Granitowa tablica - elementarz, wmurowana została pierwotnie obok zachodniego wejścia do kieleckiej kolegiaty, ale później  przeniesiono ją na ścianę północną. Stanowi unikalny zabytek z okresu Oświecenia. Ufundował ją w 1782 r. przewodniczący powołanej w 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej ks. prymas Michał Poniatowski - brat króla. Tablica pełniła rolę elementarza i wzorca miar długości, podając m.in. polskie jednostki długości, ciężaru i powierzchni, przedstawiając zarazem podstawowy wzorzec miary długości - Łokieć Koronny. Wyryto na niej także wzorce stopy paryskiej i angielskiej, litery alfabetu, cyfry oraz tekst informujący o prawdach wiary chrześcijańskiej. 

Poza zdobyciem elementarnej wiedzy, którą (według fundatora) każdy powinien posiadać, informacje wyryte na tablicy, a szczególnie wzorce miar umożliwiały także szybkie sprawdzenie rzetelności handlarza w stosunku do klienta podczas transakcji zawieranych na pobliskim rynku. Wzorzec łokcia wisiał niegdyś w postaci żelaznej sztaby na drzwiach kieleckiego ratusza – tak stanowiło bowiem prawo. Przy zakupie tzw. towarów łokciowych korzystano więc z niego na miejscu, tyle że za odpowiednią opłatą.

„Kamienny elementarz”  został wykonany między 1782 a 1791 r. Inskrypcja informuje, że stało się to "...za Michała Arcybiskupa Brata Stanisława Augusta, który rządząc ludem sobie powierzonym dla przypominania mu na tym kamieniu te prawdy Wiary Świętey wyryć kazał..." Wzorce miar umieszczono na kieleckiej tablicy już po sejmowej ustawie, która w 1764 roku określiła tzw. miarę generalną dla długości, wagi i objętości.