starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 8 głosów | średnia głosów: 6

Polska woj. mazowieckie Warszawa Śródm. Północne ul. Zielna PAST-a

1996 , Budynki przy ul. Zielnej 37 i 39. (Zdjęcie opublikowano w miesięczniku Mówią Wieki nr 3 (442) 1996)

Skomentuj zdjęcie
Marek W
Na stronie od 2011 czerwiec
14 lat 10 miesięcy 5 dni
Dodane: 7 czerwca 2020, godz. 17:55:16
Źródło: inne
Autor: Piotr Życieński ... więcej (9)
Rozmiar: 1211px x 1722px
4 pobrania
763 odsłony
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia Marek W
Obiekty widoczne na zdjęciu
PAST-a
więcej zdjęć (66)
Architekt: Bronisław Brochwicz-Rogoyski
Wykonawca: Władysław Czosnowski
Inwestorzy: Henrik Tore Cedergren , Ericsson
Zbudowano: 1906-1908
Dawniej: Wieża Cedergrena
Zabytek: 757 z 01.07.1965

PAST (Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna) – pierwszy warszawski wysokościowiec powstały jeszcze w czasach zaboru rosyjskiego, zaprojektowany przez Bronisława Brochwicz-Rogoyskiego. Budynek przypominający średniowieczną wieżę zamkową (modernistyczny nowy historyzm inspirowany średniowieczem), o nowoczesnych secesyjnych wnętrzach zbudowany został na ulicy Zielnej w latach 1906-1908 dla szwedzkiego Towarzystwa Akcyjnego Telefonów "Cedergren" (nosił wtedy także jego nazwę) jako drugi budynek centrali telefonicznej. Jego wysokość od podstawy fundamentów do szczytu wynosiła 51 m. Był to wtedy najwyższy budynek w całym Imperium Rosyjskim, najwyższy mieszkalny w Europie, oraz jedna z pierwszych tego typu konstrukcji żelbetowych na kontynencie. Mieścił w wieży osiem wysokich pięter. Po wygaśnięciu koncesji w 1922 r. budynek przejęła Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna i dzięki temu znany jest on do dziś jako PAST-a.



Miano najwyższej budowli w Polsce nosił do 1934 r., kiedy oddano do użytku katowicki Drapacz Chmur oraz stołeczny wieżowiec towarzystwa ubezpieczeniowego Prudential.



W czasie wojny budynek PAST-y zasłynął z zaciętych walk jakie toczyły się o niego podczas powstania warszawskiego. Budynek był bardzo silnie broniony przez Niemców. Walki powstańcze o zdobycie gmachu trwały od 2 do 20 sierpnia. Zostały zakończone sukcesem, jednak sam budynek został bardzo poważnie zniszczony.



Obecnie budynek stoi odbudowany z pewnymi zmianami. Usunięto obecne przed wojną zwieńczenia w postaci blank (niczym w obronnej fortecy), jest podzielony na 11 pięter – łącznie z dobudowanym szklanym kioskiem na dachu, przebudowano i skuto zdobienia z części tylnej, zawierającej klatkę schodowa.



9 listopada 2000 został przekazany środowiskom kombatanckim, w których imieniu budynkiem administruje Fundacja Polskiego Państwa Podziemnego. Na zorganizowanej uroczystości premier Jerzy Buzek przekazał symbolicznie klucze do budynku prezesowi Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, ppłk Stanisławowi Karolkiewiczowi, a także akt notarialny. Kombatanci zameldowali obecność, odczytano apel poległych. Obecne były liczne poczty sztandarowe. Budynek był bogato przyozdobiony flagami, jego elewacje oświetlały szperacze przeciwlotnicze, po zakończeniu odbył sie pokaz sztucznych ogni. Wśród oficjeli byli obecni także m. in. wojewoda mazowiecki Antoni Pietkiewicz, minister spraw zagranicznych Władysław Bartoszewski, ministrowie Jacek Taylor i Jerzy Woźniak z Urzędu ds. Kombatantów, biskup polowy Wojska Polskiego, gen. Sławoj Leszek Głódź.



W sierpniu 2003 na dachu budynku ustawiono Znak Polski Walczącej (kotwicę), wykonała ją wyłoniona w przetargu firma ABIS NEON Plast, której kierownictwo w hołdzie powstańcom zrezygnowało z pieniędzy należnych za wykonaną pracę. Znak jest wykonany z aluminium, pomalowany za złoto i podświetlany po zmroku. Ma 4 metry szerokości i 6 metrów wysokości. Jego formę zaprojektował architekt i żołnierz AK Jacek Cydzik.



Na ostatnim piętrze budynku znajduję się taras widokowy. Został on zorganizowany w październiku 2003 roku z inicjatywy i na koszt firmy Boom, wynajmującej w budynku pomieszczenia.


Zielna 37
więcej zdjęć (32)
Architekci: Bronisław Brochwicz-Rogoyski, Izaak Gustaf Classon
Inwestor: Henrik Tore Cedergren
Zbudowano: 1904
Dawniej: Kamienica Cedergrenu
Zabytek: 757 z 01.07.1965
Kamienica została wybudowana w 1904 roku według projektu Izaaka Gustafa Classona i Bronisława Brochwicz-Rogóyskiego dla Towarzystwa Telefonicznego "Cedergren", które w 1900 roku wygrało przetarg na obsługę warszawskiej sieci telefonicznej. Powstał sześciopiętrowy gmach, a na ostatnim piętrze umieszczono centralę telefoniczną. Jednak w związku z brakiem miejsca Towarzystwo przedsięwzięło w 1907 roku budowę obok nowego gmachu, który gotowy był do 1910 roku. Oba budynki zostały przejęte w 1922 przez Polską Akcyjną Spółkę Telefoniczną.

Budynek znacznie ucierpiał podczas powstania warszawskiego, został odbudowany bez ostatniej kondygnacji. W 2003 roku odremontowano fasadę kamienicy, a w 2005 roku odtworzono ostatnią kondygnację kamienicy, jednak nie odtworzono niewielkiego zwieńczenia znajdującego się na ścianie bocznej ostatniego piętra.

Dziś w budynku mieszczą się Centrum Konferencyjne Zielna, Instytut Austriacki (Österreich Institut) oraz John Bull Pub.

źródło:
ul. Zielna
więcej zdjęć (448)