Strona wschodnia
Obejmująca numery od 29 do 41 strona wschodnia, niegdyś określana jako Strona Zielonej Trzciny (niem. Grüne-Rohr-Seite), znajduje się naprzeciw głównej elewacji Ratusza.

Rynek 29 Pod Złotą Koroną w tym miejscu stała niegdyś renesansowa kamienica Pod Złotą Koroną z 1523-1528, w 1908 zastąpiona domem towarowym o ukośnie wycofanej linii zabudowy, któremu w latach 50. XX w. przydano nieproporcjonalną pseudohistoryczną elewację nawiązującą do pierwotnej.
Rynek 30 Kamienica Stary Ratusz
Rynek 31-32 dom towarowy braci Barasch (obecnie Feniks) projektu Georga Schneidera, secesyjny z 1904 r.
Rynek 33 dawny bank E. Heimanna z 1794 r.
Rynek 34 Kamienica Pod Złotą Gwiazdą
Rynek 35
Rynek 36-37
Rynek 38 Pod Złotą Kotwicą
Rynek 39-40 dom towarowy firmy Louis Lewy projektu Leona Schlesingera z 1904 r.
Rynek 41 Kamienica Pod Złotym Psem powstała dopiero w 1994 według projektu Macieja Małachowicza jako ostatni odbudowany dom w Rynku.
Źródło:

Nazwę Zielonej Rury ta część Rynku zawdzięcza studni która pierwotnie znajdowała się na wprost kamienicy nr 35. Ze studni tej wypływała woda zzieleniałą rurą. Studnia ta właśnie dzięki temu kolorowi rury miała nazwę Studni Zielonej Rury.

Zespół budynków kościelno-klasztornych założyła w XV wieku nowopowstała grupa mnichów z zakonu bernardynów. Została ona z namaszczenia papieża wysłana na Śląsk do walki z herezją i husytyzmem. Do Wrocławia zostali zaproszeni przez biskupa Piotra Nowaka. Grupie tej przewodził Jan Kapistran (Giovanni Capistrano 1386 -1456). Granice miasta przekroczyli 15 II 1453 r by już 18 III otrzymać teren pod swoją siedzibę na Nowym Mieście. Budowę kompleksu rozpoczęli w 1453 roku wyburzywszy uprzednio zabudowę jaka tam się znajdowała. Dwa lata później w dniu 28 IX 1455 roku dokonali już uroczystego poświęcenia pierwszego, prowizorycznego kościoła który stanął pomiędzy górką Kacerską i bramą Ceglaną. W 1465 roku rozpoczęto budowę nowego, murowanego kościoła wraz z klasztorem. Całość ukończono i poświęcono dopiero w 1502 roku. W 1522 roku po sporze z Rada Miejską Wrocławia trwającym od 1517 roku bernardyni opuścili Wrocław i budynki kościelno-klasztorne. W tym samym 1522 roku do kompleksu przeniesiono chorych ze szpitala św. Barbary tworząc w kompleksie nowy szpital. Przez kolejne 4 lata sam kościół był nieczynny i dopiero w 1526 roku został zamieniony na ewangelicki z parafią prowadzącą cały szpital. W swej formie architektonicznej kompleks budynków przez kolejne 4 wieki nie uległ jakimś charakterystycznym zmianom i przetrwał aż do XIX wieku. Miały w nim miejsce tak przebudowany jak i rozbudowy ale nie mające większego wpływu na wygląd zewnętrzny. Przełom XIX i XX wieku wtopił zespół w nowo powstające budynki zieleń których ilość rosła wraz z dynamicznym rozwojem miasta i tak doczekał „Festung Breslau”. Warto nadmienić, że już od 1928 roku część kompleksu pełniła funkcje muzealne.
W czasie oblężenia miasta zniszczenia budynków kompleksu pobernardyńskiego sięgnęły 70%. Odbudowę i renowację kompleksu przeprowadzano w kilku etapach:
- 1949 prace zabezpieczające pod kierunkiem Aleksandra Krzywobłockiego
- 1956 - 1974 odbudowa pod kierunkiem Edmunda Małachowicza
W 1974 roku ukończono prace oddając obiekt do użytku z przeznaczeniem całości na Muzeum Architektury

bonczek/hydroforgroup/2007 na podstawie książki Edmunda Małachowicza „Wrocław – Zespół pobernardyński” Wydawnictwo Arkady Warszawa 1985

Powstanie obiektu wiąże się z pobytem we W. św. Jana Kapistrana (1386-1456), współzałożyciela zakonu bernardynów. W 1453 zakonnicy wznieśli pierwszą drewn. świątynię o konstrukcji szachulcowej. Obecny mur. kościół got. został wybud. w latach 1463-1502, początkowo pod kierunkiem H. Bertholda. Po katastrofie bud., w 1491 obniżono sklepienia prezbiterium. Jednocześnie z kościołem wznoszono klasztor, obok którego w 1507 bernardyni wybudowali szpital św. Hioba (niezachowany). Bernardyni opuścili W. w 1522, po konflikcie z radą miejską. Budynki klasztorne zamieniono na szpital miejski (potem dom starców), a kościół przekazano ewangelikom, którzy użytkowali go do 1945. Zespół był wielokrotnie niszczony pożarami i przebudowywany. Pozostałości got. wyposażenia (m.in. tryptyk z Legendą św. Jadwigi, obraz Korona Marii) ob. w muzeach i in. obiektach. W 1619 usunięcie lektorium z kościoła, pocz. budowy empor. Po pożarze w 1628 (zniszczone dachy i cz. sklepień) barokizacja powstanie ołtarza gt. (proj. A. von Saebisch), ambony (1673), loży kolatorskiej (1713) oraz organów (wyk. Adam Horatio Casparini, 1709). W latach 50. i 60. XIX w. regotyzacja świątyni wg proj. Lutza (sztukaterie w prezbiterium, nowe maswerki okienne). W latach 1871-72 wyburzenie średniow. kuchni i wsch. skrzydła klasztoru, w miejscu którego wybudowano neogot. gmach proj. C. J. Ch. Zimmermanna. W latach 1899-1901 przebudowa zespołu wg proj. Felixa Henry’ego w stylu eklektycznym. W latach 30. XX w. restauracja wnętrza kościoła o charakterze purystycznym (m.in. usunięcie barok, ołtarza, witraży z XIX w.). Pod koniec II wojny świat, zespół poklasztorny zniszczony w 70%.

W latach 1956-74 odbud. i adaptowany wg proj. E. Małachowicza na M.A. (nowocz. skrzydło wsch., podział przestrzeni kościoła stalowymi emporami, likwidacja stropu w skrzydle pd.). Późnogotycki zespół pobernardyński układem przestrzenno-funkcjonalnym nawiązuje do tradycyjnego modelu architektury klasztornej. Do kościoła od pd. przylega klasztor składający się z czworoboku zabudowań wokół wirydarza i skrzydła pd.-zach., wysuniętego w kierunku ul. Bernardyńskiej.

Kościół mur. z cegły i ciosów piaskowcowych, nietynkowany, wzmocniony skarpami. Wzniesiony w układzie bazylikowym z 6-przęsłowym korpusem nawowym i 3-przęsłowym prezbiterium zamkniętym 3-bocznie. Od pd. do kościoła przylegają:

2-przęsłowa zakrystia, wieża na rzucie kwadratu oraz 2-przęsłowa , zamknięta 3-bocznie kaplica pw. NMP i św. Jana Kapistrana; od pn. XVII-wieczna kruchta. Prezbiterium i nawa gt. nakryte sklepieniami gwiaździstymi, nawy boczne, kaplica, zakrystia krzyżowo-żebrowymi. Fasada kościoła 3-osiowa, z centralnie umieszczonym got. portalem gt., zwieńczona tynkowanym barok, szczytem z trójkątnym naczółkiem. W elewacjach bocznych zachowane 3 portale: got., renes., neogotycki.

Budynki klasztoru 2-kondygnacyjne, mur. z cegły, nietynkowane; współcz. skrzydło wsch. częściowo w konstrukcji żelbetowej, ściana osłonowa od wsch. z marblitu i szkła. W klasztorze ze średniow. wnętrz najlepiej zachowane pomieszczenia parteru skrzydeł pn., zach. i pd.: krużganki nakryte sklepieniami sieciowym i krzyżowo-żebrowymi oraz przedsionek kościoła ze sklepieniami krzyżowo-żebrowymi wspartymi na centr. filarze. Pozostałe wnętrza wielokrotnie przebudowywane. Parter skrzydła wsch. mieścił kapitularz i kaplicę, pd. refektarz. Obecnie w tym miejscu sale ekspozycyjne. Drugą kondygnację zajmowała biblioteka i cele zakonne. Część strychów (w skrzydle pd. i zach.) zaadaptowana na po-mieszczenia biurowe i magazyny. W skrzydle pd.-zach. obecnie biura i mieszkania. W 3 pomieszczeniach parteru zachowane sklepienia krzyżowe.

Magdalena Lawicka, Agnieszka Gola

Rynek we Wrocławiu (niem. Großer Ring in Breslau) – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 205 na 175 m[1]. Jest to jeden z największych rynków staromiejskich Europy. Zabudowę otaczającą Rynek stanowią budynki pochodzące z różnych epok historycznych. Centralną część Rynku zajmuje blok śródrynkowy, składający się z Ratusza, Nowego Ratusza oraz licznych kamienic. Rynek tworzy układ urbanistyczny wraz z przekątniowo przyległymi placem Solnym oraz placem wokół kościoła św. Elżbiety. Do Rynku prowadzi 11 ulic – po dwie w każdym narożniku (Świdnicka, Oławska, E. Gepperta (Zamkowa), Ruska, św. Mikołaja, Odrzańska, Kuźnicza, Wita Stwosza), ponadto przebity w XIV lub XV w. Kurzy Targ po stronie wschodniej oraz wąskie ul. Więzienna i Przejście św. Doroty.

Rynek powstał w związku z lokacją Wrocławia, wedle nowszych badań już za czasów Henryka Brodatego, między 1214 a 1232. Starsze publikacje twierdziły, że powstał dopiero w czasie powtórnej lokacji w 1241-1242. Z biegiem czasu wokół Rynku powstały kamienice patrycjatu, a około połowy XIV wieku utworzyły ciągłe pierzeje i nastąpiło utrwalenie podziałów własnościowych.

W XIX w. przez Rynek poprowadzono linie tramwaju, najpierw konnego, a później także elektrycznego. Tramwaje kursowały przez Rynek do połowy lat 70. zeszłego stulecia, gdy przeniesiono je na Trasę W-Z. W latach 1996-2000 wyremontowano nawierzchnię Rynku, ostatecznie zamykając ruch samochodowy po jego wschodniej stronie, jak również odnowiono większość elewacji.

Przy Rynku znajduje się obecnie 60 numerowanych posesji, przy czym niektóre budynki posiadają kilka numerów. Podziały działek przebiegają najczęściej inaczej niż dawne podziały lokacyjne, na skutek wtórnych podziałów i scaleń. Każda działka posiada również swoją historyczną nazwę, zwykle związaną z atrybutem umieszczonym niegdyś na elewacji kamienicy lub losami miejsca, np. Pod Gryfami, Pod Błękitnym Słońcem, Stary Ratusz.

Źródło: