Rynek został wytyczony po uzyskaniu przez Oleśnicę praw miejskich w 1255r. Był on dużym rynkiem, miał wymiary 140x70m. Odchodziło z niego 11 ulic - z narożników po dwie i trzy ulice z trzech pierzei. Tyle ulic odchodzących od rynku miały tylko znaczące ośrodki miejskie.

Pierwsze domy mieszkalne wokół rynku były drewniane. Murowane kamienice z cegły pojawiły się w XV-XVIw. W wyniku pożarów miasta część z nich uległa zniszczeniu, część przebudowano na przełomie XIX i XXw. Kolejne zmiany nastąpiły w czasie odbudowy po zniszczeniach z 1945r. Dziś reprezentują wartości zabytkowe kamienice: Rynek 20,21,30,36,38,39,40,46 i 47.

W okolicy centrum rynku istniał dom wójta. Był to budynek drewniany wzmiankowany w 1393r. Po wykupieniu wójtostwa przez mieszczan w 1407r., nowy samorząd miejski rozpoczął budowę murowanego ratusza. Ratusz ten powstał prawdopodobnie ok. 1410r. jako budowla jednopiętrowa w stylu gotyckim. Nie wiadomo czy od początku posiadał wieżę.

W roku 1535 ratusz został poważnie uszkodzony w czasie huraganu. Odbudowano go w roku następnym, zmieniając nieco jego wygląd. Następnie ratusz był remontowany w latach 1664-1665, po czym dwukrotnie ulegał zniszczeniom w czasie pożarów miasta w roku 1703 i 1823, będąc za każdym razem odbudowywany. Odbudowa z lat 1825-1826 nadała mu styl klasycystyczny.

W czasie działań wojennych w drugiej połowie stycznia 1945r. częściowemu uszkodzeniu uległa wieża, ratusz ocalał. Spłonął w maju 1945r. w czasie pożaru wywołanego w mieście przez wiwatujących z okazji zakończenia II wojny światowej żołnierzy Armii Radzieckiej. Pożar oszczędził wieżę. Wypalone mury ratusza stały aż do 1960r. Budynek ratusza został odbudowany w stylu klasycystycznym wg proj. arch. Jerzego Dąbrowskiego w latach 1960-1964.

W klatce schodowej ratusza wmurowane są kamienne płyty herbowe z XVI i XVIIw. pochodzące z rozebranych w XIX w. bram miejskich i z dawnego ratusza.

Dziś w ratuszu mają swoją siedzibę Urząd i Rada Miasta Oleśnicy.

Przed wejściem głównym do ratusza stoi pomnik - Kolumna Zwycięstwa. Wzniesiona została przez mieszkańców Oleśnicy w 1873r. dla upamiętnienia zwycięstwa Prus nad Francją w wojnie 1870-1871. Koryncką kolumnę, ustawioną na dużym cokole wieńczy Nike - Bogini Zwycięstwa, stojąca na Kuli Ziemskiej.

Pomnik został zaprojektowany przez Carla Johanna Lüdecke. Rzeźbę uskrzydlonej, trzymającej laurowy wieniec zwycięstwa - Nike, wykonał rzeźbiarz August Wittig.

Info za , autor: Kazimierz Bruzdewicz przewodnik turystyczny PTTK