Na terenie Bierunia Starego znajdują się dwa kościoły: parafialny św. Bartłomieja Apostoła oraz drewniany kościółek św. Walentego z XVII wieku. Ważną wiadomość o kościele św. Bartłomieja znajdujemy u Jana Długosza w księdze dochodów (Liber Beneficiorum) (1450). Druga wiadomość, wcześniejsza od długoszowej (bo z 1441 roku), przekazuje imię wikarego bieruńskiego - Bartłomieja. Na tej podstawie można budowę kościoła datować najwcześniej na okolice 1440 roku.

Pierwsza bieruńska świątynia była drewniana, otoczona cmentarzem. Przez kilka stuleci stanowiła filię kościoła lędzińskiego. Jej usamodzielnienie nastąpiło między 1638 a 1645 rokiem. W 1677 roku kościół został doszczętnie strawiony przez pożar, a jego funkcje zaczął pełnić istniejący już kościółek św. Walentego. W 1679 roku proboszczem parafii został mianowany ks. Jan Herbst, który od początku swego duszpasterzowania starał się o odbudowę zniszczonej świątyni. Już w maju 1680 roku stanęły fundamenty, a 22 grudnia tego samego roku nastąpiła konsekracja nowego obiektu. Uroczystościom przewodniczył ks. Franciszek Szafrański, dziekan pszczyński. Kościół wybudowany przez ks. Herbsta stał zaledwie sto lat. Rosnąca liczba parafian, polepszenie się statusu miasta spowodowały, że podjęto decyzję o wybudowaniu w Bieruniu nowej, masywniejszej i większej świątyni. Ta z kolei utrzymana była w stylu ludowego baroku, murowana, kryta gontem, z trzema wejściami. Posiadała w sumie 12 okien. Główny ołtarz poświęcono patronowi parafii, natomiast boczne zadedykowano Najświętszej Maryi Pannie i św. Antoniemu. Z południowej strony prezbiterium znajdowała się zakrystia, od strony północnej kaplica św. Barbary. Wieża i sygnaturka pokryto blachą.

W 1845 roku w wyniku pożaru zniszczeniu uległ miejscowy szpital, szkoła oraz kościół wraz z plebanią. Pomysłodawcą planu odbudowy świątyni, którą rozpoczęto w 1851 roku, był proboszcz ks. Jan Hawlicki. Projekt i potrzebne obliczenia wykonał Królewski Inspektor Budowlany Józef Linke z Raciborza, a kierownikiem budowy został Augustyn Kem z Gliwic. 29 maja 1859 przybytek poświęcił bp Bernard Bogedain. Odbudowany kościół był większy i wyższy od poprzedniego. O jego dawnych wymiarach świadczy kamienny próg wyznaczający początek dawnego prezbiterium, zachowany pośrodku obecnego kościoła. W starej swej części kościół zachował strop drewniany, a jego nowa część, wraz z kaplicami tworzącymi transept i prezbiterium, otrzymała sklepienia krzyżowo - kolebkowe.

Pod koniec wojny, w 1945 roku, pociski artyleryjskie uszkodziły konstrukcję dachu i część murów, ale po remoncie budowla odzyskał swój pierwotny wygląd. W tym samym czasie kościołowi groziło zniszczenie, gdyż Niemcy przy jego północnej ścianie zmagazynowali dużą ilość amunicji. W latach 1948 - 1950 fara została przebudowana. W nowych oknach założono witraże, które według projektu Zdzisława Gedliczki z Krakowa wykonała krakowska firma witrażowa Paczka. Opis pochodzi z