Pałac Paca-Radziwiłłów - pałac w stylu barokowym, znajdujący się w Warszawie przy ul. Miodowej 15.

Przed pałacem znajduje się brama o półkolistym kształcie. Budynek jest utworzony na planie kwadratu, w narożnikach posiada cztery pawilony.

Pałac ten został wzniesiony pod koniec XVII wieku dla księcia Dominika Mikołaja Radziwiłła według projektu Tylmana z Gameren. Był własnością rodziny Radziwiłłów do początku XIX wieku (z przerwą w latach 1744-1759 kiedy to należał do biskupa Andrzeja Załuskiego i Józefa, jego brata; w latach 1762-1775 był dzierżawiony przez Michała Fryderyka Czartoryskiego). Około 1757 wzniesiono nowe oficyny przy ul. Miodowej według projektu Jakuba Fontany. W czasie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 częściowo zniszczony. Podczas okupacji pruskiej w latach 1807-1809 w zaniedbanym budynku tym znajdował się teatr, później zaś koszary wojskowe i lazaret.

W roku 1825 pałac kupił generał Ludwik Michał Pac. Został wtedy przebudowany według projektu Henryka Marconiego w stylu klasycystycznym. W środkowej części architekt umieścił sześciokolumnowy portyk; zbudował także skrzydła boczne i pawilony od strony ul. Miodowej, w miejsce wcześniejszych oficyn, połączone przez trójarkadową, półkolistą bramę. Fryz ponad arkadami, przedstawiający Tytusa Flawiusza ogłaszającego wolność greckich miast, został udekorowany płaskorzeźbami Ludwika Kaufmanna. We wnętrzach pałacu urządzono Salę Gotycką i Mauretańską.

Generał Pac wziął udział w powstaniu listopadowym, za co w roku 1835 jego majątek wraz z pałacem został skonfiskowany. Przebudowano jego wnętrza pod kierunkiem Stefana Balińskiego. W latach 1848-1875 mieściła się w tym budynku siedziba Rządu Gubernialnego, a w 1875-1939 – Sąd Okręgowy.

Pałac ucierpiał podczas II wojny światowej. Odbudowano go w latach 1947-1951 według projektu Czesława Konopki i Henryka Białobrzeskiego, przy czym elewację od strony dziedzińca odbudowano wg projektów Marconiego, a elewację ogrodową według zmodyfikowanego oryginalnego projektu Tylmana z Gameren. Jest obecnie siedzibą Ministerstwa Zdrowia.
Źródło: Licencja: CC-BY-SA 3.0 Polska

Ulica Zakroczymska w Warszawie – jedna z głównych ulic Nowego Miasta, biegnąca od zbiegu ulic Freta, Kościelnej i Franciszkańskiej do ul. Krajewskiego i murów Cytadeli Warszawskiej.
Ulica Zakroczymska powstała na miejscu średniowiecznego traktu do Zakroczymia i Torunia, zwano ją Traktem Zakroczymskim, ulicą Toruńską lub Błońską, która to nazwa pochodziła od błoni należących do mieszkańców Nowej Warszawy, przez które przebiegała. W pobliżu znajdowało się znane od XV wieku źródło wody pitnej obudowane w połowie XVIII stulecia; w latach 1770–72 wzniesiono tam murowane ujęcie wody znane jako Zdrój Królewski.

Od początku swego istnienia ulica Zakroczymska charakteryzowała się niespójną, luźną zabudową drewnianą. W roku 1621 została rozdzielona na dwie części po usypaniu Wału Zygmuntowskiego z rozkazu króla Zygmunta III Wazy. Blisko 25 lat później, w roku 1646, przy początkowym odcinku ulicy u zbiegu z obecną ul. Franciszkańską osiedlili się franciszkanie i od razu przystąpili do budowy świątyni, pierwotnie drewnianej, zastąpionej w latach 1679–1691 obecnym kościołem pw. św. Franciszka projektu Jana Chrzciciela Ceroniego. Po jego śmierci prace kontynuowali Józef Fontana oraz jego syn – Jakub. Jakub Fontana zbudował też na Zakroczymskiej własną kamienicę, zachowaną do dziś pod nr 2, u zbiegu z ul. Kościelną.

W ciągu XVII stulecia przy Zakroczymskiej chętnie wznosili swe siedziby możni: swoje dwory zbudowali tu starosta generalny żmudzki Hieronim Wołłowicz, kasztelan wileński Mikołaj Sapieha oraz starościna wyszogrodzka Małgorzata Kotowska. Kolejna właścicielka ostatniego z obiektów, wojewodzina wołyńska Marianna Potocka, odsprzedała go na konwikt Collegium Nobilium.

W wieku XVIII zabudowań drewnianych przybyło, pojawiły się też jednak murowane pałace: okazałe siedziby postawili kanclerz wielki litewski Jan Fryderyk Sapieha i podstoli wielki koronny Stanisław Lubomirski, który później odsprzedał swą siedzibę Władysławowi Gurowskiemu.

W latach 1750–60 staraniem Komisji Brukowej Zakroczymska otrzymała brukowaną nawierzchnię, nad przepływająca rzeczką Bełczącą przerzucono most. Tylne, gospodarcze zabudowania nieparzystej strony ulicy wyznaczały granicę Nowego Miasta, sięgającego po nieistniejącą już ulicę Spadek i Zdrój Królewski.

W latach 1810–16 Pałac Sapiehów został wynajęty przez Dyrekcję Inżynierów Komisji Rządowej Wojny na koszary Czwartaków (tzw. Koszary Sapieżyńskie), ostatecznie nabyty w tym celu od Franciszka Sapiehy w roku 1817. Pracami architektonicznymi i przebudową kierował architekt Wilhelm Henryk Minter, który całkowicie zmienił oblicze gmachu, zmieniając jego wystrój zewnętrzny na klasycystyczny.

Po ulokowaniu koszar przy Zakroczymskiej pobudowano domy dla oficerów; zabudowa końcowego odcinka ulicy, za ul. Wójtowską, została jednak zburzona w latach 1832 i 1851 w związku z istnieniem esplanady Cytadeli Warszawskiej i lunety Władymir.

Ulica zachowała jednak swój bieg aż do Wrót Aleksandryjskich, jednak od połowy XIX wieku postępowała jej stopniowa pauperyzacja. Ludność, głównie żydowska biedota, parała się drobnym rzemiosłem i handlem. Pozytywnymi wydarzeniami było otwarcie na Zakroczymskiej zakładów graficznych Concordia na początku XX wieku oraz utworzenie wokół lunety Władymir w roku 1925 miejskiego Parku Traugutta. Około roku 1908 po wybudowaniu na Wiśle tzw. Drugiego Mostu Kolejowego (zwanego też Czwartym Mostem) nad końcowym odcinkiem ulicy, tuż przy Cytadeli Warszawskiej zbudowano przerzucony nad ulicą wiadukt kolei obwodowej.

W latach 1925–1929 u zbiegu z ul. Sanguszki według projektu Antoniego Dygata wystawiono gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, była to ostatnia inwestycja przy Zakroczymskiej aż do okresu powojennego.

Rok 1939 przyniósł jedynie spalenie Pałacu Sapiehów; większość zabudowy ulicy została zburzona w roku 1944.

W latach 1945–1956 odbudowano kościół pw. św. Franciszka, pierwszą mszę świętą przed ocalałym obrazem św. Antoniego Padewskiego odprawiono tam wśród ruin już 21 stycznia 1945. Autorem owego barokowego płótna, namalowanego w roku 1664, był zapewne malarz królewski Mathias Kargen.

Pozostałą zabudowę odbudowano w latach 1953–54, Pałac Sapiehów – w okresie 1951–56. Zabudowę północnego odcinka ulicy uzupełniono przez wybudowanie współczesnego bloku mieszkalnego z elewacją imitująca zespół kamieniczek.
Źródło:

Ulica Miodowa jest jedną z najważniejszych ulic starej części Warszawy. Zaczyna swój bieg z Krakowskiego Przedmieścia, następnie otacza szerokim łukiem Stare Miasto i część Nowego, by zakończyć swój bieg na Placu Krasińskich, u zbiegu z ulicą Długą. Dalszy ciąg Miodowej stanowi ulica Bonifraterska.
Początki ulicy Miodowej, jako drogi łączącej dwa ważne szlaki - ulicę Senatorską i ulicę Długą sięgają XV wieku. Ukształtowała się ostatecznie w XVII wieku jako ulica pałaców arystokracji. W czasach Stanisława Augusta było ich 13, z czego do dzisiaj istnieje 7. Pierwotnie nosiła nazwę Poprzecznej, nazywana była także Miodowniczą i Kapucyńską, a w czasach Księstwa Warszawskiego - ulicą Napoleona.

Pierwotnie Miodowa nie łączyła się z Krakowskim Przedmieściem. Połączenie tych dwóch ulic nastąpiło dopiero w roku 1887, kiedy rozebrano tzw. "Pałac pod Gwiazdą".

Ulica jako założenie urbanistyczne jest w całości wpisana do rejestru zabytków - nr rej. 297.
Ciekawostki
W miejscu, w którym spod ulicy Miodowej wychodzi wylot tunelu Trasy W-Z znajdował się pałac Teppera, gdzie podczas wydanego przez Talleyranda na cześć Napoleona balu cesarz poznał Marię Walewską.
Na rogu Miodowej i Kapitulnej w listopadzie 1771 roku miało miejsce porwanie króla Stanisława Augusta przez konfederatów barskich.
Źródło: