Budynek propinacji, ul. Krakowska 5

Stojący naprzeciwko budynek mimo stosunkowo skromnego wystroju pełnił w mieście ważną funkcję i należy do budynków o najdłuższej historii przy ul. Krakowskiej. Nazywano go w skrócie „propinacją”. Przypomnę, że słowo to oznaczało w dawnej Polsce wyłączne prawo szlachcica do produkowania przez niego napojów alkoholowych w posiadanej przez niego miejscowości, a także po prostu szynk lub karczmę. W staropolskim Tarnowie prawo propinacji należało do właścicieli miasta, dlatego też tarnowscy browarnicy i gorzelnicy płacili czynsz staroście zamkowemu za dzierżawienie przywileju na produkcję ich wyrobów. W 1745 r. książę Paweł Karol Sanguszko wycofał zgodę na pędzenie gorzałki przez tarnowian. Mimo że w 1787 r. Tarnów przestał być miastem prywatnym przywilej propinacyjny pozostał w mocy, szczególnie na należących wciąż do Sanguszków terenach podmiejskich. Legalnie w Tarnowie szynkarze mogli zatem kupować gorzałkę tylko pędzoną w książęcej gorzelni, a dokonać tego mogli właśnie w budynku propinacji. W 1846 r. miasto wykupiło od Sanguszków przywilej propinacyjny z zobowiązaniem wypłacania połowy dochodu ze sprzedaży wódki. Sprawa była bardzo poważna, bo propinacja stanowiła przez dziesięciolecia jedno z głównych źródeł dochodów miasta. W całym cesarstwie było 37 miast posiadających przywilej propinacyjny. Kiedy w 1910 r. wszystkie przywileje propinacyjne wygasły władze miasta wystąpiły do rządu w Wiedniu o rekompensatę. W budynku przy Krakowskiej 5 pozostał szynk. Obecny klasycyzująco-neorenesansowy wystrój „propinacja” uzyskała w 1867 r., kiedy nadbudowano piętro. Współpracowali przy tym budowniczy miejski Karol Polityński i budowniczy Sanguszków Michał Zajączkowski. Za