|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 0 głosów | średnia głosów: 0
1941 , Wojskowy poligon szkoleniowy StablackSkomentuj zdjęcie |
3 pobrania 2025 odsłon 0 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia esski Obiekty widoczne na zdjęciu Truppenübungsplatz Stablack, Wojskowy poligon szkoleniowy Stablack więcej zdjęć (12) Zbudowano: 1934-1944 Poligon położony był na północ od miasta Landsberg (Górowo Iławeckie) i na zachód od miasta Preussisch Eylau (Bagrationowsk). Jego obszar o powierzchni ponad 75 km2 miał rozciagłość równoleżnikową ok. 11 km i południkową ok. 14 km. W granicach poligonu utworzonego w 1934 r. znalazły się tereny państwowych leśnictw Wilhelmshöhe i Stablack o łącznej powierzchni ok. 15 km2 oraz tereny należące do wsi i majątków je otaczających. Nazwa leśniczówki Stablack † pochodząca od istniejącej w przeszłości w tej okolicy wsi stała się nazwą nowo utworzonego poligonu. Leśniczówka ta zlokalizowana była w miejscu położonym przy drodze ze wsi Orschen (Orsy) prowadzącej w kierunku północno-wschodnim do wsi Klein Dexen, ok. 600 m na północ od obecnej granicy państwowej, zaś leśniczówka Wilhelmshöhe † w miejscu położonym 2 km na zachód od punktu przecięcia tej drogi przez tę granicę i ok. 200 m na południe od niej. Od zachodu poligon zajął część gruntów wsi Rositten (Богатово, Bogatowo) wraz z osadami Bornehnen † i Sodehnen (Sodziany) † oraz część gruntów majątku Gallingen (Galiny) z leśniczówką, a także północny fragment lasu wsi Wildenhoff (Dzikowo) z leśniczówką Steinbruch †. Od strony południowej przyłączona została cała wieś Parösken (Pareżki) z fragmentem gruntów osady Halbersdof (Półwiosek, obecnie część wsi Paustry) i częścią wsi Eichen (Dęby), wieś Orschen (Orsy) wraz z folwarkiem Heinrichsbruch, oraz przysiółek Saagen (Sigajny). Od wschodu wchłonięte zostały: majątek Dulzen (Dulsin) i osada Schwadken (Świadki) † [obecnie na jej miejscu istnieje jednostka SG], wieś Klein Dexen (Фурманово, Furmanowo) † z niewielkimi osadami Wonditten †, Schlawitten †, Lölken † i Pilzen † oraz Körnen (Kierno) †. Wreszcie od północy poligon objął część gruntów wsi Klaussen (Дубровка, Dubrowka), całą wieś Domtau (Долгорукoво, Dołgorukowo) i fragment wsi Schlauthienen (Чапаево, Czapajewo) z osadą Jerlaucken (Петровское, Pietrowskoje) i osadą Grundfeld oraz las wsi Wackern (Епяновка, Jelianowka) †. To właśnie na gruntach tych sześciu wymienionych jako ostatnie miejscowości w odległości ok. 4 km od dzisiejszej granicy państwowej ulokowany został pierwszy główny kompleks zabudowań niezbędnych do funkcjonowania poligonu (m.in. koszary, magazyny, skład amunicji, strzelnica) zwany później Stablack-Nord oraz stacja Stablack na nowo budowanej linii kolejowej Preussisch Eylau - Zinten. Z terenów włączonych w obręb poligonu w latach 1934-35 wysiedlono dotychczasowych mieszkańców. W 1935 r. na północ od wsi Domtau powstało osiedle Gartenstadt Stablack (obecnie Dołgorukowo), które w 1939 r. osiagnęło liczbę 2,8 tys. mieszkańców, głównie wojskowych. W latach 1937-38 na południowym krańcu poligonu na dodatkowo przyłączonych gruntach osady Halbendorf wybudowano mniejszy kompleks koszarowy nazwany Stablack-Süd. Do jego planowanej rozbudowy już nie doszło. Poligon wraz z Gartenstadt był obszarem wydzielonym funkcjonującym na zewnątrz jako odrębna miejscowość pod nazwą Stablack. Początkowo poligon miała służyć do ćwiczeń artyleryjskich i saperskich, ale w 1939 r. rozpoczęto tu szkolenie na większą skalę oddziałów piechoty i innych rodzajów wojsk. Po wybuchu wojny zlokalizowano tu również Stammlager 1A (Stalag 1A Stablack) - dwa obozy jenieckie, jeden po wschodniej stronie kompleksu Stablack-Nord, drugi wraz z komendanturą po południowej stronie kompleksu Stablack-Süd. Przez obóz i jego podobozy przeszło do końca 1944 r. ponad 200 tysięcy jeńców wojennych różnej narodowści. Po wojnie granica polsko-radziecka przecięła poligon w poprzek. Fragment północny w dużej części do dziś podlega administarcji wojskowej. Do 1995 r. w garnizonie Dołgorukowo stacjonowały oddziały wojsk pancernych i rakietowych wykorzystujące w znacznej mierze poniemieckie obiekty oraz istniały duże samochodowe warsztaty remontowe. Fragment południowy poligonu o powierzchni ok. 48 km2, który przypadł Polsce, stracił charakter wojskowy. Część ocalałych na tym terenie zabudowań wiejskich zasiedlili nowi osadnicy. W kompleksie koszarowym Stablack-Süd w 1950 r. zorganizowano więzienie, a położone obok rozbudowane z czasem osiedle nosi obecnie nazwę Kamińsk. Prawie 70 % powierzchni byłego poligonu po polskiej stronie zajmują lasy należące do leśnictw Orsy i Stabławki będących niejako spadkobiercami dawnych leśnictw Wilhelmshöhe i Stablack. Z dziesięcioletniego okresu funkcjonowania poligonu pozostały w terenie różne obiekty (przeznaczenia niektórych dzisiaj można się tylko domyslać), razem ze słynną Górą Pareżkowską o wysokości względnej dochodzącej do 60 m, kryjącą ponoć w wydrążonych w niej sztolniach zrabowane przez hitlerowców skarby. Uwaga: Znak † użyty został przy nazwach miejscowości i obiektów już nieistniejących, zarówno tych, które zostały opuszczone na dobre po wysiedleniu obywateli niemieckich, jak i tych, które przestały istnieć dużo później na skutek zmian organizacyjnych w państwowym sektorze rolniczym po obu stronach granicy. Uwaga dodatkowa dotycząca nazwy Stablack: Stabławki to polski odpowiednik niemieckiej nazwy Stablack. Jednak starej nazwy Stablack związanej lokalizacyjnie z dawnym leśnictwem i wykorzystanej potem w nazwie poligonu nie należy wiązać bezpośrednio z obecnie istniejącą osadą Stabławki w sołectwie Kumkiejmy. Osadę tę składającą sie z trzech zabudowanych nieruchomości należących do Lasów Państwowych, w tym leśniczówki, wyodrębniono pod koniec XX w. z obszaru wsi Sigajny w związku przejęciem przez L.P. części gruntów rolnych byłego PGR przeznaczonych pod zalesienie. Pośredni związek nazwy osady z nazwą Stablack wynika z tego, że w istniejących tu wcześniej zabudowaniach leśniczówki Kumkiejmy po wojnie umiejscowiono siedzibę leśnictwa Stabławki obejmującego m.in. lasy dawnego leśnictwa Stablack. Nota bene nazwa urzędowa tych lasów jako obiektu fizjograficznego “okolica leśna Stabławki - dawna nazwa niemiecka Stablack” zatwierdzona została dopiero w 1958 r. Nazwa obecnej osady, to tzw. nazwa ponowiona przyjęta od nazwy leśnictwa, jednak lokalizacja jego siedziby, a co za tym idzie i osady, nie ma żadnego historycznego związku z obszarem leśnictwa Stablack i umiejscowieniem istniejącej kilka wieków wcześniej wsi o tej nazwie. Zatem nazwa Stablack jako nazwa dawna powinna być używana tylko w odniesieniu do “okolicy leśnej” i osiedli, których powstanie związane jest z istnieniem dawnego poligonu Stablack, takich jak osada Kamińsk (pierwsza polska nazwa usytuowanego tu kompleksu koszarowego to Kamieńsko). Nazwa Kamińsk nawiązuje zresztą do staropruskiego źródłosłowu pierwszego członu nazwy Stablack - stabs - kamień. |