Kościół farny św. Piotra i Pawła w Görlitz (niem. Pfarrkirche St. Peter und Paul lub w skrócie: Peterskirche) – kościół ewangelicko-augsburski położony w saksońskim Görlitz na pagórku nad Nysą Łużycką. Największy kościół halowy w Saksonii.

Kościół św. Piotra i Pawła wznosi się nad Nysą Łużycką stanowiąc dzięki swemu wysokiemu, pokrytemu miedzianą blachą dachowi i parze strzelistych wież charakterystyczny punkt orientacyjny Starego Miasta Görlitz.

Już ok. 1230 istniała w tym miejscu późnoromańska bazylika, z której zachował się zachodni fragment z bogato zdobionym, uskokowym portalem, zwanym Portalem Narzeczonych. W latach 1423–1475 zbudowano w tym miejscu nowy, późnogotycki, pięcionawowy pseudobazylikowy kościół halowy. Budowę nad osuwającym się terenie nad Nysą Łużycką rozpoczęto od potężnych fundamentów czteronawowej krypty św. Jerzego, konsekrowanej w 1475. W wyniku rywalizacji z nową, czteronawową katedrą w Budziszynie zmieniono pierowotny, trzynawowy plan świątyni na pięcionawowy. W odróżnieniu od klasycznego kościoła halowego zewnętrzne nawy boczne (20 m wysokości) są niższe od nawy środkowej (27 m) i wewnętrznych naw bocznych (25 m), które są niemal równe. Mając 72 m długości i 39 m szerokości jest kościół św. Piotra i Pawła największym późnogotyckim, halowym kościołem Saksonii.

Poligonalne, zamknięte na planie trójliścia prezbiterium, ukończone w 1465, tworzy wraz z korpusem jednolitą, wypleniona światłem przestrzeń wewnętrzną, z którą harmonizują smukłe filary, przejmujące wysoko żebra sklepień sieciowych i gwiaździstych. Sklepienia są dziełem C. Pflügera, U. Laubamischa i B. Börera z lat 1491-1497.

Pod prezbiterium znajduje się wspomniana krypta z kaplica św. Jerzego (niem. Georgenkapelle).

W 1515 ukończono potężny dach kościoła.

W latach 1520, 1543 i 1553 zbudowano trzy kruchty.

Wyposażenie wnętrza przepadło podczas pożaru miasta w 1691, po którym odbudowano kościół w stylu barokowym. Wówczas to powstały m.in.: ambona z piaskowca (1693), ołtarze, dzieło G. Heermanna, stalle rajców miejskich i konfesjonały (1695), organy Eugenio Caspariniego i prospekt organowy J.C. Büchaua (1703). Z dawnego wyposażenia przetrwały jedynie malowidła ścienne z kaplicy św. Jerzego (ok. 1510), która oparła się pożarowi.

Obie wieże, wysokie na 84 m wzniesiono w latach 1889-1891.

Organy:
Godny uwagi jest przede wszystkim zachowany prospekt organowy z 1703. Znajdujące się na prospekcie 17 piszczałek zostało uformowanych na kształt promieni słonecznych, stąd nazwa instrumentu: Sonnenorgel (pol. organy słoneczne). Oryginalne organy Caspariniego nie zachowały się. Zostały one bowiem przebudowane w latach 1827/1828 przez Josepha Schinke i Carla Friedricha Ferdinanda Buckow; późniejsze przebudowy miały miejsce w latach 1845–1847 (Johann Nikolaus Friedrich Jahn) i w 1894, kiedy to firma organowa Schlag & Söhne zachowując kilka starych głosów zbudowała za prospektem całkowicie nowy instrument. I to dzieło doczekało się przebudowy w latach 1926–1928 (firma Sauer). Od 1997 istnieją w tym miejscu nowe organy zbudowane przez firmę Mathis Orgelbau AG z Näfels (Szwajcaria). Maja one 64 głosy podzielone na 3 manuały i pedał i następującą dyspozycję.

Źródło

Granica państwowa pomiędzy Polską i Niemcami (Republiką Federalną Niemiec) istnieje od 3 października 1990, kiedy to doszło do rozwiązania Niemieckiej Repubiki Demokratycznej i zjednoczenia obu państw niemieckich. 

W listopadzie 1943 r. na konferencji wielkiej trójki w Teheranie Stalin licząc się z możliwością ostatecznego pokonania hitlerowskich Niemiec i odzyskania terenów wschodniej Polski zagarniętych przez ZSRR w 1939 r. wysunął propozycję przyznania Polsce wschodnich terenów państwa niemieckiego jako rekompensaty za utracone na rzecz ZSRR ziemie. Ustalono wtedy wstępnie, że zachodnia granica Polski zostanie oparta o rzekę Odrę, a szczegółowe określenie jej przebiegu nastąpi później. Przed konferencją w Jałcie w styczniu 1944 r. Stalin przedstawił konkretną propozycję przebiegu granicy wzdłuż Nysy Łużyckiej i Odry (bez lewobrzeżnej części Szczecina). Na konferencji propozycja została wstępnie przyjęta przez aliantów, jednak z zastrzeżeniem co do fragmentu obejmującego Dolny Śląsk (możliwość granicy na Nysie Kłodzkiej). Mimo to od marca 1945 r. w miarę zajmowania terenów niemieckich przez Armię Czerwoną przekazywane były one stopniowo, choć z pewnymi ograniczeniami, polskiej administracji w zakresie terytorialnym objętym tą propozycją. 14 marca rząd polski ustanowił na tych terenach okregi administracyjne (Śląska Opolskiego, Dolnego Śląska, Pomorza Zachodniego i Mazurski) zarządzane przez pełnomocników podległych Ministerstwu Ziem Odzyskanych. A i w Szczecinie polscy przedstawiciele próbowali w dniach 28.04-19.05.1945 r. oraz 09.06-19.06.1945 przejąć władzę nad lewobrzeżną częścią miasta, jednak wobec niejednoznacznego stanowiska radzieckich władz okupacyjnych i na skutek protestów aliantów zmuszeni byli do wycofania się. Dopiero w przededniu konferencji poczdamskiej w dniu 05.07.1045 r. umożliwono im powrót na trwałe.  Ostatecznie na wspomnianej konferencji w lipcu 1945 r. ustalono przebieg tymczasowej granicy polsko-niemieckiej wzdłuż Nysy Łużyckiej i Odry ze Szczecinem po stronie polskiej.

Granica ta uznawana była jako tymczasowa, bo określała tylko zasięg terytorialny jurysdykcji państwa polskiego do czasu zwołania konferencji pokojowej, na której zatwierdzone miały być nowe granice Niemiec i ustrój przyszłego państwa po zakończeniu pełnej okupacji. Formalnie była to granica z radziecką strefą okupacyjną i nie miała jeszcze charakteru uznanej dwustronnie granicy państwowej, bo Niemcy nie były wtedy suwerennym państwem. O szczegółowym przebiegu granicy decydowały de facto władze radzieckie. Granica biegła od granicy czechosłowackiej wzdłuż Nysy Łużyckiej i Odry, następnie wzdłuż Kanału Hohezollernów i Odry Zachodniej, a w pobliżu Szczecina odbijała w stronę zachodnią mijając miasto w odległości ok. 9 km i osiagała brzeg Zalewu Szczecińskiego po zachodniej stronie miasta Altwarp, skąd prowadziła dokładnie na północ przez zalew i wyspę Uznam pozostawiając Swinoujście po polskiej stronie. W październiku 1945 r. wprowadzono korekty na odcinku ok. 30 km na zachód od Szczecina przesuwając granicę o ok. 2 km na korzyść Polski, a na dalszym odcinku przesuwając ja na wschód tak, że przecięła Jezioro Nowowarpieńskie. W 1949 r. do drobnej korekty doszło jeszcze w rejonie miejscowości Nowe Linki-Neu Linken.

Kryzys we wspólpracy ZSRR z zachodnimi aliantami w 1948 r. w sprawie zakończenia okupacji Niemiec i powołania do istnienia nowego państwa niemieckiego doprowadził do powstania we wrześniu 1949 r. Republiki Federalnej Niemiec nie obejmującej radzieckiej strefy okupacyjnej, na terenie której w w wyniku tego proklamowano w październiku Niemiecką Republikę Demokratyczną. 6 lipca 1950 r. w Zgorzelcu został podpisany układ pomiędzy Polską i NRD "o wytyczeniu istniejącej i ustalonej granicy posko-niemieckiej". Dla władz polskich był on podstawą do uznania granicy za legalną w świetle prawa międzynarodowego. Jednakże granica ta nie uznawana była za taką przez władze Republiki Federalnej Niemiec traktujące przedwojenną granicę polsko-niemiecką za nadal obowiązującą. Podczas dokonywania w 1951 r. rozgraniczenia przesunięto granicę z Kanału Hohenzollernów na Odrę i dokonanono na  wyspie Uznam wymiany terenów umożliwiającej dostęp do ujęcia wody dla Świnoujścia.

7 grudnia 1970 r. doszło do podpisania układu pomiędzy Polską i RFN, w którym strona niemiecka uznała nienaruszalaność polsko-niemieckiej granicy w postaci ustalonej na konferencji poczdamskiej i potwierdzonej układem zgorzeleckim z zastrzeżeniem, że ostatecznie zadecydować powinny o tym władze zjednoczonych i suwerennych Niemiec poprzez zawarcie  traktatu granicznego, co nastąpiło dopiero 14 listopada 1990 r.

Obecne granice państwa polskiego mają długość 3573 km, na którą składają się:

- granica z Rosją 210 km (odcinek lądowy), z Litwą 104 km, z Białorusią 418 km i z Ukrainą 535 km, które do 1991 r. w całości stanowiły granicę polsko-radziecką o długości 1267 km (41 % granic lądowych)

- granica z Czechami 796 km i Słowacją 541 km, które do 1993 r. tworzyły granicę polsko-czechosłowacką o długości 1337 km (44 % granic lądowych)

- granica z Niemcami o długości 467 km (odcinek lądowy)

- granica morska 501 km + 45 km odcinków rozgraniczających pas morza terytorialnego od strony Rosji i Niemiec.

1186 km granic lądowych i rozgraniczających morze terytorialne oraz cała granica morska, to granice zewnętrzne Unii Europejskiej, które stanowią 47 % całych granic Polski.

Większość powojennych granic Polski została ukształtowana w wyniku działań, na które ówczesne władze państwa polskiego nie mogły mieć decydującego wpływu. Abstrahując od tego, czy granice te są właściwe, zgodne z interesem Polski, sprawiedliwe i korzystne, można stwierdzić, że zostały narzucone na skutek nie mających częściowo oparcia w prawie międzynarodowym arbitralnych ustaleń pomiędzy przywódcami zwycięskich  wielkich mocarstw, a w rzeczywistości dzięki ich uległości wobec żądań Stalina i pozwoleniu na to, by Polska stała się quasi protektoratem Związku Radzieckiego. Pod tym względem Polska została potraktowana tak, jakby nie była członkiem koalicji antyhitlerowskiej i ofiarą agresji Niemiec, tylko pokonanym ich wiernym sojusznikiem. W żadnym z państw Europy po II wojnie światowej nie doszło do tak radykalnej zmiany, w wyniku której tylko 54 % przedwojenego terytorium pozostało w obecnych granicach kraju, którego powierzchnia jednocześnie zmniejszyła się o ok. 20 %.  Jedynie ok. 25 % obecnych granic lądowych, to granice Polski obowiązujące przed 1938 r. O ile zmiany granicy zachodniej i nabytki terytorialne kosztem pokonanych Niemiec były oczekiwane, chociaż nie w takim rozmiarze, do których doszło, to zmianę granicy wschodniej, przy braku możliwości przeciwstawienia się przez państwo polskie żądaniom tej zmiany ze strony ZSRR, należy uznać za jawne usankcjonowanie aneksji dokonanej w wyniku agresji we wrześniu 1939 r. Pośrednim skutkiem ustanowienia granicy zachodniej na Odrze i Nysie Łużyckiej było wydłużenie granicy polsko-czechosłowackiej w kierunku zachodnim oraz znaczne wydłużenie polskiej granicy morskiej. Pomimo tego, że stara i nowa granica z Czechosłowacją to granice ugruntowane historycznie, nadal zarówno strona polska, jak i czechosłowacka, wysuwały wzajemne roszczenia terytorialne, których jednak nie nie były w stanie realizować z powodu zdecydowanych działań zapobiegawczych ze strony ZSRR. Generalnie ostateczne obustronne ustalenie przebiegu obecnych granic i ich wytyczenie na podstawie traktatów granicznych trwało aż do 1958 r. (z ZSRR mimo umowy z 1945 r. nastąpiła zmiana w 1951 r. z ewentualnością dalszych zmian na korzyść tego państwa, do których jednak nie doszło, a w dawnych Prusach Wschodnich dopiero w 1957 r., z Czechosłowacją w 1958 r.), z wyjątkiem granicy z Niemcami uznanej co prawda przez NRD w 1950 r., ale potwierdzonej jako nienaruszalna przez zjednoczone państwo niemieckie dopiero w 1991 r.

Konsekwencją ukształtowania powojennych granic Polski były wymuszone transgraniczne przemieszczenia ludności o nie spotykanej wcześniej skali. Pod koniec wojny ok. 5 mln Niemców zamieszkałych na ziemiach przyznanych później Polsce oraz ok. 0,5 mln byłych obywateli polskich narodowości niemieckiej ewakuowało się na zachód. W latach 1945-49 r. wysiedlono ponad 3 mln Niemców pozostałych na terenie Polski. Z kolei z terenów zaanektowanych przez ZSRR na przesiedlenie zdecydowało się ponad 2,5 mln osób łącznie z wcześniejszymi uciekinierami z 1944 r. Jednocześnie wysiedlono do ZSRR ok. 0,5 mln osób narodowści ukraińskiej i białoruskiej. Łącznie daje to liczbę ponad 11 mln ludzi (dla porównania w 1946 r. Polska liczyła ok. 23 mln mieszkanców). Liczby te nie obejmują Niemców przybyłych z Niemiec na tereny Polski podczas jej okupacji i przesiedleńców niemieckich z innych krajów oraz Polaków powracających do kraju z emigracji i wywózki na roboty do Niemiec lub deportacji w głąb ZSRR, a pochodzących z ziem utraconych na wschodzie. Taki był ludzki wymiar przesunięcia granic.