarzy, szlifierz szkła, cegielnia, 5 zajazdów, 2 restauracje (na Górze Sołtysiej i na wzgórzu Weihrichsberg, ob. ul. A. Struga 22).
1848 – parafia staroluterańska liczyła 46 wiernych. Nabożeństwa odbywały się w Sobieszowie.
1854 – powódź, 1866 – epidemia cholery; 1883, 1886, 1888, 1897 – powodzie.
1869-1870 budowa kościoła dla wiernych wyznania staroluterańskiego (ul. Wolności 213).
1874 – we wsi było 261 domów, 1830 mieszkańców.
1878 – architekt i przedsiębiorca budowlany Wilhelm Ansorge nabył od rodziny Schaffgotsch grunt w okolicy obecnej ulicy Łabskiej, gdzie wytyczył drogę, która dała początek osiedlu Russische Colonie.
1891 – budowa drogi z Malinnika do dworca w Cieplicach, poprowadzonej wzdłuż zachodniej granicy cmentarza przy ulicy Jagiellońskiej w Cieplicach.
1893 – budowa żelaznego mostu nad Kamienną.
1894 – otwarcie poczty w okolicach ob. ul. Wolności 213.
1896 – budowa szkoły.
1899 – remont mostu nad Kamienną, na osi ob. ul. Ceglanej.
1900-1903 elektryfikacja wsi.
1901-1904 budowa szkoły ewangelickiej m.in. z fundacji Füllnera.
1904 – budowa rezerwuaru wodnego na Górze Sołtysiej.
1904-1908 budowa zapory wodnej.
1908 – we wsi było 353 domy, 3363 mieszkańców (2805 ewangelików, 543 katolików, 11 żydów).
1905 – 1906 budowa osiedla Scholzenberg Kolonie, ob. ul. M. Kasprzaka. Założenie wodociągów.
1906 – założenie parku Füllnera, tzw. parku norweskiego.
1910 – wzniesienie gmachu urzędu gminy (okolice ul. Wolności 214).
1913 – żwirowanie ulic osiedla Deutsche Kolonie.
1923-1924 brukowanie ulic Russische Kolonie; od 1915 r. osiedlu nadano nazwę Tannenberg.
1938 – powierzchnia terenu wsi 1148 ha, w tym110 ha było własnością Schaffgotschów. W tym roku mosty i ulice Malinnika wyłożono brukiem.
Studium historyczno - urbanistyczne 2002

Karkonosze (łac. Askiburgion; pol. n. tradyc. do 1946 Góry Olbrzymie, również Karkonosze, czes. Krkonoše, czes. gwar. góral. Kerkonoše, śl. Gůry Uolbrzimje, śl.-niem. Riesageberge, niem. Riesengebirge, ang. Giant Mountains) – najwyższe pasmo górskie Sudetów i zarazem Czech rozciągające się na przestrzeni ok. 40 km (od Przełęczy Szklarskiej na zachodzie do Przełęczy Lubawskiej na wschodzie). Szerokość pasma waha się od 8 do 20 km. Karkonosze zajmują powierzchnię ok. 650 km², z czego do Polski należy 185 km² czyli 28,46%. Głównym grzbietem oraz Grzbietem Lasockim przebiega granica polsko-czeska. Najwyższym szczytem jest Śnieżka (1603 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Czech, Sudetów i Śląska. Karkonosze należą do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery UNESCO i są chronione poprzez utworzenie na ich terenie Karkonoskiego Parku Narodowego oraz Krkonošského národní parku.

Karkonosze położone są w Sudetach Zachodnich, stanowiąc ich centralną część. Od północy graniczą z Kotliną Jeleniogórską, od północnego wschodu poprzez Przeł. Kowarską z Rudawami Janowickimi, od wschodu ze wzgórzami Bramy Lubawskiej (Kotliną Kamiennogórską), od południowego wschodu poprzez Przełęcz Lubawską z Górami Kruczymi, od południa z Podgórzem Karkonoskim i od zachodu poprzez Przeł. Szklarską z Górami Izerskimi. W rzeźbie Karkonoszy wyróżnia się dwa grzbiety o przebiegu wschód-zachód oraz grzbiety południowe, tzw. „Rozsochy”. W północnej części leży Pogórze Karkonoskie oddzielone od Grzbietu Śląskiego Karkonoskim Padołem Śródgórskim.

Główny Grzbiet Karkonoszy
Główny Grzbiet Karkonoszy rozciąga się od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy Okraj; dzieli się na Grzbiet Śląski, Grzbiet Czarny i Grzbiet Kowarski. Biegnie nim granica polsko-czeska.

Czeski Grzbiet
Na południe od niego rozciąga się równoległy, nieco krótszy Czeski Grzbiet, przecięty w połowie długości przełomową doliną Łaby.

Grzbiety południowe
Poprzecznie do Głównego i Czeskiego Grzbietu biegną grzbiety południowe, zwane po czesku Krkonošské rozsochy. Są to, od zachodu: Vilémovská hornatina, Vlčí hřbet, Žalský hřbet i Černohorská hornatina, odchodzące na południe od Czeskiego Grzbietu. Od Śnieżki (Czarny Grzbiet) odchodzi grzbiet zwany Růžohorská hornatina, oddzielony od Czeskiego Grzbietu i Černohorske hornatiny doliną Úpy. Od Kowarskiego Grzbietu w kierunku południowym odchodzi Lasocki Grzbiet, którym również biegnie granica polsko-czeska oraz leżące na jego przedłużeniu ku południowi Rýchory. Wszystkie grzbiety o południkowym przebiegu, poza granicznym Lasockim, leżą całkowicie w Czechach.

Karkonoski Padół Śródgórski
Na północ od Śląskiego Grzbietu znajduje się Karkonoski Padół Śródgórski – głębokie obniżenie oddzielające go od Pogórza Karkonoskiego.

Pogórze Karkonoskie
Pogórze Karkonoskie leży pomiędzy Karkonoskim Padołem Śródgórskim na południu i Kotliną Jeleniogórską na północy. Składa się z wielu masywów poprzecinanych przełomowymi dolinami potoków.

Skałki
Charakterystycznym elementem karkonoskiego krajobrazu są malownicze formy skalne, zwane tu skałkami. Łącznie można wyróżnić co najmniej 150 grup skalnych i pojedynczych skałek, różnej wielkości, kształtu i wysokości sięgającej do 25 m (np. Pielgrzymy). Z racji fantastycznych kształtów i związanych z nimi legend, skałki przybrały osobliwe nazwy: Owcze Skały, Ptasie Gniazda, Końskie Łby, Twarożnik, Kukułcze Skały, Borówczane Skały, Paciorki, Bażynowe Skały, Słonecznik, Kotki, Szwedzkie Skały i in.

Kotły polodowcowe
Ochłodzenie w plejstocenie z jednoczesnym obniżeniem granicy wiecznego śniegu do wysokości 1000–1200 m n.p.m. spowodowały powstanie w Karkonoszach lokalnego zlodowacenia górskiego. W jego następstwie na północnym stoku Karkonoszy powstało 6 kotłów lodowcowych. Poczynając od zachodu są to: 2 bliźniacze Śnieżne Kotły (Mały i Wielki), Czarny Kocioł Jagniątkowski, Kocioł Wielkiego Stawu, Kocioł Małego Stawu i Kocioł Łomniczki. Po południowej stronie występują: Labský důl, Kotelní jámy, Úpská Jáma, Studniční jámy, Modrý důl i Zelený důl.

Nisze niwalne
Ponadto, na północnym stoku Karkonoszy, występują nisze niwalne (ich rozwój w plejstocenie determinowały płaty firnu i śniegu). Największymi, co do rozmiarów, są nisze pod Szrenicki Kocioł, Łabski Kocioł, kocioł pod Śmielcem, kocioł pod Tępym Szczytem, Kocioł Smogorni i nisza Biały Jar.

Źródło: