starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 4 głosy | średnia głosów: 6

Polska woj. zachodniopomorskie powiat szczecinecki Kłomino Oflag II D Gross Born Cmentarz Stalagu 302 Rederitz

17 maja 2020 , Cmentarz obozu Stalag 302 Rederitz, gdzie w zbiorowych mogiłach spoczywają jeńcy - żołnierze Armii Czerwonej.

Skomentuj zdjęcie
Na cmentarzu obozu jenieckiego Stalag 302 Rederitz, gdzie spoczywają szczątki żołnierzy Armii Czerwonej, zachował się wyraźny wykop pod stanowisko dla pojazdu bojowego, wykonanego przez stacjonujące na tym terenie w latach 1945 - 1992 żołnierzy Armii Radzieckiej (teren poligonu).
2020-05-18 22:08:01 (6 lat temu)
legion
Na stronie od 2013 listopad
12 lat 6 miesięcy 11 dni
Dodane: 18 maja 2020, godz. 21:59:20
Autor zdjęcia: legion
Rozmiar: 1700px x 1239px
Licencja: CC-BY-SA 3.0
Aparat: Canon PowerShot SX510 HS
1 / 50sƒ / 5ISO 25015mm
2 pobrania
471 odsłon
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia legion
Obiekty widoczne na zdjęciu
cmentarze
Cmentarz Stalagu 302 Rederitz
więcej zdjęć (36)
Zbudowano: 1941

Na cmentarzu obozu Stalag 302 spoczywają żołnierze Armii Czerwonej. W czasie prac ekshumacyjnych znaleziono tam też pamiętniki w języku polskim.

Ciała żołnierzy znajdują się w 560 zbiorowych mogiłach.

Cmentarz jeniecki w Bornem Sulinowie powstał w 1941r. Jeszcze niedawno nie było tam po nim ani śladu. Dopiero kiedy znaleźli się ludzie, którzy zainteresowali się historią tego miejsca, postawiono brzozowe krzyże i zaczęto dbać o pamięć tych, którzy tu spoczywają.



Cmentarz pochodzi z okresu II wojny światowej, kiedy były tu niemieckie obozy dla jeńców. Na powierzchni pół hektara leży ok. 10 tys. żołnierzy. - W większości leżą tu żołnierze Armii Czerwonej różnych narodowości - mówi dr Tomasz Skowronek, historyk, mieszkaniec Bornego Sulinowa. Jest w grupie osób, która postanowiła zbadać to miejsce i odkryć tożsamość pochowanych tu żołnierzy.



W czasie poszukiwań, w wyniku prac ekshumacyjnych znaleziono tu 2 pamiętniki napisane w języku polskim z tego obozu. Ponadto, po elementach umundurowania, które w czasie tych prac odkopano można się domyślać, że byli tu też cywile i żołnierze innych armii.

Kiedy odkryto ten cmentarz, spoczywający na nich żołnierze i cywile byli anonimowi. To się jednak zmieniło. Okazało się, że w Moskwie są kartoteki z tego obozu - Stalagu 302. Rodziny zmarłych zaczęły interesować się tym miejscem. Przyjeżdżają tu i utrzymujemy z nimi kontakt - wyjaśnia dr Skowronek. W grobach znaleziono też 97 niemieckich, obozowych nieśmiertelników.

O pamięć o zmarłych dba się tutaj bez przerwy. Ludzie przynoszą znicze, przyjeżdża tu też ksiądz. Mieszkańcy okazują w ten sposób szacunek, który należy się każdemu człowiekowi. To miejsce jest jednak ważne przede wszystkim dla tych, którzy odnaleźli tu swoich zaginionych ojców i dziadków.

(źródło:

)


Oflag II D Gross Born
więcej zdjęć (21)
Atrakcja turystyczna
Zbudowano: 1940
Zlikwidowano: 1945
Dawniej: Stalag II E Gross Born
Obóz został utworzony 1 czerwca 1940 r. na miejscu stalagu II E Gross Born na wschodniej części wzgórza zwanego Hundsberg (Psią Górką) w pobliżu miejscowości Westfalenhof (dzisiejsze Kłomino) na południowym krańcu poligonu wojskowego. Początkowo w obozie przebywali tylko francuscy jeńcy wojenni. W lutym 1941 r. przebywało w nim 3731 Francuzów (3166 oficerów i 565 ordynansów), a w kwietniu 1942 r. - 2826 (2408 oficerów i 418 ordynansów). Oflag II D znany był z ucieczek jeńców (pierwsza miała miejsce już 15 sierpnia 1940 r.). W połowie 1942 r. Francuzi zostali z obozu wywiezieni, a zamiast nich osadzono Polaków, z obozu w Arnswalde (Choszczno) których 1 czerwca 1942 r. było 2818 (2544 oficerów i 274 ordynansów), a także jeńców sowieckich, których było ok. 26 000. Liczba polskich jeńców znacznie wzrosła w latach 1944-1945; 20 stycznia przesunięto tu, na miejsce jeńców sowieckich, jeńców polskich z Stalagu II A w Neubrandenburgu. Na dzień 1 stycznia 1945 r. było 5391 Polaków (5014 oficerów i 377 ordynansów).

Pismo z Placówki Gestapo w Pile do Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy:

OBÓZ JENIECKI W BORNEM–SULINOWIE–KŁOMINIE
Obóz został zorganizowany we wrześniu jako obóz przejściowy w znajdujących się tu barakach koszarowych na terenie Kłomina, które znajduje się w obrębie wojskowego placu ćwiczebnego. Organizatorem obozu jest dowództwo wojskowe (Wehrmacht). 10.X1.1939 r. obóz został określony jako Stalag. W obozie tym znajduje się 6 tysięcy polskich jeńców wojennych. Z tego 2 tys. osób znajduje się na miejscu, a 4 tys. zostało zatrudnionych w komendach pracy poza obozem. Dla 170 jeńców wojennych Żydów nie znaleziono pracy z powodu odmowy ludności zatrudnienia ich przy pracach rolnych. Oprócz tego w tym obozie umieszczono 2300 cywilnych obywateli aresztowanych na terenach polskich. Zostali oni przeważnie zatrudnieni także na zewnątrz przy różnych pracach. Do zbadania tych cywilów utworzyłem oddział 4 urzędników, którzy mieli ich zwolnić do kraju lub skierować do obozu przejściowego w Pile.
Stalag Borne–Sulinowo–Kłomino jest obecnie jedynym obozem jenieckim, w którym znajdują się aresztowani cywile. Początkowo aresztowani cywile znajdowali się w Stalagu w Dobiegniewie (Woldenberg) i Czarnem (Hammerstein), ale stamtąd zostali sprowadzeni do Bornego-Sulinowa-Kłomina. Starania władz policyjnych idą w tym kierunku żeby i ten stalag opróżnić od cywilnych osób aresztowanych.

Obóz dla jeńców podoficerów i szeregowych – Stalag II E Gross-Born.

We wrześniu 1939 istniał tu obóz przejściowy (Dulag), w którym oprócz polskich oficerów i szeregowych znaczną grupę stanowili jeńcy cywilni (Zivil-gefangene). Obóz liczył w tym czasie 5 oficerów, 263 szeregowych i 2330 jeńców cywilnych. 9 XI 1939 Dulag przekształcono w obóz dla jeńców szeregowych (Stalag), który istniał do l VI 1940. Jego miejsce zajął Oflag II D Gross-Born. Stalag II E powstał na nowo na terenie m. Schwerin.

Obóz dla jeńców oficerów – Oflag II D Gross-Born.

Powstał l VI 1940 na miejscu obozu Stalag II E Gross-Born. Położony na wsch. części wzgórza zw. Psią Górką w pobliżu m. Kłomino (Westwalenhof). W obozie przebywali jeńcy francuscy i polscy. W II 1941 przebywało w obozie 3731 Francuzów (3166 oficerów, 565 ordynansów), w IV 1942 — 2826 (2408 oficerów, 418 ordynansów). Wśród obozów jeńców francuskich na Pomorzu Zachodnim Oflag II D znany był z ucieczek jeńców (pierwszą podjął 15 VIII 1940 porucznik Rosere, schwytany następnie w Halle). W połowie 1942 r. Francuzi zostali wywiezieni, w obozie osadzono Polaków, których l VI 1942 było 2818 (2544 oficerów, 274 ordynansów). Liczba jeńców polskich znacznie zwiększyła się w latach 1944-45: l VII 1944 — 5046 (4670 oficerów, 376 ordynansów), l I 1945 — 5391 (5014 ofice­rów, 377 ordynansów). Obóz utrzymywał łącz­ność z działającą na terenie Szczecinka tajną organizacją „Odra” kierowaną przez por. S. Adamowicza. W samorządzie jenieckim funkcję starszego obozu pełnił płk Witold Morawski, następnie płk Izydor Izdebski (1944). Jeńcy orga­nizowali zajęcia kulturalno-oświatowe. Na tere­nie obozu działała komórka Abwehry, która przekazywała do Gestapo w Pile jeńców podej­rzanych o działalność antyhitlerowską. W 1945 hitlerowcy ewakuowali jeńców na zachód do Sandbostel; trasa przemarszu wynosiła ponad 700 km.

Przetrzymywany był tu m. in. autor „Pierwszego dnia wolności” pisarz i dramaturg Leon Kruczkowski. tutaj trafiła duża część żołnierzy Powstania Warszawskiego po podpisaniu aktu kapitulacji w dniu 2 października 1944 r.

„Przebywający w obozie jeńcy francuscy zrobili podkop, który prowadził do lasu obok obozu. Jednej nocy uciekło 37 Francuzów-oficerów. Niedługo potem Francuzi zostali wywiezieni, a ich miejsce zajęli polscy oficerowie, którzy przybyli z Choszczna. [...] W Kłominie znajdował się także obóz jeńców radzieckich. W październiku 1941 r. przywieziono do Kłomina 26 000 jeńców radzieckich, a już 12 lutego pozostało ich tylko 8 000, gdyż reszta została wymordowana śmiercią głodową.
To co piszę to widziałem na własne oczy” (ze wspomnień Antoniego Pucka) .