Karkonosze (łac. Askiburgion; pol. n. tradyc. do 1946 Góry Olbrzymie, również Karkonosze, czes. Krkonoše, czes. gwar. góral. Kerkonoše, śl. Gůry Uolbrzimje, śl.-niem. Riesageberge, niem. Riesengebirge, ang. Giant Mountains) – najwyższe pasmo górskie Sudetów i zarazem Czech rozciągające się na przestrzeni ok. 40 km (od Przełęczy Szklarskiej na zachodzie do Przełęczy Lubawskiej na wschodzie). Szerokość pasma waha się od 8 do 20 km. Karkonosze zajmują powierzchnię ok. 650 km², z czego do Polski należy 185 km² czyli 28,46%. Głównym grzbietem oraz Grzbietem Lasockim przebiega granica polsko-czeska. Najwyższym szczytem jest Śnieżka (1603 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Czech, Sudetów i Śląska. Karkonosze należą do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery UNESCO i są chronione poprzez utworzenie na ich terenie Karkonoskiego Parku Narodowego oraz Krkonošského národní parku.

Karkonosze położone są w Sudetach Zachodnich, stanowiąc ich centralną część. Od północy graniczą z Kotliną Jeleniogórską, od północnego wschodu poprzez Przeł. Kowarską z Rudawami Janowickimi, od wschodu ze wzgórzami Bramy Lubawskiej (Kotliną Kamiennogórską), od południowego wschodu poprzez Przełęcz Lubawską z Górami Kruczymi, od południa z Podgórzem Karkonoskim i od zachodu poprzez Przeł. Szklarską z Górami Izerskimi. W rzeźbie Karkonoszy wyróżnia się dwa grzbiety o przebiegu wschód-zachód oraz grzbiety południowe, tzw. „Rozsochy”. W północnej części leży Pogórze Karkonoskie oddzielone od Grzbietu Śląskiego Karkonoskim Padołem Śródgórskim.

Główny Grzbiet Karkonoszy
Główny Grzbiet Karkonoszy rozciąga się od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy Okraj; dzieli się na Grzbiet Śląski, Grzbiet Czarny i Grzbiet Kowarski. Biegnie nim granica polsko-czeska.

Czeski Grzbiet
Na południe od niego rozciąga się równoległy, nieco krótszy Czeski Grzbiet, przecięty w połowie długości przełomową doliną Łaby.

Grzbiety południowe
Poprzecznie do Głównego i Czeskiego Grzbietu biegną grzbiety południowe, zwane po czesku Krkonošské rozsochy. Są to, od zachodu: Vilémovská hornatina, Vlčí hřbet, Žalský hřbet i Černohorská hornatina, odchodzące na południe od Czeskiego Grzbietu. Od Śnieżki (Czarny Grzbiet) odchodzi grzbiet zwany Růžohorská hornatina, oddzielony od Czeskiego Grzbietu i Černohorske hornatiny doliną Úpy. Od Kowarskiego Grzbietu w kierunku południowym odchodzi Lasocki Grzbiet, którym również biegnie granica polsko-czeska oraz leżące na jego przedłużeniu ku południowi Rýchory. Wszystkie grzbiety o południkowym przebiegu, poza granicznym Lasockim, leżą całkowicie w Czechach.

Karkonoski Padół Śródgórski
Na północ od Śląskiego Grzbietu znajduje się Karkonoski Padół Śródgórski – głębokie obniżenie oddzielające go od Pogórza Karkonoskiego.

Pogórze Karkonoskie
Pogórze Karkonoskie leży pomiędzy Karkonoskim Padołem Śródgórskim na południu i Kotliną Jeleniogórską na północy. Składa się z wielu masywów poprzecinanych przełomowymi dolinami potoków.

Skałki
Charakterystycznym elementem karkonoskiego krajobrazu są malownicze formy skalne, zwane tu skałkami. Łącznie można wyróżnić co najmniej 150 grup skalnych i pojedynczych skałek, różnej wielkości, kształtu i wysokości sięgającej do 25 m (np. Pielgrzymy). Z racji fantastycznych kształtów i związanych z nimi legend, skałki przybrały osobliwe nazwy: Owcze Skały, Ptasie Gniazda, Końskie Łby, Twarożnik, Kukułcze Skały, Borówczane Skały, Paciorki, Bażynowe Skały, Słonecznik, Kotki, Szwedzkie Skały i in.

Kotły polodowcowe
Ochłodzenie w plejstocenie z jednoczesnym obniżeniem granicy wiecznego śniegu do wysokości 1000–1200 m n.p.m. spowodowały powstanie w Karkonoszach lokalnego zlodowacenia górskiego. W jego następstwie na północnym stoku Karkonoszy powstało 6 kotłów lodowcowych. Poczynając od zachodu są to: 2 bliźniacze Śnieżne Kotły (Mały i Wielki), Czarny Kocioł Jagniątkowski, Kocioł Wielkiego Stawu, Kocioł Małego Stawu i Kocioł Łomniczki. Po południowej stronie występują: Labský důl, Kotelní jámy, Úpská Jáma, Studniční jámy, Modrý důl i Zelený důl.

Nisze niwalne
Ponadto, na północnym stoku Karkonoszy, występują nisze niwalne (ich rozwój w plejstocenie determinowały płaty firnu i śniegu). Największymi, co do rozmiarów, są nisze pod Szrenicki Kocioł, Łabski Kocioł, kocioł pod Śmielcem, kocioł pod Tępym Szczytem, Kocioł Smogorni i nisza Biały Jar.

Źródło:

Schronisko-leśniczówka Tannenbaude (niem. Forsthaus Tannenbaude) - dzisiejsza leśniczówka Jedlinki znajduje się przy końcowym etapie leśnego szlaku przyrodniczo-edukacyjnego „Zielone Karkonosze”, znanego również jako kowarska "Ścieżka Zdrowia”. Obiekt powstał w połowie XIX wieku. Pierwotnie stała w tym miejscu drewniana chata, usytuowana w pobliżu popularnego traktu z Kowar do nieistniejącej osady górskiej Budniki. Leśniczówka została odwiedzona 4 sierpnia 1855 roku przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV wraz z małżonką. W czasopiśmie "Königlicher Preußischer Staats-Anzeiger", nr 182 z 7 sierpnia 1855 roku tak opisywano królewską wizytę:

"5 sierpnia. Król i królowa wybrali się wczoraj na wycieczkę do Schmiedebergu, a stamtąd do nowo wybudowanej królewskiej leśniczówki na zboczu Kowarskiego Grzbietu i do Kaffee-Brunnen [Kaffeeborn]. Jego Wysokość król znów szedł większą część drogi pieszo. W drodze powrotnej przez Schmiedeberg, miasto było odświętnie przystrojone flagami i kwiatami, wzniesiono też wiele bram triumfalnych. Po uroczystym posiłku Ich Królewskie Wysokości pojechali przez park w Bukowcu i tam zwiedzili Opactwo. Wskutek bezsprzecznego bardzo korzystnego wpływu, jakie tutejsze górskie powietrze ma na stan zdrowia Jego Wysokości, para królewska postanowiła przedłużyć swój pobyt na bliżej nieokreślony czas. Odjazd nastąpi jednak nie wcześniej niż w drugiej połowie bieżącego miesiąca".

Wydarzenie bez wątpienia dodało popularności obiektowi. Odwiedzający Tannenbaude piechurzy mogli odpocząć i posilić się w dalszej wędrówce po karkonoskich szlakach. Schronisko było dla myśliwych z dawnych Kowar ulubionym punktem wypadów na leśne łowy - położenie obiektu na rozdrożu traktów górskich wśród pięknej przyrody Karkonoszy musiało przyciągać miłośników dziczyzny. Na przełomie lat 20/30 XX wieku schronisko zostało przebudowane, konstrukcja wyraźnie poprawiona, budynek zyskał dodatkowe piętro. Po II wojnie światowej obiekt pełnił funkcję leśniczówki Jedlinki w Nadleśnictwie Śnieżka. Taki stan utrzymuje się do dziś.

chrzan233 / Hellrid