Neorenesansowy pałac został wzniesiony w latach 1882-84, według projektu znanego architekta Karla Heidenraicha dla Franza II von Ballestrem, w miejscu rezydencji zbudowanej około 1737 r. przez Zygmunta Mikołaja von Goerz. Obiekt przechodził różne koleje losu, ostatnio gruntownie odnowiony pod koniec XX w.



Pałac murowany z cegły, rozłożony na wieloczłonowym planie zbliżonym do litery C, dwukondygnacyjny z mieszkalnym poddaszem, nakryty wysokimi dachami dwuspadowymi, pokrytymi blachą. Wszystkie elewacje pałacu zdobią boniowane narożniki, liczne wieże, ryzality, wykusze, szczyty, lukarny. Skomplikowany rzut i duża ilość detali architektonicznych tworzą niezwykle malowniczą bryłę. W fasadzie (elewacji pn.-zach.) centralny ryzalit mieści główne wejście do pałacu, ponad którym znajduje się kartusz z herbem Ballestrem. W pn. narożniku elewacji frontowej wyrasta prawdziwa dominanta pałacu, kwadratowa wieża zegarowa. Od strony ogrodu niewielki dziedziniec otoczony przez trzy skrzydła rezydencji. W skrzydle centralnym znaczny ryzalit w formie baszty oraz niewielka dwukondygnacyjna loggia. Wnętrza mają układ jednotraktowy, w części pomieszczeń przetrwały elementy pierwotnego wyposażenia i wystroju: sufity z dekoracją sztukatorską, boazerie, kominki. W pn.-wsch. narożniku pałacu znajduje się późnobarokowa kaplica, pochodząca z pierwotnego budynku, z 2 ćw. XVIII w. Wzniesiona na rzucie kwadratu, z prezbiterium zamkniętym trzybocznie, z emporami, nakryta sklepieniem gwiaździstym, a nad emporami krzyżowo-żebrowym. Obecnie kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP.



Pałac otacza niewielki (2,3 ha), zadbany park krajobrazowy, w którym rosnie wiele ciekawych okazów drzew i krzewów, min. Magnolie, cypryśniki błotne, sosny czarne, klony: purpurowo listne, srebrzyste i zwyczajne, deby szypułkowe. Na obszarze parku znajdują się wozownia z 1881 r. i Dom Kawalerów z 1898 r. Obydwa budynki nawiązują stylistycznie do pałacu.



Pałac do 1945 r. pozostał w rękach rodziny von Ballestrem. Na początku tego roku hrabia Mikołaj von Ballestrem opuścił Pławniowice, uciekając przed Armią Czerwoną. Po wojnie podobnie jak inne posiadłości Ballestremów pałac został upaństwowiony. Nietypowym rozwiązaniem było przekazanie rezydencji w ręce władz kościelnych. Na przestrzeni lat w pałacu był m.in. klasztor Sióstr Benedyktynek, klasztor OO. Augustianów, parafia, biura administracyjne spółdzielni rolnej. Zmiany użytkowników nie sprzyjały budynkowi, który powoli popadał w ruinę. W 1978 r. pałac przejęła Diecezja Opolska, która postanowiła utworzyć w nim diecezjalny dom rekolekcyjny. Po zmianie podziału terytorialnego i administracyjnego Kościoła w Polsce, obiekt trafi do Diecezji Gliwickiej, która w 1993 r. rozpoczęła kapitalny remont pałacu. Obecnie w zespole pałacowo-parkowym w Pławniowicach mieści się Dom Rekolekcyjno-Formacyjny Diecezji Gliwickiej. Po parku otaczającym dawną rezydencją Ballestremów można swobodnie spacerować, zwiedzanie części pałacowych pomieszczeń, za niewielką opłatą, jest możliwe w weekendy.

Na podst. palaceslaskie.pl