Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.

Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m., na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Zasadniczy kierunek biegu Wisły jest południkowy. Wisła posiada deltę i uchodzi do Zatoki Gdańskiej.

Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.

Wisła ma trzy potoki źródłowe: Białą Wisełkę, główny górny bieg Czarną Wisełkę oraz Malinkę. Biała i Czarna Wisełka uchodzą do Jeziora Czerniańskiego, od którego płyną pod wspólną nazwą jako Wisełka. Po złączeniu nurtu z potokiem Malinka płynie już jako Wisła.

W miejscowości Biała Góra koło Sztumu około 50 km od ujścia rozdzielając się na dwa ramiona Leniwka (lewe) i Nogat (prawe), tworzy szeroką deltę zwaną Żuławami. W miejscowości Gdańska Głowa od Leniwki oddziela się w kierunku wschodnim kolejne ramię zwane Szkarpawa w celu ochrony przeciwpowodziowej zamknięte śluzą. Kolejne ramię Martwa Wisła oddziela się w Przegalinie. Uchodzi do Zatoki Gdańskiej.

Do XIV wieku ujście Wisły dzieliło się na główne wschodnie ramię Wisłę Elbląską i mniejsze zachodnie ramię Wisłę Gdańską. Od roku 1371 głównym ramieniem stała się Wisła Gdańska. Po powodzi w 1840 roku tworzy się dodatkowe ramię Wisła Śmiała. W latach 1890-1895 wykonano przekop koło Świbna.

Dorzecze Wisły zajmuje powierzchnię 194 424 km² (w Polsce 168,7 tys. km²). Urzeźbienie dorzecza Wisły charakteryzuje średnie wzniesienie 270 m n.p.m., przy czym przeważająca część dorzecza (55%) położona jest na wysokościach 100-200 m n.p.m.; od 100-300 m zawiera się ponad 3/4 dorzecza. Najwyższy punkt dorzecza leży na wysokości 2655 m n.p.m. (szczyt Gerlach w Tatrach). Cechą dorzecza Wisły jest asymetria – w znacznej mierze konsekwencja kierunku nachylenia Niżu Środkowoeuropejskiego ku północnemu zachodowi i kierunku spływu wód lodowcowych, przy równocześnie znacznej predyspozycji w budowie starszego podłoża. Asymetria dorzecza (prawostronnego do lewostronnego): 73-27%.

Wisła jest połączona za pomocą kanałów z:

* Odrą – Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą (droga wodna Wisła - Odra)
* Niemnem – Kanałem Augustowskim i Czarną Hańczą
* Dnieprem – Kanałem Dnieprzańsko-Bużańskim i Prypecią.

Źródło [ Wikipedia]

Pustynia Błędowska znajduje się w województwie małopolskim, powiecie olkuskim, w gminie Klucze (1696,86 ha; 86,4% obszaru) oraz w województwie śląskim, powiecie sosnowieckim, na terenie Miasta Dąbrowa Górnicza (267,04 ha; 13,6% obszaru). Jej powierzchnia całkowita wynosi 1963,90 ha.



Pustynia Błędowska jest unikatowym miejscem występowania piasków wydmowych oraz innych interesujących form geomorficznych charakterystycznych dla terenów pustynnych. Jest ona największym w Polsce obszarem lotnych piasków, który powstał 2,3 miliona lat temu. Zwana „Polską Saharą”, swoją wyjątkową specyfikę zawdzięcza wyrębowi lasów, który był prowadzony na jej obszarze w XIII i XIV w. na potrzeby pobliskich hut srebra i ołowiu znajdujących się w Olkuszu. W latach 60. i 70. XX w. na teren Pustyni Błędowskiej sztucznie wprowadzono m.in. wierzbę ostrolistną, sosnę zwyczajną i brzozę brodawkowatą, co zainicjowało proces sukcesji wtórnej.



Przez lata Pustynia Błędowska była wykorzystywana jako poligon wojskowy. Swoją obecność żołnierze zaznaczyli już po I wojnie światowej, by w stopniu największym wykorzystywać ją w czasie II wojny śiwatowej i po jej zakończeniu. Co ciekawe, 10 października 1958 r. wystrzelona została tutaj pierwsza polska doświadczalna rakieta wysokościowa przeznaczona do badań atmosfery, której konstruktorem był prof. Jacek Walczewski.