Historia parku im. Juliusza Słowackiego w Pabianicach

Park im. Juliusza Słowackiego w Pabianicach pochodzi z okresu pierwszej dekady XX wieku. Został skomponowany w stylu ogrodów publicznych z końca XIX wieku. W latach trzydziestych XX wieku został powiększony na wzór modernistycznych ogrodów miejskich. W latach siedemdziesiątych XX wieku został przekształcony i w formie tej funkcjonował do czasów obecnych.
Park im. J. Słowackiego, ze względu na swoje położenie, jest ściśle związany z jednym z najcenniejszych budynków znajdujących się na terenie miasta – dworem kapituły krakowskiej, zwanym „zamkiem”. Nie bez znaczenia są również inne budynki przyległe do parku. Ważnym elementem powiązania przestrzennego jest kościół św. Mateusza, leżący po przeciwnej stronie ul. Zamkowej. Duże znaczenie ma również bulwar im. Feliksa Kruschego, biegnący równolegle do rzeki Dobrzynki, znajdujący się między ul. Grobelną a ul. Grota Roweckiego.W historii parku im. J. Słowackiego możemy wyróżnić cztery okresy kształtowania się założenia parkowego:
pierwotne założenie ogrodowe wraz z pierwotnymi terenami na lewobrzeżnej części parku (do roku około 1900)
założenie parkowe z lat 1900 – 1930
założenie parkowe z lat 1930 – 1969
współczesne założenie po 1969 roku.
W dniu 22 kwietnia 1900 r. dokonano zamiany działek – gmina ewangelicka działkę, na której znajdował się dom pastora z placem i łąką, oddała na urządzenie ogrodu publicznego, a w zamian otrzymała dotychczasowy ogród przy ul. Zamkowej. Gmina przyjęła na siebie również obowiązek urządzenia na własny koszt parku miejskiego i posadzenia w nim nie mniej niż 1000 drzew.
W 1901r. powstał projekt parku w stylu ogrodów publicznych końca XIX w. autorstwa Ignacego Wilkowskiego. Park został przekazany do prowadzenia Magistratowi w dniu 28 czerwca 1902 r. Rok założenia parku upamiętnia duży głaz z wyrytą datą. Obecnie znajduje się on przy wejściu do prawobrzeżnej części parku od ul. Zamkowej, nieopodal schodów i alei biegnącej równolegle do rzeki Dobrzynki. Ówczesny park zajmował powierzchnię ok. 3,57 ha, czyli był nieco mniejszy niż obecnie. Część lewobrzeżną i prawobrzeżną parku łączył most. Znajdował się w jego północnej części i stanowił fragment alei spacerowej. Park posiadał ogrodzenie i był zamykany na noc.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. park miejski nazwano imieniem Juliusza Słowackiego. Rok później na stanowisko ogrodnika miejskiego zatrudniono Zygmunta Rudnickiego, który odegrał znaczną rolę w tworzeniu i utrzymaniu parku. Po 1924 r. zamieszkał on wraz z rodziną w domu ogrodnika w parku im. J. Słowackiego.
W latach 1924–1925 r. do już istniejącej cieplarni przy południowej ścianie domu ogrodnika, dobudowano dwie kolejne, co umożliwiło dynamiczny rozwój kwietników w parku i na terenie miasta. W 1928 r. przedłużono ul. Gdańską w kierunku północnym, kosztem północno-wschodniej krawędzi parku, a na wyodrębnionej z terenu parku części powstała łaźnia miejska.
Projekt urządzenia parku autorstwa Zygmunta Rudnickiego, kierownika Plantacji Miejskich w Pabianicach, powstał 12.12.1930 r. „Nowy” park w stylu modernistycznym z „pięknym cementowym basenem z wodotryskami” otwarto w dniu Zielonych Świąt w maju 1931 r. Prace na terenie parku prowadzono przez kilka lat – w 1933 r. rozebrano murowane ogrodzenie z początku XX w. po wschodniej stronie dworu i wybudowano nowe, nawiązujące do motywu zwieńczenia attyki dworskiej, zaś w 1934 r. rozebrano budynek straży pożarnej oraz więzienia przy Magistracie. W pierwszej połowie lat 30-tych przeprowadzono także regulację rzeki Dobrzynki na terenie miasta, w tym również w obrębie parku im. J. Słowackiego. Nie uchroniła ona jednak Pabianic przed powodziami z 1939 r. i 1997 r.
Lata 30-ste XX wieku to okres świetności parku im. J. Słowackiego w Pabianicach – odbywały się tam liczne imprezy kulturalne, charytatywne, zabawy ogrodowe z koncertami orkiestr i chórów pabianickich (m. in. pod batutą p. Henryka Debicha). Jednym z ciekawszych elementów dekoracyjnych parku była fontanna. Latem tryskała wodą, zimą zaś na jej środku był świerk, który polewano wodą tak długo, aż przybierał fantastyczne, lodowe kształty.
Podczas okupacji niemieckiej, w latach 1939–1945, park nosił nazwę Pastor Zimmer Park. Polacy nie mieli do niego wstępu. W tym czasie nie wykonano żadnych nowych inwestycji, ale dbano o utrzymanie istniejącego stanu parku.
Po wojnie, w latach 50-tych XX wieku,na terenie parku powstała muszla koncertowa z drewnianą kopułą. Muszla spłonęła na początku lat 80. Po śmierci Zygmunta Rudnickiego w 1968 r. dom ogrodnika uległ dewastacji. Na początku lat 70-tych został wyburzony wraz z towarzyszącymi mu budynkami i szklarniami. W tym okresie przeprowadzono również gruntowną modernizację parku – dokonano pielęgnacji drzewostanu, zlikwidowano rabaty kwiatowe, zburzono fontannę z okresu międzywojennego i wybudowano nową (w nowej lokalizacji), wyasfaltowano alejki, założono nowe oświetlenie, wykonano nasypu w części frontowej w rejonie dworu oraz wybudowano nowe schody. W formie tej park im. J. Słowackiego zachował się do końca 2013 r., tj. do jego obecnej rewitalizacji.
Park został oddany pabianiczanom do użytku po rewitalizacji w dniu 16 maja 2015 r.

Żródło:

Autor: nieznany