„Symboliczne w tym względzie okazały się perypetie związane z pomnikiem Jana Kochanowskiego. Jak wiadomo, poeta zmarł w Lublinie nagle, zapewne przed budynkiem staromiejskiego Trybunału, który zresztą w tamtej epoce pozostawał w zgodzie ze skalą otoczenia, był znacznie mniejszy od późniejszej warowni według klasycystycznego projektu Dominika Merliniego, architekta królewskiego.
Zamknięty konkurs na pomnik ogłoszono jeszcze w listopadzie 1929 roku, więc zrozumiałe, że opinia publiczna z zadowoleniem przyjęła inicjatywę. Później jednak zaczęto głośno powątpiewać w sens takiego kosztownego przedsięwzięcia w czasach kryzysu, choć w znacznym stopniu było ono finansowane ze składek społecznych, głównie nauczycieli i uczniów. Niewykluczone, iż ta rezerwa wobec sprawy spowodowała nikłe zainteresowanie obywatelstwa wystawą projektów pomnika, którą zechciały obejrzeć ledwie 94 osoby — ze 112 000 mieszkańców ówczesnego Lublina! Kiedy w końcu, 27 września 1931 roku, monument autorstwa warszawskiego rzeźbiarza Franciszka Strynkiewicza odsłonięto przed gmachem Trybunału, wiwatom nie było kresu. W entuzjastycznych komentarzach do wydarzenia przebijał się ton politycznie wtedy właściwy, bo narodowo-mocarstwowy.
Wykonany w firmie «Jarosław Nowak», czysty w formie, dwukondygnacyjny prostopadłościan z czarnego granitu śląskiego ukryto przed okupantem niemieckim, by po drugiej wojnie wystawić pomnik na skwerze przed Muzeum Literackim im. Józefa Czechowicza”.