Żeński klasztor w Żarnowcu powstał z fundacji oliwskich cystersów, którzy w 1215 roku otrzymali wieś Żarnowiec od księcia Subisława. Rozwój Żarnowca przez kolejne 500 lat był związany z kondycją klasztoru. Dzięki licznym nadaniom, dochodom z uprawy ziemi i hodowli zwierząt oraz posagom zakonnic majątek klasztoru był spory – 9 wsi i osad, 4 folwarki, lasy, jezioro Żarnowieckie, rzeka Piaśnica, fragment morskiego brzegu, później także domy w Gdańsku. Cysterki powiększyły zabudowania klasztorne o kościół, murowane zabudowania mieszkalne i gospodarcze, to jest kuźnia, browar, folusze, młyny. Na początku XV wieku wzniosły również szpital. W XVI wieku przy klasztorze powstała szkoła dla panien z rodzin szlacheckich i mieszczańskich. Panny te były uczone zasad dobrego wychowania, pobożności, czytania, pisania, szycia i haftu. Dużym wstrząsem dla żarnowieckich cysterek była reformacja. Klasztor nie tylko utracił gospodarczo, konwersi pracujący do tej pory dla klasztoru, uciekli do miasta, ale także wśród zakonnic nastąpiło rozluźnienie moralne, a część z nich przeszła na protestantyzm. Sprawa była na tyle poważna, że w 1589 roku zgromadzenie cysterek w Żarnowcu zostało zlikwidowane, a majątek przejęły benedyktynki z Chełmna. XVII wiek to rozwój klasztoru za sprawą benedyktynek i podniesienie zakonu do rangi opactwa, a co za tym idzie samodzielność administracyjna. Ośrodek w Żarnowcu stał się centrum kultury i polskości na tamtejszych terenach. Benedyktynki otworzyły również szkołę dla dziewcząt wiejskich.



W 1772 roku władze pruskie zlikwidowały zakony i przejęły ich majątki. Dopiero w 1946 roku do Żarnowca powróciły mniszki – benedyktynki z Wilna.



Klasztor to dobrze zachowana budowla gotycka. W skład zabudowań wchodzą: kościół p.w. Zwiastowania Pana , skarbiec, biblioteka, kapitularz, sień wejściowa, refektarz, krużganki i ogród wewnętrzny.



Jednonawowy kościół klasztorny pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. We wnętrzu uwagę należy zwrócić na gwieździste sklepienia, kamienne figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem i św. Katarzyny, gotyckie płyty nagrobne, drewnianą Pietę z 1430 roku, XVII-wieczne boczne ołtarze, barokowe stalle, na których przedstawione są najstarsze widoki klasztoru i kościoła. Bogato zdobiony ołtarz z prezbiterium pochodzi z XVII/XVIII wieku, wykonany był najprawdopodobniej przez snycerzy z Oliwy, a autorstwo obrazów przypisuje się mistrzowi Hermannowi Hanowi.



za :