Myśl założenia Pol. Klubu Sportowego ,,Polonia" powstała w jesieni 1920 roku. Podówczas zbierała się w lokalu ,,Pracy" w Karwinie polska młodzież robotnicza, celem omawiania i dyskutowania najrozmaitszych problemów, związanych z życiem ludności polskiej na Śląsku. Palące zagadnienie sportu i kultury fizycznej, znalazło żywy odźwięk wśród tej właśnie młodzieży, która na jednem z zebrań w ,,Pracy" rzuciła myśl założenia P. K. S.,,Polonia". Projekt ten znalazł szybko wykonawców i zrealizowany został w listopadzie 1920 roku. Tak więc, prócz nowozałożonego klubu sportowego ,,Olza" powstała na terenieŚląska nowa organizacja polska o charakterze sportowym, która z biegiem lat stała się ogniskiem polskiego ruchu sportowego w Republice Czechosłowackiej.
Troska o pomyślny rozwój młodej organizacji skłoniła członków-założycieli do powzięcia uchwały, mocą której P. K. S. ,,Polonia" stała się sekcją Pol. Tow. Gimn. ,,Sokół" w Czechosłowacji. Ci, którzy myśl tę poddali, wychodzili z słusznego założenia, że jedynie przy boku tej liczebnie i moralnie silnej organizacji rozwijać się może pomyślnie młody klub sportowy. Uchwała powyższa zapadła na inauguracyjnem Walnem Zebraniu P. K. S. ,,Polonii" w dniu 21 listopada 1920 roku, na którem ukonstytuował się pierwszy Zarząd klubu w osobach: Żywczok Alojzy, przewodniczący, Starzyk Antoni, kapitan drużyny, BuławaFranciszek, sekretarz, Trzaskalik Wilhelm, skarbnik, Staszczok Paweł, gospodarz, Dziewoński Józef i Mucha Ludwik, członkowie komisji rewizyjnej. Zarząd w powyższym składzie zabrał się energicznie do pracy, organizując dochodowe imprezy, które miały zesilić finanse klubu. Już w grudniu 1920 roku stan kasowy P. K. S. ,,Polonii" przedstawia się cyfrą 1.52420 Kć. W styczniu i lutym 1921 urządza klub kilka przedstawień amatorskich, które wzbogacają go na tyle, iż 6 marca 1921 zakupuje na mocy uchwały Zarządu rekwizyta footballowe za kwotę Kć 4.552T8. Równocześnie z wzrostem finansów rozpoczyna P. K. S. ,,Polonia" swą działalność footballową. Dnia 27 marca1921 rozgrywa ,,Polonia" match z drużyną ,,D. S. C. Hertha" na boisku obok kopalni ,,Barbara", od której ponosiporażkę w wysokości 4 : 2. Óczesną ,,jedenastkę" P. K. S. ,,Polonii" tworzyli: Stoszek, bramkarz, Kożusznik Trzaskalik, obrońcy, Nóżka-Golocz-Moroń, Kremiec-Mokrocz-Tadrała-Kaczmarczyk-Starzyk. W stosunkowo krótkim czasie młody klub sportowy osiąga sukcesy, zwyciężając w zawodach footballowych z ,,Olzą"(3 : O), ,,D. S. V. Karwiną (5 : l) i remisując z ,,Siłą".
Równocześnie członkowie P. K. S. ,,Polonii" rozwijają intenzywną działalność w kierunku pozyskania dla swych białoczerwonych barw nowych adeptów sportu piłkarskiego z pośród młodzieży szkolnej i robotniczej. Z biegiem miesięcy klub wzrasta w siłę. Prócz pieniężnych ofiar T. G. ,,Sokół" płyną do kasy ,,Polonii" dary: Tow. Oszczędności i Zaliczek, Banku Rolniczego, stowarzyszeń polskich i osób prywatnych, patrzących z nadzieją w młodzież. W dniu 22 stycznia 1922 roku P. K. S. ,,Polonia" szczyci się już bilansem 18 rozegranych zawodów piłkarskich na terenie Śląska, oraz dość znacznym inwentarzem klubowym, który stanowią: 2 garnitury koszulek (22 sztuki), 20 par spodenek, 11 par pończoch, 13 par butów, 4 płaszcze piłki nożnej, 2 dętki, 1 pompka, oraz 2 przyrządy do sznurowania piłki.
Zmieniające się co pewien czas Zarządy ,,Polonii", nie przynoszą klubowi żadnej szkody, przeciwnie, zmiany na kierowniczych stanowiskach odmładzają całą organizację, która działa na coraz szerszej płaszczyźnie, zbierając wszędzie owoce swej pracy.Jednem z ważniejszych wydarzeń było połączenie się Polskiego Klubu Sportowego ,,Olza" z P. K. S. ,,Polonią". Do fuzji tych dwu klubów doszło 5 sierpnia 1922 roku na wspólnem posiedzeniu w lokalu 9 Pracy"w Karwinie. W latach od 1922 do 1924 ,,Polonia" wykazała żywszą działalność. Owocem jej był bilans 36 rozegranych zawodów footballowych z 15 klubami piłkarskimi ze Śląska. W latach tych, mimo fuzji z ,,Olzą" zaznaczył się ubytek członków, którzy — jak powiada protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zebrania z dnia 25 czerwca 1922 — ,,opuszczają grono swych starych druhów i zmuszeni szukać lepszych warunków życiowych i lepszych widoków na przyszłość, anganżują się w innych klubach karwińskich". W roku 1925-1926 działalność P. K. S. "Polonia" ograniczyła się jedynie do rozegrania kilku zawodów piłkarskich z miejscowemi drużynami śląskiemi oraz do matchu z P. K. S. ,,Skarboferm" (Królewska Huta), który przyniósł ,,Polonji" zwycięstwo 3 : 0. Stan klubu w ciągu tego dwulecia charakteryzuje najlepiej przemówienie przewodniczącego Walnego Zebrania z 5 marca 1927, który stwierdził: ,,Po odejściu najgorliwszych pracowników na polu sportowem, w sporcie naszym zapanował niemal zupełny zastój. Niechcąc jednakowoż, aby klub zupełnie się rozpadł, zwołała pozostała młodzież po dłuższym okresie czasu Walne Zebranie, na którem z braku ludzi starszych i zdolniejszych, weszli do nowoutworzonego Zarządu sami ludzie młodzi i niedoświadczeni. Utworzono wtedy nową ,,jedenastkę", która jednak nie występowała długo, spowodu braku inwentarza. Zakupiono wprawdzie później za pieniądze pożyczone od Tow. Gimn. ,,Sokół" nowe kostjumy, ale klub podupadł ]uż zupełnie, w międzyczasie bowiem wielu graczy zmuszonych było zaniechać gry wskutek wypadków na szybach i przez odejście do wojska. Tak więc w ostatnich czasach żyła tylko nazwa Klubu..."
Nie wiele lepiej przedstawiał się stan ,,Polonii" w latach 1927-1928. Po śmierci ówczesnego prezesa Klubu śp. Fr. Paździory P. K. S. ,,Polonia" była tak wyczerpana z funduszów, że zastanawiano się nawet z ewentualnością zlikwidowania Klubu. Od nieuniknionej zagłady uchronił ,,Polonję" komitet sanacyjny w osobach: R. Gonsiura, M. Cichego, Kałuży, Łuczaka i Molinka, który przyszedł do przekonania, iż jedynie ofiarność społeczeństwa polskiego uratować może Klub od całkowitego upadku. Apel Komitetu w formie listów rozesłano do wielu organizacyj i towarzystw kulturalnych i sportowych w Polsce, oraz do osób prywatnych. Ten sposób sanacji finansów P. K. S. ,,Polonii" nie zawiódł oczekiwań Komitetu. Do kasy klubu zaczęły napływać z Polski i Śląska skromne dary pieniężne, rosło zainteresowanie -się klubem, który rozwijał się w niezwykle ciężkich warunkach z jedną myślą: podtrzymanie ducha narodowego w szeregach młodzieży polskiej w Czechosłowacji.
Przełomowym punktem w rozwoju ,,Polonii" było Nadz. Walne Zebranie, które się odbyło 23./VI. 1929, na którem wybrano szereg naszych pracowników z p. Bóhmem, jako prezesem, na czele. Od tej chwili ,,Polonia" przechodzi w nową erę. Jako dowód, że praca ruszyła naprzód, świadczy liczba członków, która wzrosła w przeciągu 2 miesięcy do 96. Początkowa praca naszego zarządu była bardzo trudna i musiano rozpocząć pracę od podstaw. Program pracy ujęto w zasadnicze trzy punkty: a) reorganizacja klubu pod względem administracyjnym, b) wybudowanie własnego boiska sportowego, c) usamodzielnienie się klubu. Zrealizowanie pierwszego punktu programu nienatrafiło na poważniejsze trudności i ,,Polonia" w krótkim stosunkowo czasie pod względem administracyjnymmogła służyć jako wzór dla innych klubów. Druga natomiast wytyczna klubu napotkała na bardzo poważne trudności, kdyż klub nie rozporządzał finansami i nie miał do dyspozycji terenu, nadającego się do uprawianiasportu z specjalnem uwzględnieniem sportu piłki nożnej. Po znacznych wysiłkach Zarządu, opartego na interwencjach p. burmistrza Karwiny dra Olszaka Wacława, zyskano dogodny teren od dra Larischa obok dworcakolejowego. Teren ten najęto na okres 10-ciu lat za roczną opłatą Kć 3.000. Miejsce pod boisko stanowiła hałda, dlatego musiano przystąpić do niwelacji tego terenu kosztem przeszło Kć 45.000’-. Teren zniwelowano, opłacono i wystawiono garderoby. W tym wypadku społeczeństwo okazało duże zainteresowanie się klubem a to nietylko na naszem terenie. ale również i w Polsce. W krótkim stosunkowo czasie zdołano zebrać po wystawieniu szeregu podań do instytucji około Kć 15.000.
Od roku 1920 do roku 1930 ,,Polonia" była sekcją P. T. G. ,,Sokół" w Karwinie.Wziąwszy jednakowo pod uwagę, że ,,Sokół" w naszych warunkach nie może skupiać wszystkich członkówze względu na ich przekonania polityczne, Zarząd klubu pragnąc skupić w szeregach swych wszystkich sympatyków sportu, powziął myśl usamodzielnienia się.Z tej też inicjatywy opracowano statut klubu, który Walne Zgromadzenie aprobowało w dniu 28./I. 1931 r. W roku 1931 liczyła P. K. S. ,,Polonia" 145 członków, w tern 26 członków sekcji piłki nożnej. Klub rozegrał 37 zawodów footballowych, w tem: 7 o mistrzostwo Żupy Cieszyńskiej z wynikiem bramek 14 : 14, 7 zagra-nicznych z wynikiem 25 : 23 bramek, resztę meczów przyjacielkich z drużynami polskiemi i czeskiemi. Sensacją był w roku 1931 start piłkarskiego mistrza Polski ,,Garbarni" w Karwinie, któremu P. K. S. ,,Polonia" uległa w stosunku 6:2.Sukcesem ,,Polonii" było zdobycie w tymże roku puharu miasta Karwiny. W stosunku do roku 1931 rok 1932 wykazał o wiele znaczniejszy rozwój Klubu. Podczas kiedy w roku1931 liczył on 145 członków czynnych, w roku 1932 liczba ta wzrosła do 302, w tern 65 graczy footballowych. Sekcja piłki nożnej, posiadająca 4 drużyny, rozegrała 81 zawodów. Pierwsza drużyna P. K. S. ,,Polonii" zdobyła w mistrzowskich zawodach Żupy tytuł ,,jesiennego mistrza Cieszyńskiej Żupy Footballowej", rozgrywając 7 matchów z wynikiem 18 : 11 bramek na swą korzyść. Ponadto zdobyła na własność 2 puhary, ofiarowane przez S. K. Orlova i posła Emanuela Chobota. Zawodów z drużynami zagranicznemi rozegrała P. K. S. ,,Polonia" 6, osiągając stosunek bramek 24 : 16 na swoją korzyść. Finanse klubu przedstawiały się w tym roku dość pomyślnie. Przychód wyrażał się bowiem sumą Kć 69.740 90, co w porównaniu z ubiegłemi latami oznacza imponujący wprost rozwój polskiej placówki sportowej. Dochód ten pochłonęło jednak boisko, któregouprawa i koszt przebudowy wynosiły 43.000 Kć.
W roku 1933 zdobyła ,,Polonia" ponownie tytuł ,,jesiennego mistrza Cieszyńskiej Żupy Footballowej, rozgrywając 8 matchów i osiągając wynik 28 : 9 bramek na swą korzyść. Ponadto zdobyła P. K. S. ,,Polonia" puhar wędrowny, ofiarowany polskim klubom przez Radę Organizacyjną Polaków z Zagranicy. Niemałym sukcesem ,,Polonii" był wynik, osiągnięty przez nią w spotkaniu z piłkarskim mistrzem Polski K. S. Ruchem, z którym wygrała 4 : 2. Również w spotkaniach z ,,S. K. Prostejov" (2 : 2), ,,Reichsbahn Gleiwitz" (4 : 2), ,,F. C. Vrutky" (6 : 4), ,,D. S. K. Teschen" (2 : l) i ,,S. K. Trinec" (8 : 3) wykazała "P. K. S. ,,Polonja", iż należy do najlepszych zespołów piłkarskich na Śląsku i Morawach. Rok 1934 stanowi kulminacyjny punkt w życiu P. K. S. ,,Polonii". W tym bowiem roku zdobywa nasz klub zaszczytny tytuł ,,mistrza Cieszńskiej Żupy Footballowej", oraz ,,Mistrzostwo Emigracji" na Zjeździe Młodzieży Polskiej z Zagranicy w Warszawie. W czasie tournee piłkarskiego po Polsce rozegrała ,,Polonia" 6 matchów, uzyskując świetny dla siebie stosunek bramek 27 : 6. Ponadto zdobyła drużyna ,,Polonia" na zawodach Emigracji w Warszawie cenny puhar min. Becka.W roku 1934 weszła P. K. S. ,,Polonia" jako mistrz Cieszyńskiej Żupy Footballowej do nowoutworzonej,,Dywizji Morawskośląskiej", w której po 7 rozgrywkach mistrozwskich uplasowała się na przedostatniem miejscuaktywnym stosunkiem bramek. Ogółem rozegrały wszystkie drużyny piłkarskie ,,Polonii" 99 zawodów", uzyskując 326 bramek przeciw 142. Rok 1935 zastaje P. K. S. ,,Polonię" w doskonałej formie. Dywizyjna drużyna ,,Polonii",zajmuje ostateczne 4 miejsce w tabeli mistrzowskiej dywizji Mor.-śląskiej, co stanowi niemały sukces na polu sportowem.
Rzuciwszy okiem na całokształt 15-letniej działalności P. K. S. ,,Polonia" w Karwinie, musimy w imię sprawiedliwości stwierdzić, że młodzież, która ujęła w swe ręce ster pracy na tym odcinku polskiego życia,wywiązała się całkowicie ze swego zadania. Nie bacząc na przeszkody i trudności, które z każdym rokiem się zwiększały, wbrew ogólnemu mniemaniu, iż los prowadzi tę polską placówkę sportową do ruiny, młodzież karwińska, gotowa zawsze do największych poświęceń i ofiar, pokonała hartem ciała i ducha wszelkie trudnościi wykazała, iż zdolną jest do dalszego owocnego wysiłku dla dobra żyjących i przyszłych pokoleń Polaków w Czechosłowacji. Z garstki tych, którzy w roku 1920 rzucili myślr założenia P. K. L. ,,Polonia" powstał w ciągu 15 żmudnych lat pracy potężny obóz polski, z którego na cały Śląsk promieniuje kulturą ciała i tężyzna ducha.
Ale sukces demoralizuje tego, ,,co zwycięży, miecz w lamusie chowie i chore myśli w dumnej snuje głowie". Młodzież sportowa polska, której dumą jest ,,Polonia", niezałoży bezczynnie rąk, ale zbiorywym wysiłkiem doprowadzi rozpoczęte dzieło do celu, którym jest: dobro młodych pokoleń, ich zdrowie i przyszłość.Wierzymy, że w pracy, która czeka młodzież polską, dopomoże jej starsze społeczeństwo, służąc nam nietylko cennemi radami, ale i darami, które wzmocnią fundamenty naszego klubu, będącego dziś czołową strażą sportu polskiego w Czechosłowacji.
Byłem dwa razy we Frysztacie i napotykane tam polskie ślady wzbudzały moją ciekawość, ale poza skąpą encyklopedyczną wiedzą nie znałem bliżej szczegółów aktywności Polaków w przedwojennej Karwinie. Od dziś moja wiedza jest już bogatsza.
powoli ją za pomocą innych sklejamy lokujemy. Co do polskich śladów....postaram się nadal tropić wszystkie ślady. Pamięć ludska poznikala z obywatelami tego miasta. Karwina byla niemiecka, polska, śląska i źydowska, czechów tu bylo malo. Po powstaniu Czechoslowacji i po wojnie pomiędzy nami i Wami stosunki między ludskie się bardzo pogorszyly. Ja, niebędąc z tąd, mam swoje zdanie na temat tego problemu. Napewno nadal w ludziach jest źal, czy aź moźna powiedzieć nienawiścz do tych"drógych" nadal źywiona przez róźne grupky prawdziwych znawców historii i jedynnej prawdy. Ja jestem zdania, źe mamy szukać tego co nas łączy, to co mamy wspólne. I jeźeli niepotrafymy wybaczać, to niemamy przyślości....Dziękuje za mile slowa, widocznie moje szukanie i staranie ma sęns....☺
do vetinari: Oczywiście interesujące jest na pewno w Karwinie nie tylko to, co związane z Polakami, ale też co dotyczy wszystkich innych nacji, które zamieszkiwały tam kiedyś i dzisiaj.
do blaggio.: Postaram się o następne ciekawe informacjie. Wlaśnie te nieistniejące miejscowości byly jednym z powodów, dla czego moji poprzednicy i ja walczyly o przylączenia Zaolzia. Mnie to pomaga z "zapuścianiem korzeni" w tym regionu.....
