starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 1 głos | średnia głosów: 6

Polska woj. mazowieckie Warszawa Śródm. Północne ul. Elektoralna Główny Urząd Miar

październik 1939 , Elektoralna 2

Skomentuj zdjęcie
Elektoralna 2
2018-08-05 02:26:36 (7 lat temu)
esski
Na stronie od 2009 październik
16 lat 5 miesięcy 28 dni
Dodane: 29 lipca 2018, godz. 4:48:53
Rozmiar: 835px x 807px
8 pobrań
855 odsłon
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia esski
Obiekty widoczne na zdjęciu
Główny Urząd Miar
więcej zdjęć (17)
Dawniej: Ministerstwo Przemysłu i Handlu
Zabytek: 467/2 - A z 1 lipca 1965
Budynek Głównego Urzędu Miar w Warszawie – budynek w Warszawie przy ul. Elektoralnej 2 będący siedzibą Głównego Urzędu Miar.

Spis treści
1 Historia
2 Bank Polski i Kantor
3 Ministerstwo Przemysłu i Handlu
4 Obecnie
5 Przypisy
6 Bibliografia
Historia
Budynek, który jest obecnie zajmowany przez Główny Urząd Miar (GUM), ma długą historię i pełnił wiele funkcji. Został zaprojektowany przez Antonia Corazziego, i Jana Jakuba Gaya, a później rozbudowany przez Juliana Ankiewicza. Z kolei jego oficyny zostały zaprojektowane przez architekta Mariana Lalewicza.

Gmach powstał na gruntach, które w XVII w. należały do rodziny Czartoryskich. W następnym wieku zostały przejęte przez ród Ogińskich. Gdy na początku XIX w. ród Ogińskich wygasł, grunt ten został wylicytowany przez skarb państwa. Zostały tam wzniesione 2 budynki: pałac Ministrów Skarbu i budynek Banku Polskiego, który w przyszłości miał zostać siedzibą Głównego Urzędu Miar. Bank służył Skarbowi Narodowemu przez ok. 60 lat, a potem stał się siedzibą rosyjskiego kantoru. W czasach Polski Niepodległej miało tam swoją siedzibę Ministerstwo Przemysłu i Handlu (MPiH). W części budynku został ulokowany Główny Urząd Miar. W czasie powstania warszawskiego budynek został zburzony przez Niemców. Po zburzeniu odbudował go Piotr Biegański. Po odbudowie stał się w całości siedzibą GUM.

Bank Polski i Kantor
W 1774 r. powstał pierwszy projekt powołania Banku Narodowego. Jego autorem był August Sułkowski, wojewoda gnieźnieński. Jednak dopiero w 1818 r. projekt ten trafił do Sejmu. Jednak car i władze w Petersburgu z początku nie chciały się na to zgodzić. Dopiero po kilku latach udało się uzyskać zgodę na budowę banku. Antonio Corazzi wraz z budowniczym Janem Jakubem Gayem w latach 1825-1928 zaprojektowali i zbudowali na rogu Rymarskiej i Elektoralnej dwuskrzydłowy gmach. Został zaprojektowany w stylu klasycystycznym. Głównym elementem budynku była narożna rotunda nakryta kopułą na tamburze. Rotundę ozdabiały 4 rzeźby aniołów, które stały na wysokości II piętra. Między budynkiem z rotundą a klasycystycznym budynkiem biurowym powstał łącznik o architekturze, przypominającej budynek Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności przy ul. Bednarskiej 28/30 autorstwa architekta Jakuba Gaya.

Najważniejszym pomieszczeniem banku była rotunda, w której odbywały się sesje giełdowe. Sprzedawano tam lub kupowano papiery publiczne. Blisko gmachu banku wzniesiono budynek Kasy, który został oznaczony adresem Elektoralna 2.

Bank Polski został powołany 29 stycznia 1828 r. Emitował on pieniądze i papiery wartościowe, wspomagał też rolnictwo i dzięki niemu wiele długów zostało umorzonych. Dlatego od początku władze carskie były wobec niego bardzo niechętne, a z czasem stały się nawet wrogie. Już w 1827 r. okazało się, że budynek Banku jest zbyt mały, aby zmieściły się w nim wszystkie pomieszczenia. W latach 1828-1830 powstał klasycystyczny gmach o dwóch piętrach, który stanowi teraz najstarszą część GUM. Po powstaniu listopadowym mocne represje odczuła giełda. Bank zaczął być powoli rusyfikowany, zatrudniano w nim Rosjan lub ludzi władających językiem rosyjskim. Dnia 1 stycznia 1886 r. oficjalnie bank został przemianowany na Kantor Warszawski (Rosyjskiego) Banku Państwa. W 1911 r. część prawego skrzydła budynku przy ul. Elektoralnej 2a zajęła dyrekcja I Gimnazjum Żeńskiego. Tymczasem środkowa część parteru i piętra zostały przejęte przez biuro pełnomocnika generała-gubernatora do spraw żandarmerii i policji.

Wybuch I wojny światowej sparaliżował działalność kantoru. W 1915 r. Kantor został przeniesiony do Moskwy, tymczasem gmach przy ul. Elektoralnej zaczął pełnić funkcję szpitala polowego pod wezwaniem św. Mikołaja. W styczniu 1916 r. budynek zajęły agendy Tymczasowej Rady Stanu i zarząd powiatu warszawskiego. W kwietniu 1917 r. została tam utworzona Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa.

Ministerstwo Przemysłu i Handlu
MPiH powołano, gdy ziemie Polski zostały zajęte przez państwa centralne. MPiH zaczęło się organizować w grudniu 1917 r., były to jednak działania nieformalne. Na siedzibę wybrano budynek przy ul. Elektoralnej 2a, gdzie mieściły się też agendy byłej Tymczasowej Rady Stanu i inne instytucje jeszcze z czasów rosyjskich. Całe ministerstwo zostało podzielone na 3 sekcje: przemysłowo-handlową, górniczo-hutniczą i ogólną. Później powstały też sekcje: żeglugi i wydział rozrachunkowo-likwidacyjny. Jednym z urzędów podległych MPiH był właśnie Główny Urząd Miar. W 1919 r. zdecydowano powiększyć budynek. Został on powiększony o oficyny, które utworzono kosztem kilku zieleńców. Budowa zaprojektowanych przez Mariana Lalewicza oficyn została zakończona w 1921 r.

Obecnie
Budynek przy ul. Elektoralnej 2a został zniszczony przez Niemców w czasie powstania warszawskiego. Po odbudowie, w całości stał się siedzibą Głównego Urzędu Miar i tak zostało do dziś. W części budynku z narożną rotundą mieści się Muzeum Kolekcji Jana Pawła II w Warszawie.
Budynek Głównego Urzędu Miar w Warszawie – budynek w Warszawie przy ul. Elektoralnej 2 będący siedzibą Głównego Urzędu Miar.

Spis treści [ukryj]
1 Historia
2 Bank Polski i Kantor
3 Ministerstwo Przemysłu i Handlu
4 Obecnie
5 Przypisy
6 Bibliografia
Historia[edytuj | edytuj kod]
Budynek, który jest obecnie zajmowany przez Główny Urząd Miar (GUM), ma długą historię i pełnił wiele funkcji. Został zaprojektowany przez Antonia Corazziego, i Jana Jakuba Gaya, a później rozbudowany przez Juliana Ankiewicza. Z kolei jego oficyny zostały zaprojektowane przez architekta Mariana Lalewicza.

Gmach powstał na gruntach, które w XVII w. należały do rodziny Czartoryskich. W następnym wieku zostały przejęte przez ród Ogińskich. Gdy na początku XIX w. ród Ogińskich wygasł, grunt ten został wylicytowany przez skarb państwa. Zostały tam wzniesione 2 budynki: pałac Ministrów Skarbu i budynek Banku Polskiego, który w przyszłości miał zostać siedzibą Głównego Urzędu Miar. Bank służył Skarbowi Narodowemu przez ok. 60 lat, a potem stał się siedzibą rosyjskiego kantoru. W czasach Polski Niepodległej miało tam swoją siedzibę Ministerstwo Przemysłu i Handlu (MPiH). W części budynku został ulokowany Główny Urząd Miar. W czasie powstania warszawskiego budynek został zburzony przez Niemców. Po zburzeniu odbudował go Piotr Biegański. Po odbudowie stał się w całości siedzibą GUM.

Bank Polski i Kantor[edytuj | edytuj kod]
W 1774 r. powstał pierwszy projekt powołania Banku Narodowego. Jego autorem był August Sułkowski, wojewoda gnieźnieński. Jednak dopiero w 1818 r. projekt ten trafił do Sejmu. Jednak car i władze w Petersburgu z początku nie chciały się na to zgodzić. Dopiero po kilku latach udało się uzyskać zgodę na budowę banku. Antonio Corazzi wraz z budowniczym Janem Jakubem Gayem w latach 1825-1928 zaprojektowali i zbudowali na rogu Rymarskiej i Elektoralnej dwuskrzydłowy gmach. Został zaprojektowany w stylu klasycystycznym. Głównym elementem budynku była narożna rotunda nakryta kopułą na tamburze. Rotundę ozdabiały 4 rzeźby aniołów, które stały na wysokości II piętra. Między budynkiem z rotundą a klasycystycznym budynkiem biurowym powstał łącznik o architekturze, przypominającej budynek Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności przy ul. Bednarskiej 28/30 autorstwa architekta Jakuba Gaya.

Najważniejszym pomieszczeniem banku była rotunda, w której odbywały się sesje giełdowe. Sprzedawano tam lub kupowano papiery publiczne. Blisko gmachu banku wzniesiono budynek Kasy, który został oznaczony adresem Elektoralna 2.



Widok od strony dziedzińca


Szczegół elewacji


Łącznik między budynkami
Bank Polski został powołany 29 stycznia 1828 r. Emitował on pieniądze i papiery wartościowe, wspomagał też rolnictwo i dzięki niemu wiele długów zostało umorzonych. Dlatego od początku władze carskie były wobec niego bardzo niechętne, a z czasem stały się nawet wrogie. Już w 1827 r. okazało się, że budynek Banku jest zbyt mały, aby zmieściły się w nim wszystkie pomieszczenia. W latach 1828-1830 powstał klasycystyczny gmach o dwóch piętrach, który stanowi teraz najstarszą część GUM. Po powstaniu listopadowym mocne represje odczuła giełda. Bank zaczął być powoli rusyfikowany, zatrudniano w nim Rosjan lub ludzi władających językiem rosyjskim. Dnia 1 stycznia 1886 r. oficjalnie bank został przemianowany na Kantor Warszawski (Rosyjskiego) Banku Państwa. W 1911 r. część prawego skrzydła budynku przy ul. Elektoralnej 2a zajęła dyrekcja I Gimnazjum Żeńskiego. Tymczasem środkowa część parteru i piętra zostały przejęte przez biuro pełnomocnika generała-gubernatora do spraw żandarmerii i policji.

Wybuch I wojny światowej sparaliżował działalność kantoru. W 1915 r. Kantor został przeniesiony do Moskwy, tymczasem gmach przy ul. Elektoralnej zaczął pełnić funkcję szpitala polowego pod wezwaniem św. Mikołaja. W styczniu 1916 r. budynek zajęły agendy Tymczasowej Rady Stanu i zarząd powiatu warszawskiego. W kwietniu 1917 r. została tam utworzona Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa.

Ministerstwo Przemysłu i Handlu[edytuj | edytuj kod]
MPiH powołano, gdy ziemie Polski zostały zajęte przez państwa centralne. MPiH zaczęło się organizować w grudniu 1917 r., były to jednak działania nieformalne. Na siedzibę wybrano budynek przy ul. Elektoralnej 2a, gdzie mieściły się też agendy byłej Tymczasowej Rady Stanu i inne instytucje jeszcze z czasów rosyjskich. Całe ministerstwo zostało podzielone na 3 sekcje: przemysłowo-handlową, górniczo-hutniczą i ogólną. Później powstały też sekcje: żeglugi i wydział rozrachunkowo-likwidacyjny. Jednym z urzędów podległych MPiH był właśnie Główny Urząd Miar. W 1919 r. zdecydowano powiększyć budynek. Został on powiększony o oficyny, które utworzono kosztem kilku zieleńców. Budowa zaprojektowanych przez Mariana Lalewicza oficyn została zakończona w 1921 r.

Obecnie[edytuj | edytuj kod]
Budynek przy ul. Elektoralnej 2a został zniszczony przez Niemców w czasie powstania warszawskiego. Po odbudowie, w całości stał się siedzibą Głównego Urzędu Miar i tak zostało do dziś. W części budynku z narożną rotundą mieści się Muzeum Kolekcji Jana Pawła II w Warszawie.
ul. Elektoralna
więcej zdjęć (327)
Ulica Elektoralna powstała jako dawna droga narolna rozdzielająca ziemie Starej Warszawy od dóbr książęcych; jednocześnie obok ulic Grzybowskiej i Chłodnej pełniła rolę fragmentu dawnego traktu do Wrocławia.

Ulica zwana wówczas Wielopolską została uregulowana około roku 1720 przy wytyczaniu zaprojektowanej przez Matthäusa Pöppelmanna Osi Saskiej. Obecna nazwa, Elektoralna, została nadana w roku 1770 i pochodzi od przebiegającego tędy szlaku ku Polu Elekcyjnemu na Woli. Pierwszym budynkiem wzniesionym przy ulicy był należący do nieznanego właściciela pałac, którego autorstwo przypisuje się niekiedy Tylmanowi z Gameren; zredukowany z czasem do roli oficyny dotrwał do roku 1944.

Po roku 1770 powstał pałac Hilarego Wicherta, po roku 1784 poprzedzony od frontu kamienicą. Po roku 1815 pałac nadbudowano o piętro; w latach 1829-31 mieszkał w nim Juliusz Słowacki, co upamiętnia ustawiony na jego miejscu kamień ze stosowną inskrypcją.

Trzecią znacząca rezydencją był pałac starosty krakowskiego Hieronima Wielopolskiego, wybudowany około roku 1778 prawdopodobnie według projektu Stanisława Zawadzkiego. W tym samym czasie pod nr. 12 działała zatrudniająca 300 osób manufaktura powozów i karoc Tomasza Dangla; przy ulicy powstało też kilka kamienic naśladujących formami kamienicę Hilarego Wicherta. Ożywienie budowlane przyniósł okres 1815-30; przy Elektoralnej wybudowano 13 obiektów, w tym wyróżniającą się kamienicę Ksawerego Brzostowskiego pod nr. 3, powstałą na bazie starszej, nie ukończonej budowli. Autorem projektu przebudowy był Stefan Baliński; starannie opracowane detale uczyniły dom Brzostowskiego jednym z najefektowniejszych w skali miasta.

Wśród pozostałych, dość podobnych kamienic wyróżniała się najdłuższa przy ulicy kamienica Reschkego, licząca 29 osi. Domy powstające przy Elektoralnej nierzadko były dziełami wybitnych architektów; odnajdujemy tu nazwiska takie jak Fryderyk Albert Lessel, Karol Galle, Hilary Szpilowski wreszcie Antonio Corazzi. Od roku 1831 Na miejscu manufaktury Dangla mieściła się Komora Główna Celna, zaś rok wcześniej powstał gmach mieszczący biura Banku Polskiego.`

Wśród licznych zakładów działających przy ulicy wyróżniała się słynna fabryka wyrobów platerowanych Józefa Frageta działająca od roku 1844. Licznie występowały też manufaktury powozów, których było w tym okresie na Elektoralnej aż 10; była to działalność charakterystyczna dla całej okolicy, jako że przy pobliskiej ulicy ul. Orlej znajdowały się kolejne manufaktury tego typu. W połowie XIX wieku ulica posiadała już kompletną zabudowę, toteż po tym okresie nastąpiła wymiana zdekapitalizowanych obiektów na nowe kamienice.

Na miejscu dawnej Komory Celnej powstały zabudowania Szpitala Św. Ducha; wybudowany w latach 1859-61 według projektu Józefa Orłowskiego był w tym czasie najnowocześniejszą placówką w mieście.

W roku 1879 ułożono eksperymentalną nawierzchnię z żeliwnych krat, zastąpiona potem drewnianym brukiem, i ostatecznie kostkami czerwonego granitu. W początkach XX wieku Elektoralna była ulicą handlową, pełną sklepów i lokali usługowych; podobnie jak na sąsiedniej ulicy Przechodniej było tu bardzo wiele sklepów z ubiorami i galanterią. Po roku 1900 wybudowano przy ulicy kilka nowych obiektów; u zbiegu z nieistniejącą już ulicą Solną (obecnie Aleja Jana Pawła II w Warszawie|Al. Jana Pawła II) wzniesiono trzypiętrową kamienicę z zaokrąglonym narożnikiem, której przyziemie wypełniły wysokie, dwukondygnacyjne witryny. Lata trzydzieste XX wieku przyniosły nadbudowę kilku kamienic, okres wczesnego modernizmu przyniósł budowę dwóch nowych obiektów. Krótko przed rokiem 1939 zadbano o estetykę ulicy, porządkując zasłaniające fasady bardzo liczne szyldy.

Podczas bombardowań w roku 1939 zniszczeniu uległy zabudowania biurowe Banku Polskiego oraz Szpitala Św. Ducha, pod gruzami którego zginęło 200 osób. Od roku 1940 Elektoralna znalazła się w obrębie getta, z którego wyłączono ją w dwóch etapach do roku 1943. Podczas powstania warszawskiego 9 sierpnia Niemcy uderzając z Woli spalili całą zabudowę i wymordowali mieszkańców. Zburzeniu uległy wtedy tylko nieliczne obiekty, jednak już w roku 1946 Dział Inspekcji Budowlanej BOS nakazał wyburzenie nawet dobrze zachowanych budynków. Zagładzie uległa nawet Corazziańska kamienica pod nr. 1, wyburzona w roku 1949. W miejsce unikatowej enklawy historycznej zabudowy wzniesiono szereg obiektów o historyzujących fasadach; ocalałe domy obniżono oraz pozbawiono wystroju architektonicznego.

Wikipedia