Sanktuarium Maryjne w Różanymstoku – sanktuarium maryjne prowadzone przez salezjanów w miejscowości Różanystok w świątyni wzniesionej na wzór kościoła jezuickiego w Grodnie. Kościół jest trzynawowy, wzniesiony na rzucie krzyża łacińskiego, prezbiterium jest zwrócone w kierunku południowym, całość ma styl barokowy, natomiast wystrój i ołtarze z ornamentami dekoracyjnymi – rokokowy.
Historia sanktuarium zaczęła się od obrazu namalowanego w Grodnie w roku 1652 przez Jana Szrettera. Obraz ten przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem na ręku nabył właściciel ziemski majątku ówcześnie zwanego Tabenszczyzna lub Krzywy Stok Szczęsny Tyszkiewicz herbu Leliwa z żoną Eufrozyną. Wizerunek umieszczony został w domowej sypialni, gdzie domownicy zbierali się na wspólne modlitwy.

21 listopada 1658 w Uroczystość Ofiarowania NMP rozpoczęły się pierwsze nadzwyczajne zjawiska: samoczynne zapalanie się lampki oliwnej, zakwitnięcie suchych wianków, niespotykany wcześniej zapach różany. Towarzyszyć miał temu anielski śpiew oraz i muzyka.

Z powodu pielgrzymek które przychodziły do Tyszkiewiczów, na przełomie roku 1660 i 1661 obraz przeniesiono do drewnianego kościoła. 21 listopada 1662 roku w dzień Ofiarowania NMP ks. Wojsznarowicz z polecenia biskupa wileńskiego Jerzego Białłozora dokonał uroczystego poświęcenia obrazu Matki Boskiej. Jeszcze w tym samym roku w celu "wyświecani prawdy cudów" biskup Białłozor wyznaczył specjalną komisję do zbadania cudowności obrazu. Miała ona za zadanie zebrać wiadomości o cudach jakie miał dokonać obraz. Z zebranego materiału ponad 30 zjawisk komisja uznała za autentyczne, spisała i zaprzysięgła. W roku 1663 opiekę nad obrazem zaczęli sprawować Dominikanie z Sejn, którzy przyjechali na zaproszenie Tyszkiewiczów. W tym też czasie została zmieniona nazwa miejscowości na Różanystok.

1667 – O. Gabriel Jurkowski wydaje książkę o obrazie różanostockim pt. Glansowany i prześliczny miesiąc
XVIII – dalsze rozszerzanie kultu obrazu poprzez misje, jakie prowadzili oo. dominikanie na Litwie, Rusi i w Koronie
1759 – rozpoczęcie budowy nowej świątyni
1785 – sufragan wileński bp Tomasz Ignacy Zienkowicz konsekruje nową świątynię
1794 – zakończenie budowy murowanego klasztoru
1795 – po utracie niepodległości Różanystok znajduje się w granicach zaboru pruskiego
1807 – po traktacie w Tylży wchodzi w granice zaboru rosyjskiego
1811 – abp metropolita mohylewski Stanisław Bohusz Siestrzeńcewicz tworzy w Różanymstoku parafię i powierza ja OO. Dominikanom
1846 – następuje kasata OO. Dominikanów ukazem cara Mikołaja I
26.08.1861 – manifestacja patriotyczno-religijna w Różanymstoku mieszkańców powiatu augustowskiego i sokólskiego
15.09.1866 – zamknięcie kościoła na rozkaz cara Aleksandra II. Wszystkie dobra kościelne zostały przekazane duchowieństwu prawosławnemu. Kościół zamieniono na cerkiew.
8.09.1901 – do zabudowań skasowanego klasztoru dominikańskiego Świątobliwy Synod Rządzący Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przenosi zakonnice z monasteru żeńskiego w Grodnie. Powstaje monaster Narodzenia Matki Bożej w Różanymstoku. Zakonnice budują cerkiew zimową św. Sergiusza z Radoneża, która przez Salezjanów została zamieniona na kaplicę dla młodzieży szkolnej oraz klasztor i inne zabudowania, otwierają szpital, kilka szkół, sierociniec, przytułek i pracownie różnych specjalności[3]
14.08.1915 – w związku ze zbliżającym się frontem mniszki prawosławne uciekają z Różanegostoku w głąb Rosji, zabierając ze sobą słynący łaskami obraz Matki Bożej – klasztor zostaje zmieniony na koszary wojskowe, a kościół na magazyn
13.11.1918 – przekazanie kościoła przez komisję niemiecką duchowieństwu katolickiemu
28.11.1918 – bp wileński Jerzy Matulewicz przywraca do życia parafię różanostocką, a jej proboszczem mianuje kapłana diecezjalnego ks. Witolda Sarosieka – wikariusza dąbrowskiego
10.11.1919 – dzięki staraniom bpa J. Matulewicza i proboszcza ks. Witolda Starosieka do Różanegostoku przybywają Salezjanie i podejmują działalność oświatowo-wychowawczą, otwierając różnego typu szkoły
6.11.1922 – do Różanegostoku na prośbę salezjanów przybywają z Włoch siostry salezjanki
1923/1924 – na uroczystości odpustowe Zielonych Świąt przybywają: ks. Jan Chrzciciel Montoni, późniejszy papież Paweł VI, oraz nuncjusz apostolski Mons.Lauri
1925 – poświęcenie nowych 32-głosowych organów zbudowanych przez firmę Biernackiego z Warszawy
8.09.1929 – wprowadzenie do kościoła nowego obrazu Matki Boskiej namalowanego w Warszawie w firmie Włodzimierza Tura, a poświęconego w Rzymie przez papieża Piusa XI. Obraz ten czczony jest do dziś.
12.10.1929 – przybywa do Różanegostoku J.E. kardynał August Hlond, prymas Polski – Salezjanin, który przewodniczył uroczystościom pierwszych obłóczyn sióstr Salezjanek w Polsce
1939 – wybuch wojny spowodował zahamowanie działalności ośrodka różanostockiego, część budynków uległa zniszczeniu
1945 – gimnazjum ponownie rozpoczyna swoją działalność oświatowo-wychowawczą
1949 – powstaje Niższe Centrum Duchowe dla archidiecezji w Białymstoku, diecezji łomżyńskiej i diecezji w Drohiczynie
30.06.1954 – zamknięcie szkoły i klasztoru salezjanów i sióstr salezjanek przez władze państwowe. Odtąd działa tu zespół szkół rolniczych. Salezjanom pozostała tylko praca duszpasterska oraz opieka nad Sanktuarium.
1958/1959 – Sanktuarium Różanostockie uroczyście obchodziło 300-lecie kultu Matki Bożej Różanostockiej
8.09.1959 – Uroczystościom kończącym jubileusz przewodniczył metropolita poznański Antoni Baraniak – salezjanin. Poświęcił wówczas nową szatę na Obrazie Matki Bożej – Różanystok staje się coraz bardziej znanym Sanktuarium Maryjnym na kresach wschodnich. Salezjanie przygotowują dokumentację potrzebną do wniesienia do Stolicy Świętej prośby o zezwolenie na koronację Obrazu.
10.09.1978 – Trwają intensywne przygotowania do koronacji. Odnowiono całkowicie wystrój wewnątrz świątyni. Cała parafia została przygotowana duchowo do tak wielkiego wydarzenia
28.06.1981 – uroczystości koronacyjne, którym przewodniczył ks. Kardynał Franciszek Macharski z Krakowa, a współkoronatorami byli: ks. Bp Edward Kisiel z Białegostoku, przy współudziale przedstawicieli episkopatu Polski, licznie zebranego duchowieństwa i około 250.000 wiernych.
30.08.1987 – nadanie kościołowi Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny tytułu Bazyliki Mniejszej
2000 – Sanktuarium zostało wyznaczone jako miejsce odpustu jubileuszowego
06.12.2000 – otwarcie dzieł wychowawczych w Różanymstoku: Salezjańskiego Domu Młodzieżowego i Bursy Salezjańskiej
11.01.2004 – w Pałacu Apostolskim w Watykanie przekazano Dary papieskie dla wspólnoty salezjańskiej