24 sierpnia 1944r. - czechowicka Sodoma i Gomora

Dzień 20 sierpnia 1944r., niedzielne popołudnie,wycie syren ogłaszających alarm przeciwlotniczy przerywa ciszę słonecznego dnia. Słychać huk nadlatujących ze strony Oświęcimia samolotów.Odzywa się lokalna obrona przeciwlotnicza próbując strzałami odgonić intruzów. Rozrywający powietrze huk wybuchających bomb i strach...Tak zapamiętali ten dzień Czechowiczanie mieszkający w sąsiedztwie rafinerii Vacuum Oil Company i atak bombowy amerykańskich USAAF na zakład produkujący paliwa dla armii niemieckiej.

Po atakach bombowych na Kędzierzyn i Blachownię na początku sierpnia 1944r. wywiad AK i rozpoznanie lotnicze doniosły,że zakłady te poniosły straty wyłączające je z ruchu na kilkanaście dni. W związku z powyższym na lotnisku Pantanella we Włoszech, gdzie umieszczono bazę operacyjną dla dwóch amerykańskich grup bombowych (464 BG i 465 BG), zaczęto rozpatrywać możliwości ataku bombowego na inne cele w Polsce. Pantanella stanowiła kompleks wojskowych lotnisk na obszarze o promieniu ok.40km usytuowanych wokół Foggi.Stacjonowało tu jednocześnie około 150 czterosilnikowych bombowców B-52Liberator, które systematycznie dokonywały nalotow taktycznych i strategicznych na niemieckie cele.Trzeba zaznaczyć, że okupowane tereny polskie, były zasadniczo na skraju możliwości bezpiecznych przelotów, co stanowiło o ich znacznym ryzyku.

Na bazie posiadanej wiedzy, w oparciu o dane wywiadowcze, podjęto decyzję,że kolejnymi celami będą ważne zakłady na południu Polski, zajmujące się produkcją paliw dla armii niemieckiej. Jak napisze później uczestnik tej misji amerykański pilot Jim Ayers: W dniu 20 sierpnia 1944r. pobudka o godzinie 5,00 , założenie sprzętu,śniadanie w messie oraz odprawa w zamkniętej, ściśle strzeżonej strefie i wylot.Odprawę dot. celu, zadań oraz podstawowych danych stanowiących o bezpieczeństwa przelotu prowadzili oficerowie CIA.Piloci uzyskali informacje na temat rozmieszczenia na trasie czynnych baterii przeciwlotniczych, ewentualnych celów zamiennych, gdyby zasadniczy był niemożliwy do osiągnięcia (złe warunki pogodowe lub zabezpieczenie celu zasłoną dymną).

Jim Ayers z załogą lecą do Polski po raz pierwszy mając określony jako cel bombardowanie rafinerii ropy naftowej w południowej Polsce. Wraz z nimi, 15 Armia Powietrzna USA skierowała do wykonania zadania nad Oświęcimiem: 140 Latających Mustangów z 31 Grupy Myśliwskiej,a Czechowice miały „obrobić” bombowce B-24 Liberator z 460, 464 i 465 Grupy Bombowej –

łącznie 92 czteromotorowe maszyny, osłaniane bezpośrednio przez 49 Mustangów z 325 Grupy Myśliwskiej.Do akcji skierowano również sławną 332 Grupę Myśliwską, w której latali czarnoskórzy piloci(znana m.in. z filmu pt. „Czarna Eskadra” („Tuskegee Airmen”) oraz 52 Grupę Myśliwską, które miały zabezpieczyć przelot nad Węgrami i Słowacją, a potem dołączyć do pozostałych.Przelot bez większych przeszkód trwał ponad 8 godzin. Niemieckie lotnictwo praktycznie nie interweniowało. Sporadycznie odzywała się artyleria przeciwlotnicza.

Zgodnie z założonym planem „latające fortece” zrzuciły na IG Farben w Auschwitz 337ton bomb burzących wyrządzając duże szkody Niemcom, którzy musieli zatrzymać część instalacji produkującej paliwa i aluminium.W nalocie zginęło 58 osób, a 20 pracowników zostało rannych. Nad Czechowicami nalot bombowy rozpoczął samolot zwiadowczy, który nad rafinerią zakreślił ślad dymny.Po nim nadleciało ułożonych w szyk 90 samolotów B-24 Liberator zabezpieczanych przez 100 myśliwców z 335 i 332 Grupy Myśliwskiej. Zrzucono ok.900 bomb, w tym większość burzących, część nie wybuchła ponieważ spadła na sąsiadujące z zakładem bagna i grząskie podłoże. W wyniku ostrzału obrony przeciwlotniczej atakujący nad Czechowicami utracili jedną maszynę. Trwające kilkadziesiąt minut bombardowanie wyrządziło znaczne szkody samemu koncernowi Vacuum Oil Company uszkadzając halę produkcyjną wytwórni smarów żywicznych; wieżę destylacyjną DRW 100; 5 zbiorników na ropę naftową; elektrownię;warsztaty remontowe; kotłownię oraz znaczną część torowisk. Doprowadzono do wstrzymania produkcji na 4 miesiące.

Nie są to jedyne skutki bombardowania. Ucierpiały inne zakłady w okolicy oraz infrastruktura cywilna, bowiem w zasięgu masowego nalotu były: Czechowice, Dziedzice, Bestwina i Kaniów, czyli pas długości 7km i szerokości 3km. Na trasie nalotu uszkodzono budynki mieszkalne, Dziedzicki rynek,most na rzece Białej,stawy rybne oraz zginęło ok. 86 mieszkańców (źródła podają różne liczby), w tym: m.in. burmistrz Czechowic Ladenberger, właściciel Fabryki Kabli Neumann i architekt Kurzius. Ciekawostką jest fakt,że w tym czasie na Dziedzickim rynku był włoski cyrk „Berusini” , który został zbombardowany. Część zwierząt zginęła, a część się uwolniła i przez kilka godzin trwało safari i odstrzał dzikich zwierząt, które stanowiły zagrożenie dla ludzi.

Po odwołaniu alarmu powoli życie zaczęło wracać do normy. Problemem była paląca się rafineria i wzniecone w mieście pożary. Do ich gaszenia ściągnięto jednostki gaśnicze z lokalnych miejscowości i zakładów, oraz jednostki z takich miast jak: z Chorzowa Policyjną Straż Pożarną i wojskowe sekcje gaśnicze „Lochtruppe”. Akcja gaśnicza trwała dwa dni. Do usuwania niewybuchów Niemcy stworzyli z więźniów obozu Auschwitz Podobóz Tschechowitz (I) – Dzień 24 sierpnia 1944r. - dzień smutku, ponieważ zorganizowane zostały przez niemieckie władze pogrzeby dla niemieckich ofiar nalotu pogrzeby. Udekorowane flagami trumny ustawiono pod urzędem miejskim i z honorami wojskowymi odprowadzono na cmentarz w Dziedzicach. Tego samego dnia, w godzinach popołudniowych w kościele św. Katarzyny odprawiono uroczystości pogrzebowe pozostałych, polskich, ofiar amerykańskiego nalotu.

/wykorzystano materiały: Jak Amerykanie amerykańską rafinerię (będącą w niemieckich rękach) zbombardowali, czyli o nalocie bombowym na Czechowice, 20 sierpnia 1944 roku-Jacek Cwetler/Amerykańskie smugi na niebie południowej Polski w czasie gorącego lata 1944-Piotr Mleczko/Książka lotów Jima Ayersa pilota bombowca B-24 Liberator-Mieczysław Metler/„Lotnictwo Armii Stanów Zjednoczonych nad okupowaną Polską. Białe Gwiazdy nad Polską”, opracowanie-zespół AMIAP Aircraft Missing in Aaction Project /

Film z ,wypowiedziami świadkach nalotu