Kamienica czynszowa z pierwszej dekady XX wieku, reprezentatywny przykład eklektyzmu, ważny obiekt w zabudowie głównej arterii śródmieścia.

Historia

Posesja znajduje się w śródmieściu, na rogu ulic Małej i Sienkiewicza. Starszą metrykę ma ulica Mała, która tak jak równoległa do niej ulica Duża, pierwotnie ciągnęła się nieprzerwanie od rynku miasta lokacyjnego - w stronę kolegiaty, obecnie katedry pw. NMP. Po pożarze miasta w 1800 roku, podjęto pierwsze próby korekty i zagęszczenia przebiegu ulic. Powstał wówczas krótki łącznik między Dużą i Małą. Na przedłużeniu tego łącznika wytyczono wg planu regulacyjnego miasta z 1823 roku nową ulicę zwaną ulicą Konstantego (obecnie ulica Sienkiewicza). Regulacje sprawiły, że jeden z dużych prostokątnych placów po stronie zachodniej ulicy Małej, stał się parcelą narożną, z szerszym frontem od nowej ulicy. W 1823 roku plac należał do Mistakiewicza i był już zabudowany murowanym, parterowym domem. W latach 60. XIX wieku zabudowę posesji, już narożnej, stanowiły dwa małe domki od ul. Małej, Michała Żelichowskiego (syna Mikołaja), drukarza, pierwszego prezesa lokalnego Towarzystwa Cyklistów. W jednym mieścił się zakład złotniczy Żakowskiego, drugi zwany był Pod Obrazem, gdyż we wnęce domu stała figura św. Mikołaja. Za nimi, aż do zabudowań Teatru Ludwika (obecnie Teatru Państwowego) rozciągał się ogród. Około 1905 roku narożny plac kupił Teodor Kłodawski, uczestnik powstania styczniowego, były zesłaniec, zięć zamożnego miejscowego kupca Degelmana. Od 1907 roku był dyrektorem Towarzystwa Kredytowego Miasta Kielc. Na wolnej części placu zbudował w latach 1906-1908 dwupiętrową kamienicę, wstawiając ją między dawny dom Żelichowskiego a Teatr Ludwika. Cztery lata później Kłodawski nadbudował piętro nad domami po Żelichowskim, nadając im formę architektoniczną zachowana po dziś dzień. Kto był projektantem dwupiętrowej kamienicy nie wiadomo. W 1909 roku mieściła się w niej kawiarnia Royal, opisana na łamach „Gazety Kieleckiej”, a od 1911 roku mleczarnia Feliksa Majchera. W rękach rodziny Kłodawskich część posesji pozostaje po dziś dzień.

Opis

Kamienica jest usytuowana w śródmieściu Kielc, na froncie płytkiego, prostokątnego placu w ściśle zabudowanej północnej pierzei ulicy H. Sienkiewicza, między prawie równym jej wysokością Teatrem im. St. Żeromskiego i narożnym, niższym budynkiem. Budynek dwupiętrowy jest kalenicowo usytuowany w ulicy, na terenie opadającym w kierunku zachodnim. Obiekt w części podpiwniczony, zbudowano z cegły, nakryto dwuspadowym dachem. Cała dekoracja architektoniczna skupia się, jak zwykle w kamienicach czynszowych, tylko na jedenastoosiowej, symetrycznie rozwiązanej fasadzie. Część środkową i skrajne osie podkreślono boniowanymi, płytkimi ryzalitami zwieńczonymi attykowo frontonami, o łuku odcinkowym. Wysoki parter wyróżniono boniowaniem, od początku, przeznaczając go na cele handlowe. Dwie wyższe kondygnacje otrzymały eklektyczny wystrój widoczny w alternatywnych naczółkach obramień okiennych, na przemian prostych i trójkątnych, gzymsach, z których wieńczący wspiera się na konsolkach. Układ wnętrz w budynku jest dwuipółtraktowy. Od ulicy jest tylko jedno wejście, usytuowane centralnie, przez główną klatkę schodową, dwie tyle klatki od podwórza były tak zwanymi schodami kuchennymi (dla służby). We wnętrzach zachowały się relikty dawnego wystroju - sztukaterie, piece kaflowe, nieco stolarki, ceramiczne posadzki klatki schodowej, żeliwne balustrady schodów.

Wybrane pomieszczenia o różnych funkcjach - handlowych i usługowych, są dostępne w godzinach pracy.

Opac. Anna Adamczyk, 12.12.2014 r.

Źródło:

Ulica Mała należy do najstarszych ulic wychodzących z dawnego średniowiecznego Rynku. Nosiła ona nazwę Małej dla odróżnienia od ul. Dużej (Wielkiej), prowadzącej do Bramy Krakowskiej. W roku 1823 nazwę ulicy zmieniono na Zamkową - łączyła Rynek z pałacem ("zamkiem") biskupów krakowskich. W 1862 roku połączono obie nazwy i ulica zaczęła nosić nazwę Mała-Zamkowa. Kolejna zmiana nazwy miała miejsce w 1919 roku, kiedy to dla uczczenia setnej rocznicy śmierci Jana Kilińskiego, uchwałą władz miejskich, nadano jej imię bohatera insurekcji warszawskiej. Podczas okupacji ulica nosiła nazwę Ratuszowej. Po II wojnie światowej powrócono do nazwy Kilińskiego. Dopiero w 1990 przywrócono nazwę ulicy Małej. Obecnie funkcjonują obie nazwy: Mała i Kilińskiego.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Cz. III, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.

To reprezentacyjna ulica Kielc, wytyczona w latach 20. XIX wieku, łącząca w sobie charakter zabytkowy ze współczesnym centrum handlowym. Ma długość ok. 1270 metrów i ciągnie się od dworca kolejowego przy placu Niepodległości do placu Moniuszki.

Ulicą Sienkiewicza przechodzi czerwony szlak miejski prowadzący przez zabytkowe i ciekawe turystycznie miejsca miasta Kielce.

Historia

Zalążek ulicy Sienkiewicza zaczął się tworzyć pod koniec XVII wieku. Kielce liczyły wtedy około 1500 mieszkańców stałych. W 1789 roku w mieście było zaledwie 6 budynków murowanych – 4 z nich znajdowały się w Rynku, a dwa przy ulicy Małej. Miasto liczyło wówczas 252 domy. Przyszła ulica Sienkiewicza przebiegała między \"miastem biskupim\" a posiadłościami mieszczan. Nie wykonano na niej żadnej nawierzchni, błoto było więc zjawiskiem codziennym. Droga w kierunku wschodnim ginęła w polach, natomiast w kierunku zachodnim wiodła do bagnistych brzegów rzeki Silnicy i otaczających ją stawów.

W 1821 roku Marian Potocki, geometra przysięgły Królestwa Polskiego, wykonał plan przestrzenny zagospodarowania Kielc. Plan ten uwzględniał w swoich założeniach koncepcyjnych przewodnią rolę Kielc jako ośrodka administracyjno-usługowo-oświatowego. Starano się bez radykalnej przebudowy śródmieścia unowocześnić miasto przez rozbudowę obszaru osiedleńczego, regulację już istniejących ulic i budowę nowych. W tym planie ulica Sienkiewicza (wtedy Konstantego) miała początek przy placu Leonarda, drugi zaś koniec prowadził donikąd. Nie kończył się na projektowanym placu przy zbiegu ulic Leśnej i Kapitulnej, lecz przechodził do Silnicy i dalej na zachód. Prawdopodobnie w przyszłości ulica miała połączyć miasto z ewentualnym ośrodkiem górnictwa i hutnictwa kruszcowego (Czarnów, Górki Szczukowskie, Karczówka).

Obecna ulica Sienkiewicza została nazwana w 1823 roku z inicjatywy Potockiego imieniem Wielkiego Księcia Konstantego Pawłowicza, dowódcy armii Królestwa Polskiego. Był on najważniejszą osobą w Królestwie Polskim, a w gruncie rzeczy (po śmierci gen. Józefa Zajączka) carskim namiestnikiem. Ulica Konstantego została wybrukowana bo prowadziła do państwowych urzędów (hipoteki, poczty, później szkoły), jak też dlatego aby szybciej i łatwiej można było przewozić wodę potrzebną w razie pożarów; kończyła się u zbiegu ulic Leśnej i Kapitulnej.

W tamtych czasach nie było jeszcze mostu na Silnicy. Aby przejść na drugą stronę przechodzono przez rzekę w bród. Po wybuchu powstania listopadowego ulicę Księcia Konstantego zaczęto umownie nazywać od znajdującego się przy niej budynku poczty – Pocztową. Szybko stała się ona reprezentacyjną ulica miasta. W 1840 roku powstał tu okazały dom ze stajniami, zajazdem i salą teatralną. Znajdowała się przy niej hipoteka, poczta a potem także szkoła. W 1877 roku przemysłowiec Ludwik Stumpf rozpoczął budowę teatru zwanego potem teatrem Ludwika (dziś Teatr im. Stefana Żeromskiego). Na przedstawienia teatralne zjeżdżała się okoliczna szlachta, przychodzili mieszczanie, młodzież i oficerowie rosyjskich pułków stacjonujących w mieście.

5 lipca 1881 roku została zatwierdzona koncesja na budowę drogi żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej, łączącej Dęblin z Zagłębiem Dąbrowskim. Rozpoczęto budowę kolei, a wraz z nią dworca kolejowego. Pierwszy parowóz wjechał do Kielc 21 grudnia 1883 roku. Budowę budynku dworca ukończono jednak dopiero w 1885 roku. Stanął w szczerym polu, na linii ulicy Sienkiewicza. Budowla ta przetrwała aż do lat sześćdziesiątych XX wieku. Początkowo na Silnicy wybudowano mostek i tę część ulicy nazwano Ruską. Potocznie nową cześć ulicy nazywano Kolejową. Dzięki tej inwestycji pomiędzy miastem a dworcem powstała duża przestrzeń budowlana. Rozbudowa ulicy wiązała się z przemianami społecznymi.

Z wytyczeniem dalszej części dzisiejszej ulicy Sienkiewicza wiązał się duży napływ Żydów do Kielc. Zaczęli oni inwestować w działki budowlane. Między ulicą Czystą (Paderewskiego) a Żelazną, po stronie południowej znajdował się obszar ziemi niezabudowanej. Były tam pola uprawne na których sadzono ziemniaki i siano zboże. Od ulicy Sienkiewicza teren odgrodzony był parkanem.

W maju 1915 roku kiedy Rosjanie opuścili miasto a zajęły je wojska pruskie, potoczne nazwy Kolejowa i Pocztowa stały się formą urzędową. Jesienią tego roku Kielce znalazły się w utworzonej austro-węgierskiej strefie okupacyjnej, ulica Kolejowa uzyskała początkowo miano ulicy gen. Józefa Dankla, a następnie cała arteria od placu Leonarda do placu przed dworcem kolejowych otrzymała na cześć cesarza Austro-Węgier nazwę ulicy Franciszka Józefa. Od 1919 roku była to już ulica Henryka Sienkiewicza.

Źródło: Autorzy: Licencja: [ CC-BY-SA 3.0]