Ubytki substancji mieszkaniowej tak samo jak i nowe budownictwo towarzyszą dziejom miasta.
Istnieje pięć przyczyn tego zjawiska:
1. Pożary, powodzie, wybuchy i inne katastrofy, 2. Zniszczenia wojenne, 3. Wyburzenia na żądanie władz wojskowych, głównie zaborczych, 4. Wyburzenia urbanistyczne dla poprawy warunków komunikacyjnych danego rejonu miasta oraz wskutek tak zwanego zużycia moralnego zdrowej jeszcze technicznie zabudowy, czyli konieczności zastąpienia jej nową, użyteczniejszą dla teraźniejszości i przyszłości miasta, 5. Wyburzenia ze względu na zużycie techniczne .
Okres trwałości obiektów budowlanych przedstawia poniższa tabela
Przeznaczenie budynku
Konstrukcja budynku
Drewniana
Mieszana
masywna
Budynki mieszkalne
80 – 100 lat
90 – 120 lat
100 – 150 lat
Budynki gospodarcze
60 – 70 lat
70 – 90 lat
80 – 100 lat
Budynki letniskowe
40 lat
–
60 lat
Przeznaczenie budynku lub budowli
Przewidywany okres trwałości w latach
Domy mieszkalne wielorodzinne
Murowane o stropach i dachu drewnianym
Murowane, żelbetowe ze stropami masywnymi
90 – 120
100 – 125
Hotele miejskie
100 – 150
Budynki produkcyjne
Murowane
Szkieletowe żelbetowe
Szkieletowe stalowe
80 – 100
100 – 120
80 – 100
Budynki magazynowe
Murowane
Szkieletowe żelbetowe lub stalowe
80 – 100
120 – 150
Szkoły
80 – 110
Hale przemysłowe szkieletowe lub murowane z dachem
Żelbetowym
Stalowym
100 – 120
80 – 100
Budynki administracyjne
80 – 120
Pawilony usługowo – handlowe
60 – 80
Supermarkety
30 – 50
Garaże
50 – 80
Budynki inwentarskie
50 – 70
Szklarnie szkieletowe stalowe
50 – 70
Ogrodzenia
z siatki
murowane
15 – 25
20 – 30
Drogi i place
30 – 45
Sieć elektryczna
30 – 50
Zgodnie z tabelą widać, iż okres trwałości może się różnić nie tylko ze względu na materiał z którego obiekt został wykonany ale również przeznaczenia i sposobu wykonania.
Oto ważniejsze i większe ubytki w kolejności wymienionych przyczyn.
1. Pierwszy, według Sobieszczańskiego, zanotowany pożar w mieście wybuchł w roku 1378, następne: w 1478 spłonęły domy od Dunaju aż po Piwną, w 1544 paliło się miasto w czasie pobytu Zygmunta Starego, w 1607 spłonęły 22 domy na Rynku, w 1660 i 1669 ogień strawił jedną trzecią miasta, w 1670 i 1697 paliło się Krakowskie Przedmieście, w 1708 płonęły przedmieścia, w 1807 ogień zniszczył pałac Załuskich, a w 1814 spłonęły pawilony (baraki) przy pałacu Kazimierzowskim. Od chwili wprowadzenia zawodowej straży pożarnej w roku 1836 straty w budynkach mieszkalnych systematycznie maleją. Zjawiska te ilustrują przykładowo dane o liczbie budynków dotkniętych pożarem i - w nawiasie - liczbie budynków zniszczonych powyżej 75 procent: w roku 1958 - 45 (8), w 1959- 28 (1), w 1960 - 21 (4), w 1961 - 38 (2), w 1962 - 27 (5), w 1963 - 31 (4), w 1964 - 39 (5), w 1965 - 31 (13), w 1966 -- 28 (7), w 1967 - 16 (0). Na dane o liczbie budynków zniszczonych w czasie powodzi autor nie natrafił.
2. Zniszczenia wojenne: „potop” pochłonął około 480 budynków, zdobycie Pragi przez Suworowa- 50 budynków, powstanie listopadowe - 221, najazd hitlerowski - 514 tysięcy izb zaburzonych i uszkodzonych.
3. Wyburzenia na żądanie władz wojskowych dosięgnęły Warszawę dwukrotnie: w latach 1806- 1808 pod fortyfikacje napoleońskie rozebrano 216 domów, a w latach 1832- 1834 pod budowę Cytadeli zniesiono 250 domów.
4. Wyburzenia urbanistyczne prowadzono już od początku wieku XIX. Około roku 1818 zburzono ratusze jurydyk i ratusz staromiejski, niektóre bramy murów obronnych, między nimi bramę Krakowską, zburzono też kościół Obserwantów, by na jego miejscu postawić pałac Staszica. W związk u z budową Zjazdu Pancera w roku 1844 zburzono kościół i klasztor. W roku 1866 zniesiono czternaście domów, by rozszerzyć Krakowskie Przedmieście i założyć skwer, na którym później stanął pomnik Mickiewicza. Wyburzono parę domów dla otwarcia wylotów ulic Trębackiej i Miodowej, by uzyskać połączenie Podwala z ulicą Długą i przepuścić nim w roku 1881 linię konnego tramwaju. Za czasów prezydentury Starzyńskiego zburzono kilka domów między placem Krasińskich a ulicą Bonifraterską dla uzyskania połączenia Śródmieście z Żoliborzem.
5. Od roku 1929 (z luką wojenną 1938- 1950) prowadzona jest statystyka ubytków budynków mieszkalnych spowodowanych w wyburzeniami i ze względu na zużycie techniczne i wyburzenia i urbanistycznym i razem . Duże liczby z lat 1951- 1958 tłumaczą się intensywnym usuwaniem pozostałej jeszcze, zniszczonej przez wojnę zabudowy i koniecznością uzyskiwania uzbrojonych terenów pod nowe osiedla i arterie komunikacyjne.
Na podstawie książki “URZĄDZENIA KOMUNALNE WARSZAWY Zarys historyczny” autorstwa Mariana Gajewskiego wydanej w 1979 przez PIW.
