ul. Kopernika 21
kamienica wschodnia

Kamienica gotycka z XV w., dwuosiowa, przebudowana w okresie renesansu ok. 1600 r.
W fasadzie wyróżniają się m.in. tynkowane pasy - gzymsy oddzielające poszczególne kondygnacje, a w łuku portalu malowidło.
Zachowany oryginalny układ wnętrza z traktem przednim i tylnym, wysoką sienią.

Wewnątrz zachowały się wszystkie gotyckie stropy i na pierwszym piętrze relikty polichromii figuralnej.
Renesansowy polichromowany strop w wysokiej sieni pochodzi z ok. 1600 r. Wśród ornamentów wyróżnić można maureskę (brązowa na jasnym tle lub biała na zielonym tle), ornament owocowo-kwiatowy (jabłka, gruszki, śliwki, winogrona), wazony w kształcie pucharów i fantazyjnych uszkach, ornamenty imitujące wielobarwny marmurek. Cały strop charakteryzuje się naprzemiennie ułożonymi deskami o jasnych i ciemnych tłach.

ul. Kopernika 21
kamienica zachodnia (narożna z ul. Ducha św.)

Kamienica gotycka z XV w., przebudowana w XVI i XVIII w. należy do najlepiej zachowanych kamienic gotyckich w Toruniu, a jako typ jest przykładem jedynym.

Pierwotnie, przed przebudową w XVI w., w przeciwieństwie do zdecydowanej większości kamienic toruńskich, ta nie była szczytową, a ściany jej wieńczyły blanki, od strony ul. Ducha Św. nad parterem był pulpitowy daszek, a okna pierwszego piętra były mniejsze. Fasada kamienicy pokryta była malowidłami (dziś zachował się jedynie aniołek nad wejściem).

ULICA KOPERNIKA
Nazwą tą obdarzono w czasach Księstwa Warszawskiego w 1809 r. fragment dawnej ulicy Świętej Anny, przy której stać miał domniemany dom (obecny nr 40) Mikołaja Kopernika. Po zaakceptowaniu poglądu G. Bendera, iż kamienica Koperników znajdowała się nieco dalej (pod nr 17) nazwą Kopernika objęto w 1891 r. całą ulicę Świętej Anny, aż do jej wylotu na plac przy kościele św. Jana. Dodatkowo na ulicę Kopernika przemianowano również zachodni odcinek tej ulicy, nazywanej dotąd Starotoruńską, od bramy prowadzącej do miasta. Dawna Brama Starotoruńską została jednak rozebrana w końcu lat osiemdziesiątych XIX wieku.
W średniowieczu na ulicy św, Anny mieszkali zazwyczaj bogaci kupcy, zajmujący się prowadzeniem wielkiego handlu i zasiadający we władzach miejskich. Jednym z nich był właśnie Mikołaj Kopernik, ojciec przyszłego astronoma, który w 1462 r. został właścicielem budynku wchodzącego obecnie w skład Muzeum Kopernika.