Kalwaria ujska powstała w latach 1893 - 1908 na wzgórzach przy kościele św. Mikołaja w Ujściu. Pomysłodawcą utworzenia Kalwarii był ówczesny proboszcz ks. Franciszek Renkawitz.

Przygotowania do budowy ksiądz proboszcz rozpoczął od wycięcia zarośli na przykościelnej górze w 1891 roku. Już dwa lata później stanęła I stacja nowej Golgoty zastępując drewniany krzyż. Przez 16 lat stanęło 18 budowli mających swój styl związany z określoną treścią religijną.

Rozpoczął się ożywiony ruch pielgrzymkowy (coraz większa rzesza wiernych przybywała do Ujścia). Od 1895 roku w każdą pierwszą niedzielę lipca odbywa się odpust Krwi Najświętszej Jezusa Chrystusa.

Niestety Kalwaria przetrwała w pierwotnym kształcie zaledwie 50 lat do roku 1942 w którym to na rozkaz zarządcy Kraju Warty Arthura Greisera podczas II wojny światowej proces burzenia rozpoczęli sprowadzeni do obozu pracy w Ujściu Żydzi, następnie Polacy i Niemcy. Burzenie Kalwarii zakończono w 1944 roku. Pozostał jedynie zameczek Belle Vue (traktowany był jako punkt widokowy na panoramę doliny Noteci), usytuowany na końcu ujskiego zabytku.

W 1946 r. z inicjatywy ks. proboszcza Jana Felickiego ustawiono, w miejscach dawnych stacji, drewniane krzyże, a w 1966 r. ruiny zameczku Belle Vue zostały zamienione na Kaplicę św. Grobu. 02 czerwca 1976 roku (w nocy) kolejny proboszcz ks. Florian Łodzig wraz z mieszkańcami usytuował w miejscach krzyży 14 stacji Drogi Krzyżowej w formie figuralnej.

Po 1989 roku nastąpiła możliwość odbudowy Kalwarii w całym jej majestacie. Podjął się tego kolejny proboszcz ujskiej parafii ks. Marian Kozłowski. W 1998 r. wyświęcono Kaplicę II Nowej Kalwarii, 6 czerwca 1999 r. Kaplicę I oraz X. Kaplica XIII została oddana do użytku społeczeństwu miasta jak i pielgrzymom w 2000 roku. Ta ostatnia jak na razie jest jedyną z odbudowanych do których można wejść.

Źródło [ Wikipedia]