Jezioro od końca XVII w. jest częścią wilanowskiego założenia pałacowo-parkowego, stanowiąc wodny łącznik między ogrodem wilanowskim a parkiem Morysin.

Jezioro jest elementem dawnego ciągu wodnego lewobrzeżnych starorzeczy wiślanych, z których obecnie zachowane są: Jezioro Powsinkowskie (połączone z Jeziorem Wilanowskim w rejonie mostu na ul. Vogla), jezioro Sielanka (obecnie zdegradowane i wysychające ze względu na odcięcie połączenia z Jeziorem Wilanowskim) i Jezioro Czerniakowskie połączone kanałem z jeziorem Sielanka.

Częścią jeziora jest Kanał Sobieskiego o długości ok. 800 m, który łączy je z rzeką Wilanówką i za jej pośrednictwem z Wisłą. Na kanale w latach 60. XX w. wybudowano jaz, dzięki któremu jezioro jest sztucznie piętrzone.

„Program Ochrony Środowiska dla m. st. Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r.” podaje, że jezioro położone jest na terenie zalewowym, a jego powierzchnia wynosi 13,4699 ha.

Według Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych (PRNG) Kanał Sobieskiego jest częścią potoku Służewieckiego.

Na jeziorze znajdują się dwie wyspy – pierwsza z nich w rejonie ujścia potoku Służewieckiego, powstała z akumulacji materiału niesionego tym ciekiem, druga – sztuczna – w północnej części jeziora, jest częścią parku wilanowskiego połączoną z lądem zabytkowym Mostem Rzymskim i ozdobioną Pomnikiem Bitwy Raszyńskiej w kształcie monumentalnego sarkofagu.