Pierwsza synagoga przy ul. Żabiej powstała w 1820 roku. Jednak już w latach 1848-54 w tym samym miejscu wzniesiono nową, według projektu Franciszka Tournelle. Być może w jej tworzeniu uczestniczył również Jan Zdziennicki, budowniczy obwodu włocławskiego.



Budynek został wzniesiony na rzucie kwadratu z przybudówkami na prostokątnych planach, które mieściły wejście główne, wejście dla kobiet i klatkę schodową.Posiadała miejsca dla 1000 osób, wewnątrz ozdobiona była alegorycznymi malowidłami naściennymi. Jej charakterystycznymi elementami były liczne ośmioboczne wieżyczki na narożnikach oraz fasada główna, zwieńczona tablicami Dekalogu.



Nieruchomość ogrodzono wysokim murowanym parkanem i osadzoną na podmurowaniu kratą (od strony ulicy). Oprócz widocznych na zachowanej rycinie wejść – głównego (od strony południowo-zachodniej) i północno-zachodniego, synagoga posiadała jeszcze niewielkie półkoliście zamknięte wejście od strony północno-wschodniej. Niesolidnie zbudowana, wymagała naprawy już w 1877 r. W pięć lat później architekt Sekire wykonał projekt nowej galerii.





Jako źródło inspiracji dla twórców tej synagogi badacze wskazują synagogę drezdeńską.



Spalona 24.09.1939 r.

źródło :