Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego to historycznie pierwsza świątynia w parafii. Według legendy powódź przyniosła na to miejsce drewniany krzyż i uznano to zdarzenie za znak boży, więc postawiono w tym miejscu drewnianą świątynię pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Św. Wokół kościoła pobudowano domostwa i tak powstała osada zwana Neurode, co można tłumaczyć jako "Nowe karczowisko", ponieważ wcześniej dolinę rzeki porastały lasy. Tak głosi legenda. A oficjalnie pierwsza wzmianka o Nowej Rudzie pochodzi z 1337r. z informacją właśnie o parafii przy kościele Świętego Krzyża. Pierwotny, drewniany kościółek z XIII/XIV w. został zniszczony w czasie najazdu husytów na miasto w r.1428. Wybudowano następny również drewniany kościółek. Jednak w XVIII wieku na jego miejscu wzniesiono świątynię już murowaną, w stylu barokowym. Jest to budowla jednonawowa, prostokątna o salowym wnętrzu przechodzącym w węższe, trójbocznie zakończone prezbiterium, z wieżą od frontu i z romańskimi oknami.

We wnętrzu główny ołtarz to jednocześnie XII i XIV stacja Drogi Krzyżowej. Nad tabernakulum znajduje się olbrzymi krucyfiks przedstawiający konanie Chrystusa, natomiast pod mensą ołtarzową przedstawione jest złożenie do grobu. Wnetrze świątyni posiadało malowidła na sklepieniu, przedstawiające modlitwę w Ogrójcu oraz wniebowstąpienie, które niestety zostały zamalowane podczas remontu kościoła ze względu na brak środków na ich właściwą konserwację. Organy na chórze są nieme bo podczas wojny utraciły w 1914 r. ołowiane piszczałki.



Mikrob.