 | Polska › woj. dolnośląskie › Wrocław › Stare Miasto › ul. Włodkowica Pawła › Dawna Nowa Giełda |
Lata 1902-1904 , Ulica Krupnicza, dawniej Graupenstrasse - po lewej Nowa Giełda. Zdjęcie w wersji barwnej: .
|
Na stronie od 2015 październik
10 lat 6 miesięcy 7 dni |
Budynek giełdy o pałacowo zamkowym charakterze, łączący w sobie cechy neogotyku i neorenesansu.
Historia
W 1863 r. rozpisano pierwszy we Wrocławiu otwarty konkurs architektoniczny na nowy budynek giełdy. Zwycięzcą został Karl Lüdecke, który nadesłał 2 lub 3 prace (neogotyckie i neorenesansowe). Zrealizowany w latach 1864-67 projekt stanowił wypadkową wszystkich jego propozycji. W niezmienionym kształcie budynek przetrwał do roku 1928, kiedy to zdecydowano się przebudować wnętrza, nadając im nowocześniejszy wygląd. Autorami przebudowy byli Heinrich Lauterbach i Herbert Eras, którzy zaproponowali nowy strop, modernistyczny wystrój sali głównej i kilku pomieszczeń oraz rozbudowę zachodniej części budynku. Od 1945 r. budynek był własnością milicyjnego klubu sportowego Gwardia. W 1952 r. przebudowano go na halę sportową.
Budynek usytuowany w reprezentacyjnym punkcie miasta, murowany, z cegły, tynkowany w sposób imitujący boniowanie, trzykondygnacyjny (attyka kryje od pd. 4. kondygnację), podpiwniczony. Założony na planie kwadratu, z prostokątną salą giełdową otoczoną galeriami, zajmującą środkową część gmachu. W elewacji frontowej (od ul. Krupniczej) pięcioprzęsłowy portyk wgłębny z wejściem głównym, flankowany płytkimi ryzalitami. W elewacji pd. (od str. promenady) w parterze ciąg portres fenetres, zwieńczony na osi balkonem na wspornikach, z maswerkową balustradą rozciągniętą na całej szerokości elewacji. Naroża gmachu i ryzalitów zwieńczone ośmiobocznymi, nadwieszonymi wieżyczkami z maswerkową balustradą. Otwory okienne zamknięte ostrołucznie, w ostatniej kondygnacji prostokątne w ostrołucznym obramieniu. Elewacja pn. pozbawiona jest dekoracji architektonicznej, pozostałe elewacje zdobią ornamenty i rzeźby tworzące bogaty program ikonograficzny, poświęcony gł. gałęziom gospodarki śląska (m. in. piaskowcowe personifikacje rolnictwa, handlu, pasterstwa i żeglugi, autorstwa Karla Kerna oraz alegorie hutnictwa, górnictwa, herb Wrocławia, Śląska i Prus, atrybuty przemysłu i handlu, data budowy i ozdobne ornamenty wykonane przez Hermanna Michaelisa). Obiekt dostępny.
Oprac. Teresa Przydróżna, OT NID we Wrocławiu, 20-11-2015 r.
Źródło:
O godzinie 3:00, przed świtem, 21 czerwca 1749 piorun uderzył w basztę stojącą na miejscu dzisiejszej kamienicy nr 6 przy ul. Włodkowica.W jej wnętrzu znajdowało się dwa tysiące beczek prochu, które eksplodowały, znosząc z powierzchni ziemi okoliczną zabudowę, w znacznej części drewnianą, a nawet uszkadzając odległy o ponad pół kilometra murowany kościół Bożego Ciała przy ul. Świdnickiej i niszcząc okna od strony południowej w kościele św. Elżbiety. Znaczną grupę – około 1/3 – wśród 60 zabitych i dwustu rannych stanowili Żydzi – liczni mieszkańcy w okolicach Wallstraße i Graupenstraße (dzisiejszej Krupniczej)[6]. Po tej katastrofie na miejscu zniszczonych wybudowano nowe domy.
Po zburzeniu na polecenie napoleońskich władz okupacyjnych fortyfikacji miejskich po roku 1807 na miejscu murów urządzona została miejska promenada spacerowa wzdłuż Fosy Miejskiej. Możliwa stała się zabudowa nie tylko północno-wschodniej i północnej pierzei Wallstraße (tam stanęła zwarta mieszkalna zabudowa miejska), ale także pierzei południowo-zachodniej i południowej (tu pierwotnie budowano jedynie parterowe obiekty gospodarcze).
Przy Wallstraße (Włodkowica) powstały w XIX wieku liczne obiekty związane z funkcjonowaniem wrocławskiej gminy żydowskiej. M.in. w 1820 nabyto posesję w kwartale pomiędzy ulicą św. Antoniego 35 a Włodkowica 5-9, i kilka lat później zbudowano na niej synagogę Pod Białym Bocianem; na posesji nr 14 powstało w 1854 Żydowskie Seminarium Teologiczne. Dziś również siedziba Gminy Wyznaniowej Żydowska we Wrocławiu mieści się przy ul. Włodkowica nr 9.
Przy Wallstraße nr 4 zlokalizowana była rezydencja hrabiów Ballestremów.
Wschodnia część dawnej Wallstraße, pomiędzy Krupniczą a Świdnicką, przebiegała wzdłuż Exercierplatz ("Placu Ćwiczeniowego", dziś Plac Wolności) i wzdłuż południowego skrzydła rozbudowanego ok. 1845 zamku królów pruskich. Odcinek ten został wyłączony z tej ulicy w 1916; skrajna wschodnia jego część, tuż przy Świdnickiej, pomiędzy budynkiem Opery a Hotelem Monopol nazwana została Agnes Sorma Straße[7], pozostałą część, aż do Krupniczej, włączono do Schloßplatz ("Plac Zamkowy" na miejscu wcześniejszego "Ćwiczeniowego"). Od tego czasu ulica Włodkowica liczy około 0,47 km długości.
Po zniszczeniach podczas ostrzału Festung Breslau wiosną 1945 zabudowa ulicy uległa poważnym uszkodzeniom lub zniszczeniu, w części jednak w późniejszych latach ją odbudowano. M.in. w budynku nr 20 położonym w sąsiedztwie skrzyżowania z ul. Ruską znajduje się dziś urząd stanu cywilnego. Patronem ulicy został Paweł Włodkowic.
Źródło: Autorzy: Licencja: CC-BY-SA 3.0