Historia polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku zaczerpnięta ze strony www.gedanopedia.pl
GDAŃSKA MACIERZ SZKOLNA (1921–1938 Macierz Szkolna, od 4 VII 1938 – 1939 Gdańska Macierz Szkolna), polska organizacja oświatowa w II Wolnym Mieście Gdańsku (WMG).
Zamysł utworzenia organizacji pojawił się w 1921 roku w Podkomisariacie Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku, następnie był realizowany przez Gminę Polską. Zebranie organizacyjne odbyło się 26 XI 1921, w skład zarządu, z Franciszkiem Kubaczem na czele, weszli: Franciszek Belling, Stanisław Dobrucki, Teofil Kopczyński, Teofil Kuhn, Stanisław Kuhnert, Jan Kwiatkowski, Paweł Langmesser, Adam Lercel, ks. Leon Miszewski, Piotr Oźmiński, Bernard Świtała, Jan Winiecki.
Początkowym zadaniem było utworzenie w Gdańsku polskiego prywatnego gimnazjum, na co 12 XII 1921 uzyskano zgodę Senatu II WMG, a szkołę uruchomiono 13 V 1922 (Gimnazjum Polskie), oraz rozwój ochronek dla dzieci na terenie całego II WMG (w 1922 roku istniały cztery dla około 100 dzieci, w 1938 20 dla około 750 dzieci).
W 1926 roku uruchomiono zawodową Polską Szkołę Handlową, następnie – między innymi dla jej absolwentów – otwarto szkołę średnią: Polską Wyższą Szkołę Handlową. Według uchwalonego 23 III 1927 statutu zadaniem organizacji było zakładanie, utrzymywanie i popieranie polskich instytucji lub zakładów oświatowych i wychowawczych, prowadzenie czytelni ludowych i kursów, organizowanie odczytów, konferencji i wycieczek, zakładanie burs i pensjonatów dla młodzieży szkolnej, przyznawanie stypendiów i zapomóg, wydawanie książek i czasopism szkolnych, budowa obiektów szkolnych.
W 1927 roku organizacja założyła przy Gimnazjum Polskim własną szkołę powszechną z filiami w Nowym Porcie, we Wrzeszczu i Sopocie.
W 1934, po strukturalnym powiązaniu Macierzy Szkolnej z polskim Ministerstwem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, nastąpiła reorganizacja polegająca na poddaniu jej szkół powszechnych. W 1934 roku zorganizowała szkoły powszechne w Trąbkach Wielkich, Ełganowie i Szymankowie, a w 1937 w Piekle. We wszystkich tych szkołach powszechnych w 1938 roku uczyło się około 800 dzieci. W 1930 roku do Macierzy Szkolnej należało 2 tysiące osób, w 1934 przejęła ona nadzór nad Konserwatorium Muzycznym, założonym w 1929 przez Polskie Towarzystwo Muzyczne. W 1934 uruchomiła polską średnią szkołę ogólnozawodową (w 1938: około 150 uczniów), a w 1937 założyła Zawodową Szkołę Dokształcającą (około 750 uczniów). W 1934 roku ustanowiono dyrektora Macierzy pozostającego na etacie polskiego Ministerstwa Oświecenia Publicznego (został nim Alfred Wagner).
Obecnie imię Macierzy Szkolnej noszą: od 1971 roku Szkoły Ekonomiczno-Handlowe przy ul. Seredyńskiego 1A, od 28 IX 1971 roku ulica na Siódmym Dworze, od 1976 Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka przy al. Hallera 14.
