 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Śródmieście - Stare Miasto › ul. Brzozowa › Kamienica Bornbachów |
Lata 1975-1980 , Warszawa. Skrzyżowanie ulic Brzozowej i Celnej. Pocztówka KAW.
† ML
 Kule z łańcuchami to pozostałość po domu mieszkalnym PKO ul. Brzozowa 2/4. W czasie robienia tego zdjęcia istniało jeszcze zejście schodami na ulicę Bugaj i Steinkellera, również pozostałość po tamtym domu. Ciekaw jestem, dlaczego zostało zlikwidowane. Może ktoś wie? 2012-05-27 12:30:54 (13 lat temu)
|
|
Na stronie od 2009 czerwiec
16 lat 10 miesięcy 29 dni |
Kamienica Bornbachów - Jedna z zabytkowych kamienic Starego Miasta, znajdująca się przy ulicy Brzozowej 5, u zbiegu z ulicą Celną.
Pierwszą zabudową działki o numerze hipotecznym 69 na której znajduje się kamienica, były budynki gospodarcze, powiązane z dużo starszą kamienicą przy Rynku Starego Miasta 2 wzniesioną około roku 1451. Tylna część posesji, pozostająca wciąż w rękach rodziny Bornbachów, została zabudowana dopiero w początkach XVI wieku. Wzniesionymi obiektami były oficyna, połączona z domem frontowym przy Rynku wąskim skrzydłem wybudowanym wzdłuż ulicy Celnej, oraz późnogotycki budynek, będący pierwotnie prawdopodobnie spichlerzem, wznoszący się nad dawną uliczką podmurną, wraz z przybudówką za murem obronnym. Budynek spichlerza wzniesiony na arkadach nad przesklepioną wówczas uliczką podmurną, opierał się ścianą wschodnią na murze obronnym, zaś jego narożnik stykał się z Bramą Gnojną. Być może w roku 1626 budynek spichlerza został przebudowany na kamienicę mieszkalną; jednocześnie zamurowano i podpiwniczono dawną uliczkę podmurną, wtapiając ją w bryłę kamienicy; ówcześnie nad ulicą Celną przerzucono łuki rozporowe. Po roku 1752 kamienica została częściowo rozebrana i odbudowana dla Jana Ciecierskiego, regensa konwiktu Collegium Nobilium. Z tego okresu pochodzi barokowa elewacja od strony ulicy Brzozowej, oraz trzecie, dobudowane piętro. Po roku 1832 w związku z poszerzeniem ulicy Celnej rozebrano Bramą Gnojną, zachowując jedynie jej boczną ścianę jako część bocznej elewacji kamienicy. W roku 1944 kamienica została spalona, zachowały się jednak jej mury magistralne wzdłuż ulic Brzozowej i Celnej. Poprzedzające rekonstrukcję kamienicy badania prowadzone w latach 1956 - 57 pod kierunkiem Stanisława Żaryna doprowadziły do odsłonięcia i zabezpieczenia ściany Bramy Gnojnej oraz części późnogotyckiego budynku wzniesionego nad dawna uliczką podmurną. Podczas odbudowy w latach 1956 - 61 częściowo zrekonstuowano gotyckie partie muru oraz odtworzono przesklepienie dawnej uliczki podmurnej wraz z jej wylotem na ulicę Celną. Wnętrza kamienicy zaprojektowano na nowo, zachowując jednak szesnastowieczne fundamenty, zachowane mury magistralne oraz nakryte kolebkowymi sklepieniami zachowane piwnice z XVII I XVIII wieku. W elewacji bocznej kamienicy, do wysokości drugiego piętra wyeksponowano wewnętrzne lico bocznej ściany Bramy Gnojnej z końca XIV wieku, wraz ze śladami spływu sklepienia wnętrza bramy. Trójkątny szczyt z okulusem, wznoszący się nad wylotem dawnej uliczki podmurnej jest powojenną kreacją dokomponowaną do do reliktów Bramy Gnojnej, zaprojektowaną podczas odbudowy w latach 1956-61.
Źródło:
Kamienica z XIV w. Powstała z trzech gotyckich kamienic, datowanych na XIV-XVI wiek (wspólna z nr 7 i 9). W kamienicę wkomponowana jest część dawnej bramy Gnojnej z XIV wieku, rozebranej w 1838. Równocześnie wraz z fragmentem bramy w kamienicę wkomponowany jest tzw. dom gotycki, czyli fragment jednoosiowej budowli z XIV w., służącej zapewne jako spichlerz. Pod owym domem przebiega fragment uliczki podmurnej, przesklepionej w XVI w. Kamienica w dużej części ocalała po II wojnie światowej. odbudowano ją w 1956-61 wg proj. Stanisława Żaryna, Tadeusza Makowskiego i Jerzego Pawłowskiego.
/p>
W wieku XVIII i XVII pojawiła się zabudowa nieparzystej pierzei ulicy, i przy budowie stojących tam domów wykorzystano starsze relikty murów obronnych.
Brzozową zamieszkiwali licznie kupcy i przedstawiciele rzemiosła; dopiero wiek XIX przyniósł przemiany demograficzne i architektoniczne. Domy w tym okresie były często przekształcane, zaś ich lokatorami stali się liczni Żydzi.
Na przełomie XIX i XX wieku domy traciły historyczny wystrój, zaś brak regulacji dotyczących wysokości budynków sprawiał, że obok siebie stały nadbudowane, liczące pięć czy siedem kondygnacji "niebotyki". Domy te stały na wyjątkowo słabym i niespójnym podłożu, bowiem stok skarpy przy ulicy Brzozowej podobnie jak Gnojona Góra przez wieki służył mieszkańcom Starej Warszawy za wysypisko śmieci.
W okresie międzywojennym dwa spośród starych domów (numer 10 i 12) zostały przebudowane według projektu Kazimierza Tołłoczki na kamienice Kooperatywy Profesorów Uniwersytetu i Politechniki. W roku 1923 na stokach Gnojnej góry wybudowano zespół gmachów Pocztowej Kasy Oszczędności, zaprojektowany przez Mariana Lalewicza. Gigantyczny kompleks nosił adres Brzozowa 2/4, Bugaj 3 i 5.
Okres 1939-1945 nie przyniósł przy ulicy wielkich zniszczeń, jednak podjęcie odbudowy domów dopiero w roku 1959 sprawiło, że niezabezpieczone 15 lat wypalone wcześniej obiekty nadawały się już tylko do rozbiórki i rekonstrukcji. Odbudowa nie była zbyt wierna: wprowadzono liczne zmiany w wyglądzie domów i ukształtowaniu ich fasad.
Wikipedia
Utworzona w końcu XIII wieku jako bardzo wąska droga prowadząca do furty w murach miejskich. Pod koniec XIV stulecia u wylotu ulicy wybudowana została brama włączona w ciąg murów obronnych miasta, zwana Bramą Gnojną, od pobliskiego wysypiska śmieci - Gnojnej Góry. Owo wysypisko śmieci funkcjonowało do roku 1774, kiedy to zostało obłożone darniną i obsiane trawą. Po tym okresie funkcjonowało też określenie: Zielona Góra.
W następnych latach ulica została poszerzona i wydłużona aż od ul. Bugaj, i biegła po stoku dawnego wysypiska, gdzie wybudowano drewniane schody.
Zachodnia część ulicy uzyskała zabudowę już u schyłku średniowiecza; były to jednak oficyny i boczne elewacje kamienic przyporządkowanych numeracji ulic Brzozowej i Jezuickiej.
W roku 1833 wyburzono średniowieczną Bramę Gnojną, zaś w 1835 rozebrano część zabudowań przy południowej pierzei, co pozwoliło na poszerzenie ulicy.
W roku 1923 Gnojna Góra została zabudowana zespołem domów Pocztowej Kasy Oszczędności, projektu Mariana Lalewicza; wschodni odcinek Celnej został wtedy ukształtowany jako ciąg monumentalnych schodów między budynkami.
W roku 1944 zabudowa ulicy została wypalona, i częściowo zburzona; zespół gmachów Pocztowej Kasy Oszczędności po wojnie został rozebrany, zaś ulica skrócona do ul. Brzozowej.
Przy ulicy zachował się relikt dawnej Bramy Gnojnej wybudowanej pod koniec XIV wieku. Miała ona postać prostokątnej wieży z przejazdem.
Fragment muru wtopiony w ścianę przylegającej do ul. Celnej kamienicy Patrycjuszowskiej Burbachów przy ul. Brzozowej 5 został odsłonięty i wyeksponowany w latach 1956-1957. Wraz z nim odsłonięto i częściowo zrekonstruowano wylot dawnej uliczki podmurnej, przesklepionej w XVI wieku.
Źródło: