|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 7 głosów | średnia głosów: 6
Lata 1941-1942 , Kładka awaryjna nad Olzą.Skomentuj zdjęcie
|
6 pobrań 1234 odsłony 6 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia Ewqa100 Obiekty widoczne na zdjęciu
Główna 2 więcej zdjęć (60) Zbudowano: 1902 Dawniej: Kamienica Karla i Johanny Lewinskich Narożna kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec z numerem konskrypcyjnym 1 (w okresie międzywojnia zmieniony na 2). Numer posesji był podwójny: dla Saskiej Kępy nr 2, zaś dla Alei arc. Albrechta nr 1. Budynek wzniesiono w latach 1902-1903 (pierwsza połowa roku) przez budowniczego Johanna Schneidera. Obiekt stanął w miejscu wyburzonego domu Adolfa Lamicha - piekarza oraz starego domu Lewinskich . Początkowo właścicielami kamienicy byli senior Karl (zmarł w 1905 r. licząc 70 lat - pochowany został na cmentarzu komunalnym) i Johanna Lewinscy. Później, bo od 1906 r. Karl Lewinski junior, Luisa Paschola (córka Lewinskich, która w 1890 r. wyszła za mąż za Franza Pascholę - zawiadowcę stacji kolejowej na Bobrku), Mathilda Koppy i Elfrieda Rauskolb. Aż do II wś. w sąsiednim obiekcie znajdowała się farbiarnia i drukarstwo tkanin, a także pralnia. W kamienicy znajdował się sklep z suknami Gustawa Pollaka (od 1908 r.), który w 1924 r. przeprowadził się do własnej kamienicy . Poza tym mieściły się tu sklep z towarami kolonialnymi należący do Jakuba Goldfingera czy złotnictwo Franciszka Kleissa. W 1903 r. Gwiazdka Cieszyńska informuje o zamazaniu polskiej tablicy umieszczonej na kamienicy Lewinskich, która afiszowała księgarnię Stela. W sierpniu 1905 r. w kamienicy wybuchł pożar. Początkiem 1920 r. otwarto tu gabinet dentystyczny Adolfa Meyera oraz sklep Rudolfa Galuschki (od 1922 r.), który wcześniej, bo w lutym 1920 r. otworzył swój sklep w kamienicy przy ul. Głębokiej 6 , gdzie sprzedawał m.in. tkaniny. Rudolf Galuschka był wieloletnim kierownikiem sklepu Ludwiga Königsteina. Od 1931 r. znajdował się tu sklep jubilerski Viktora Martinka. W 1932 r. otwarto sklep (filię) ze słodyczami firmy z Morawskiej Ostrawy H. Throž. W kamienicy mieszkał m.in. adwokat Leo Ziffer, który w okresie międzywojnia był wybierany do zarządu Żydowskiej gminy wyznaniowej w Czeskim Cieszynie, przy czym w latach 1935-1939 został nawet jej prezesem. Krótko po II wś. zarządcą państwowym nad mieniem Karla Lewinskiego i Puckmanna został Ervín Gurecký. W okresie powojennym znajdowały się tu biura paszportowe i celne, a także kantor/bank, w którym dokonywano wymiany obcej waluty - otwarty 1 maja 1964 r. W roku 2007 przeszła gruntowną odnowę. Współcześnie kamienica jest własnością firmy Equus. Kładka awaryjna więcej zdjęć (11) Zbudowano: 1940 Zlikwidowano: 1945 Most Przyjaźni więcej zdjęć (109) Biuro: Pragostav Zbudowano: 1953 Dawniej: Most Główny W 1950 r. rozpoczęto budowę nowego żelbetowego mostu, który miał zastąpić prowizoryczny most drewniany zniszczony podczas powodzi w 1946. Most uroczyście otwarto w 1953 r. i nazwano go Mostem Przyjaźni. Budowa mostu była sfinansowana przez Polskę i Czechosłowację. Kawiarnia "Avion" więcej zdjęć (10) Zbudowano: 1933 Zlikwidowano: prawdopodobnie 1942 Hotel National więcej zdjęć (3) Zbudowano: 1906 Zlikwidowano: 1952 Dawniej: Hotel National Narożna kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec z numerem konskrypcyjnym 4. Numer posesji był 2. W miejscu wzniesionego budynku stał wcześniej dom zajezdny z 1804 r., który na mapie katastralnej Cieszyna z 1836 r. oznaczony był numerem 13 . Latem 1904 r. zajazd na Osmeku padł ofiarą pożaru. W końcu tegoż roku Rosalia Wiesner przedłożyła władzom projekt budowy na tym samym miejscu nowego, większego i bardziej nowoczesnego obiektu. Okazało się jednak, że położenie w kluczowym miejscu może być także źródłem problemów, a opinia publiczna może ingerować w decyzje budowlane prowadzone na prywatnym gruncie. W efekcie starania Rosalii Wiesner o uzyskanie zezwolenia na budowę przeciągnęły się na okres ponad pół roku. Chodziło o lokalizację nowej budowy przy głównym moście, na zbiegu ul. Saska Kępa, Alei arc. Albrechta oraz brzegu Olzy. W tym czasie Aleje były już najbardziej popularnym miejscem spacerowym Cieszyna i planowano dalsze poszerzenie rekreacyjnej funkcji tej części miasta. Budowy dwupiętrowego domu mieszkalnego oraz zajazdu opracował cieszyński budowniczy Josef Nossek w 1905r. Już w listopadzie część obiektu była pod dachem i 18.12.1905 r. właścicielka uzyskała zgodę na użytkowanie szynku, który musiał zarobić na resztę budowy. Całość została ukończona wiosną następnego roku, 3.7.1906 r. Nowy budynek był znacznie większy od poprzedniego, bardziej ekonomicznie wykorzystywał też ograniczoną przestrzeń posesji o rzucie trapezu leżącej na zbiegu Alej oraz nurtu Olzy. Zbudowany został na planie litery V, z trapezowatym dziedzińcem w środku. Jedno ramię budynku (z głównym wejściem) przylegało do Alei i jego przełamana fasada była długa na 22,23 metry, drugie, o długości 22,45 metra ulokowane zostało równolegle do Olzy. Do tego skrzydła dobudowano duże stajnie dla koni. Oba skrzydła łączyła dobrze widoczna od strony mostu fasada czołowa, szeroka na ponad 14 metrów, ozdobiona w szczycie półkolistym okienkiem z kopułką z datą „1906”. Budynek był wysoki na 17 metrów, był więc dużym obiektem, choć wobec ulicy Saska Kępa znajdował się w dole. Mieściły się w nim na parterze duża sala szynkowa z bufetem, kilka sal gościnnych, sala bilardowa oraz niezbędne zaplecze, a na piętrze pokoje hotelowe. Nowy budynek zaczął teraz funkcjonować jako Hotel National w nim odbywały się jedne z pierwszym pokazów kinowych w Cieszynie (1910). Budynek na Osmeku stał się znaczącą budowlą na planie miasta, dobrze widoczną z Głównego mostu, leżącego na trakcie wszystkich właściwie mieszkańców miasta. Jednak świetność i prosperity „Hotelu National“ nie trwały długo, zakończył je wybuch I wojny światowej. Wojna, a następnie podział miasta na dwie części dotknęła wszystkich mieszkańców Cieszyna, także przedsiębiorców. W zubożałym i podzielonym granicą mieście zbyt na usługi długo nie powrócił do przedwojennego stanu. W 1920 r. ulokowano tu Czechosłowacki Urząd Mieszkaniowy oraz Urząd Powiatowy przeniesiony z Hotelu Central . Natomiast w listopadzie 1924 r. otwarto Frydecki Bank Oszczędnościowy z filią w Czeskim Cieszynie (Frydecka Kasa oszczędności), który w późniejszym okresie został przeniesiony w inne miejsce . Wcześniej w miejscu tym znajdował się Czeski Bank Przemysłowy, który przeprowadził się do hotelu Central . W listopadzie 1926 r. otwarto tu jedyny kantor w Czeskim Cieszynie, który reklamował się trójjęzycznym szyldem obok kiosku Kramarczyka. W tym czasie kamienicę nazywano Dom Bankowy. W 1929 r. w budynku na zapleczu (stajnia) uruchomiono żydowską rzeźnię rytualną, którą w sierpniu 1930 r. przeniesiono na ul. Dworcową 1 . W 1933 r. miał tu swój gabinet lekarski Ernest Singer. W 1937 r. działa tu warsztat do naprawy i czyszczenia materaców oraz pierzyn Nechy Freidhaberowej. Nieruchomość Rosalii Wiesnerowej, która zdaje się zmarła przed wojną, przejął hitlerowski zarząd powierniczy. W 1942 r. w domu Wiesnerowej Niemcy urządzają biura dla Kreissiedlungstab III Sud. Z powodu zniszczeń, jakie wyrządziła eksplozja ładunków wybuchowych podczas wysadzania Mostu głównego we wrześniu 1939 r., budynek został częściowo rozebrany. Po wojnie własność posesji wróciła do rodziny, mianowicie inż. Bedřicha Wiesnera i jego siostry Růženy Michálkowej, mieszkającej w Żylinie na Słowacji. W budynku, a raczej smętnej resztce tego, co z niego pozostało, zakwaterowano przymusowo lokatorów. Pozbawiony stałej opieki niszczał, po pożarze w 1952 r. został w większej części rozebrany. W końcu pozostałą resztkę przerobiono na dom mieszkalny.Tekst opracowany na podstawie artykułu Janusza Spyry /p> ul. Główna (Hlavní třída) więcej zdjęć (1258) Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego , z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków (zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch . Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku . Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna. al. Masaryka (Masarykovy sady) więcej zdjęć (773) W roku 1813 na polecenie księcia Alberta Sasko Cieszyńskiego nadleśniczy Dünnbier założył park w dzielnicy Saska Kępa na rzucie trójkąta. Osie kompozycyjne stanowiły trzy promieniste aleje, których widokowym zamknięciem był taras z doryckim portykiem, zlokalizowany w narożniku Pałacu Myśliwskiego na cieszyńskiej Górze Zamkowej. Park ten pierwotnie przeznaczony został pod budowę kolonii jednopiętrowych domów dla urzędników zarządzających majątkiem Habsburgów. Szeroką aleję obsadzono w części środkowej licznymi drzewami (kasztanowce, lipy, drzewa akacjowe itp.)i krzewami, z wyznaczonymi ścieżkami spacerowymi w stylu angielskim, wśród których ukryty był posąg św. Jana Nepomucena, kapliczka z czerwonej cegły oraz secesyjny pomnik Fryderyka Schillera z białego kararyjskiego marmuru. W XIX wieku aleja obudowana została wieloma reprezentacyjnymi eklektycznymi willami, położonymi w ogrodach ozdobionych nieodłącznymi magnoliami. W początkowym odcinku Alei zbudowano w 1874 roku dwa dwupiętrowe domy na mieszkania pracowników i biura dyrekcji arcyksiążęcej Komory Cieszyńskiej. W okresie okupacji hitlerowskiej budziły powszechną grozę, gdyż mieściło się w nich gestapo. W parku często grywała orkiestra wojskowa, dla której wzniesiono drewniany pawilon muzyczny. W 1925 r. wprowadzono zakaz przejazdu powozów konnych, by stukanie kopyt nie przeszkadzało nauczaniu w pobliskich szkołach. Rozporządzenie to było stosowano już w czasach przedpodziałowych. Po podziale Cieszyna, aleja arc. Albrechta (nazwa Erzherzog Albrechtsallee odnosi się do arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga) przemianowywano parokrotnie: Pierwsza propozycja była: Benešova aleje, jednak ostatecznie w latach 1920 aż 1925 wybrano Masarykova aleje (początkowo Masarykovo stromořadí - czasami stosowano jeszcze w 1929), 1925 aż 1938 Masarykovy sady, 1938 aż 1939 aleja Prezydenta Mościckiego, 1939 aż 1945 park Schillera, 1945 aż 1989 aleje Gorkiego, od 7 lutego 1990 r. po współczesność aleja Masaryka. W wydawanym od 1894 r. czesko-języcznym tygodniku Noviny Těšínské stosowano na przemian nazwę Albrechtovo stromořadí lub Albrechtova alej. Patrz również opis parku w kronice miejskiej. Aleje były własnością Komory Cieszyńskiej. W 1994 r. przeprowadzono rewitalizację parku. Zanim zasypano most zalewowy do budynków wchodziło się po stopniach. |