 | Polska › woj. mazowieckie › Warszawa › Praga Północ - Nowa Praga › ul. Stalowa › Warszawska Fabryka Stali, Praska Stalownia |
4 listopada 2018 , Zabudowania dawnej Stalowni Praskiej przy ulicy Szwedzkiej.
|
Na stronie od 2012 luty
14 lat 3 miesiące 20 dni |
 |
zakłady przemysłowe
|
Dzieje kompleksu sięgają 1878 roku, kiedy to firma Lilpop, Rau i Loewenstejn uzyskała od władz zgodę na budowę nowego zakładu hutniczego, który miał być zlokalizowany między ul. Szwedzką a ówczesną ul. Nowopraską. Podstawowym zadaniem stalowni była produkcja szyn kolejowych, obręczy do kół wagonowych i parowozowych oraz osi. W tamtym czasie była to największa stalownia w Królestwie Polskim, która pokrywała 80% jego zapotrzebowania na asortyment kolejowy. W okresie największej świetności zatrudniała ona aż 1100 osób. Jednak ze względu na kryzys wywołany radykalną podwyżką ceł na surowce sprowadzane z zagranicy zakład został zamknięty w 1888 roku. Następnie jego losy na kolejne 120 lat zostały związane z wojskiem. Na początku XX wieku kompleks został wykupiony przez zarząd okręgowy artylerii Warszawskiego Okręgu Wojennego, gdzie do 1914 roku funkcjonowały rosyjskie warsztaty artyleryjskie. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku nieruchomość została przejęta przez Wojsko Polskie, które zorganizowało tu Zbrojownię nr 2. Początkowo remontowano i naprawiano w niej sprzęt artyleryjski, później zaś pełniła ona funkcję prototypowni z podziemnym laboratorium i strzelnicą. Wykonano tu m.in. prototypy karabinu przeciwpancernego 35 UR, produkowano w niej również części do dział i karabinów maszynowych (np. podstawę wzór 1930 do ckm). W okresie międzywojennym był to również jeden z największych wojskowych zakładów remontowych w II Rzeczpospolitej. W 1944 roku część budynków Zbrojowni zostało wysadzone przez Niemców. W latach 1945-2000 teren ten był użytkowany przez Wojsko Polskie.
Stan aktualny- AMW sprzedała jedną ze swoich najcenniejszych nieruchomości powojskowych – zabudowaną działkę przy ul. Szwedzkiej 2/4 w Warszawie. Praska stalownia znalazła nowego właściciela, który wygrał przetarg oferując za wylicytowaną kwotę 43 mln 935 tys. złotych. Nabywcy przysługuje jednak 50% bonifikata z tytułu wpisania nieruchomości do rejestru zabytków. Oznacza to, że za nieruchomość zapłaci niespełna 22 mln złotych.
Za
Początkowo ulica była zabudowana drewnianymi, parterowymi i jednopiętrowymi budynkami, w których mieszkali głównie robotnicy. Z czasem zaczęto budować murowane kamienice osiągające do 4 pięter.
Na początku XX wieku wzdłuż ulicy przeprowadzono prace brukarskie oraz zbudowano chodniki. Z tamtego okresu zachowały się 3-piętrowe kamienice przy ul. Stalowej nr 34, 36, 50, 52, 54 i 56. Po II wojnie światowej z większości fasad budynków skuto dekoracje.
W 1901 r. powstała przy ulicy końcowa stacja kolejki wąskotorowej łączącej Pragę i Targówek z Markami i Radzyminem. Jednym z założycieli kolejki Mareckiej i jej udziałowcem był Julian Różycki. Pierwszy pociąg wyruszył na nową trasę 4 sierpnia 1901 r.[2], a ostatni przejechał nią 31 sierpnia 1974 r. Obecnie w miejscu stacji stoi hala supermarketu (pierwotnie HIT, obecnie Tesco).
Na przełomie XIX i XX wieku wytyczono odcinek pomiędzy ul. Inżynierską i Konopacką, który wówczas nosił nazwę ul. Nowostalowa. W okresie międzywojennym został on przyłączony do ul. Stalowej.
Przy ulicy działał bazar Pachulskiego i Domańskiego. Władysław Pachulski zakupił działki przy ul. Stalowej 17, 19, 21 (obecnie 37, 39, 41), a następnie zbudował tam domy przeznaczone dla robotników. W centralnym punkcie zabudowań znajdował się plac. Właśnie na tym placu do ok. 1970 r. funkcjonował bazar, a w parterach okolicznych kamienic działały sklepy i warsztaty, po których do dziś zachowały się ślady sklepowych szyldów wymalowanych na ścianach.
Przy ulicy zlokalizowane były też cukiernie i kawiarnie (m.in. Cukiernia Pobudkowskiego nr 35 i Cukiernia Aleksandra Puchalskiego nr 28) oraz główna apteka Nowej Pragi (nr 29), która działała od XIX wieku. Jej właścicielem był Jan Nawrocki, a od 1912 r. Stanisław Mierzejewski. Pod nr 35 znajdowała się wytwórnia wędlin rzeźnika Bolesława Dąbrowskiego. Zakład o takim samym profilu prowadzony był też przez Stanisława Turkowskiego - nr 28.
Ok. 1910 r. od ul. Konopackiej, przez Stalową do torów kolejowych, powstały tory tramwajowe. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę zmienili się też mieszkańcy Nowej Pragi - ubyło tu Rosjan zamieszkujących tu z uwagi na bliskość Dworca Terespolskiego i Petersburskiego oraz terenów wojskowych na Nowej Pradze.
We wrześniu 1939 r. zniszczona została stalownia. Podczas II wojny światowej zabudowa ulicy nie uległa zniszczeniom, dewastacja nastąpiła w okresie powojennym, gdy budynki zasiedlili głównie przypadkowi mieszkańcy. W okresie powojennym ulica zyskała też złą sławę porównywalną z ulicą Brzeską.
W bramie kamienicy nr 40/42 zachowały się fragmenty mykwy[3].
Ze znanych osób, które zamieszkiwały przy ul. Stalowej można wymienić m.in.: Stefana "Wiecha" Wiecheckiego (kamienica nr 1 na rogu Inżynierskiej, tu handlował w okresie międzywojennym słodyczami) oraz Stanisława Grochowiaka (kamienica nr 2, w latach 1955-1976).
Wikipedia