Reformatów sprowadził do Miejskiej Górki w 1622 r. Adam Olbracht Przyjemski, późniejszy kasztelan gnieźnieński. Osadził ich przy drewnianej kaplicy Świętego Krzyża, położonej za miastem. Wylewy pobliskiej rzeczki spowodowały, że klasztor przeniesiono w inne miejsce. W 1742 r. na wzniesieniu zwanym Goruszki rozpoczęto budowę murowanego kościoła i klasztoru. Konsekracja kościoła nastąpiła w 1745 r. W 1833 r. władze pruskie dokonały kasaty klasztoru; przez pewien czas mieścił się w nim szpital. Zakonnicy wrócili do swego domu w 1853 r. Niestety w 1875 r., w czasie tzw. kulturkampfu, klasztor ponownie zlikwidowano. Franciszkanie powrócili do Miejskiej Górki w 1923 r. W 1939 r. w budynku klasztornym internowano księży z okolicznych parafii, później zamieniono go na więzienie. Po II wojnie światowej znów zamieszkali w nim franciszkanie.

Kościół klasztorny pełni funkcję Sanktuarium św. Franciszka z Asyżu. Klasztor należy do franciszkańskiej prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Katowicach (w Panewnikach).

Barokowy kościół pw. Świętego Krzyża jest budowlą jednonawową, z nieco węższym prezbiterium, przykrytą stromym dwuspadowym dachem. Nad kalenicą wznosi się wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona hełmem z latarnią. W prezbiterium sklepienie żaglaste, nad nawą sklepienie zwierciadlane z lunetami, z wydłużonym owalnym plafonem. Za ołtarzem zakrystia, nad nią – chór zakonny. Zachowało się jednolite, barokowe wyposażenie wnętrza z lat 1742-45; m.in. siedem ołtarzy, ambona, ławki oraz stalle w chórze zakonnym. W nawie rokokowe epitafium Mikołaja Swinarskiego, sędziego kapturowego wałeckiego, z końca XVIII w.

Trójskrzydłowy piętrowy budynek klasztorny przylega do kościoła od strony zachodniej, tworząc wewnątrz niewielki, otoczony krużgankami wirydarz. Jego pierwotne formy późnobarokowe zostały zniekształcone przebudowami w XIX w. W piwnicach znajdują się tzw. kościół dolny i kaplica grobu św. Franciszka.



Za: