Zachowane przebud. k. to częściowo zrekonstruowany fragment zach. pierzei nieistniejącej już ul. Złote Koło, składający się z 6 domów z użytkowymi parterami i mieszkalnymi piętrami.



Trzy 4-kondygnacyjne domy o nrach 15-17 kryte da-chami w układzie kalenicowym powstały w czasach nowożytnych. Ich fasady ozdobione są bogatymi, ale częściowo zmienionymi po 1945 dekoracjami typu Zopf, analogicznymi, szczególnie w przypadku domu nr 17, do kamienic przy ul. św. Jadwigi 9-10, Składają się na nie m.in. gęsto rozmieszczone moty-wy rózg liktorskich, girland, medalionów z popiersiami, płycin podokiennych i masywnych nadokienników. Twórcą k. nr 17 byt zapewne Karl Gottfried Geissler. Pozostałe 3 k. mają fasady o częściowo zmienionej po 1945 dekoracji renes.-barok. (nr 11) i klasy' cyst, (nr 9 i nr 13). Dom nr 11 wyróżnia się ponadto szczytowym ustawieniem oraz, podobnie jak nry 9 i 13, 3-osiową szer. fasady.



Wnętrza domów zostały gruntownie zmienione w trakcie odbudowy po II wojnie światowej.



Jerzy Kos

Nieistniejąca współcześnie ulica we Wrocławiu, biegnąca niegdyś wzdłuż krawędzi zewnętrznej (zachodniej) Czarnej Oławy (fosy miejskiej wewnętrznej) na odcinku pomiędzy dzisiejszymi ul. św. Antoniego na południu i ul. Ruską na północnym wschodzie. Po przeciwnej stronie Czarnej Oławy, wzdłuż wewnętrznej linii dawnych fortyfikacji, przebiegała ul. Psie Budy.

Na Czarnej Oławie, w okolicy dzisiejszego skrzyżowania ul. Krupniczej i trasy W-Z (dzisiejszy pl. Bohaterów Getta), znajdował się od 1297 do 1813 roku młyn, zwany Młynem Siedmiu Kół (niem. Siebenradenmühle). Od tego obiektu zaułek Złote Koło nosił przez pewien czas (m.in. w XVIII wieku) nazwę auf dem Graben bei den sieben Raden (tłum.: nad fosą przy siedmiu kołach). Późniejsza nazwa Goldene Rade Gasse wywodzona jest od Zajazdu Przy Złotym Kole, który wzmiankowany jest m.in. w archiwaliach z roku 1680. Ulica zamieszkana była głównie przez tkaczy sukienników.

Po II wojnie światowej zabudowa Złotego Koła i okolicznych ulic była w znacznym stopniu zdewastowana i często służyła jako plenery polskich filmów wojennych i inscenizacji telewizyjnych (m.in. Teatru Sensacji). W roku 1971 posłużyła też jako plener fabularnego filmu kryminalnego pod zapożyczonym od jej nazwy tytułem Złote Koło. W latach 70. XX wieku, podczas przeprowadzania wrocławskiej trasy W-Z po linii dawnej Czarnej Oławy większość zabudowy Złotego Koła została wyburzona, jedynie część jej zachodniej pierzei (kamienice nr: 4, 5, 6, 7, 8) została zachowana i włączona do ul. Kazimierza Wielkiego (jako kamienice nr: 9, 11, 13, 15, 17).

Uliczka swą nazwę - Karlstr. - pamiętniającą pobyt we Wrocławiu cesarza Karola IV, otrzymała dopiero w XVIII wieku. Biegła ona wtedy od ul. Krupniczej do ul. Świdnickiej (dziś południowy pas trasy W-Z) za wewnętrznymi murami miejskimi tuż przy starej fosie zwanej Czarną Oławą (Schwarze Ohle). Wcześniej zaliczana była do sterfy miasta zewnętrznego zwanego Pod Słodownikami. Pod koniec XVII i XVIII wieku zmienił się charakter ulicy. Dawne drewniane domki nad fosą i ogrody były stopniowo zastępowane rezydencjami bogatych urzędników i wojskowych. Po podniesieniu Wrocławia do rangi jednej ze stolic Prus przy Karlstr. zaczęła się rozwijać dzielnica rządowa. Najważniejszą budowlą przy tej niewielkiej ulicy był oczywiście dawny pałac Spätgenów przekształcony przez Fryderyka Wielkiego na pałac królewski. Jednak już w pierwszwj połowie XIX wieku głównie za sprawą Żydów w większości domów znajdowały się sklepy i warsztaty. Kolejne wielkie zmiany w wyglądzie ulicy planowano już w latach dwudziestych XX wieku. Miały one polegać na likwidacji zaułków powstałych w miejscu zasypanej w XIX w. Czarnej Oławy i utworzeniu w ich miejscu szerokiej drogi. Na realizację tych planów przyszło jednak jeszcze poczekać kilkanaście lat.

Zniszczenia wojenne nie ominęły niestety i tego rejonu. Z gęstej zabudowy między wąskimi zaułkami pozostała tylko kupa gruzu i puste place. Do 1945 r. dawna Karlstr. nosiła nazwę ul. Karola. W tym roku patronem ulicy został Kazimierz Wielki (1310-1370), ostatni król Polski z dynastii Piastów. W połowie lat 70. przystąpiono do budowy szerokiej arterii komunikacyjnej, co pociągnęło ze sobą wyburzenie kilku budynków oraz likwidację kilku ulic i zaułków.

W skład północnego pasa nowej trasy weszyły:
- pl. św. Krzysztofa (Christophoriplatz) - fragment na północ od kościoła św. Krzysztofa
- Zaułek Pokutniczy (Altbüßer-Ohle) - biegł od ul. Ofiar Oświęcimskich do ul. Szewskiej
- Zaułek Zamkowy (Schloß-Ohle) - biegł od ul. Świdnickiej do ul. Gepperta
- ul. Siedmiu Kół (Sieben-Rade-Ohle) - biegła od ul. Gepperta do pl. Bohaterów Getta
- Zaułek Ruski (Reussen-Ohle) - biegł od pl. Bohaterów Getta do ul. św. Mikołaja
- ul. Białoskórnicza (Weissgerbergasse) - południowy odcinek do ul. Ruskiej do ul. św. Mikołaja

Na południowy pas złożyły się:
- ul. Słodowa (Hummerei) - od pl. św. Krzysztofa do ul. Świdnickiej
- ul. Kazimierza Wielkiego (Karlstr.) - od ul. Świdnickiej do ul. Krupniczej
- ul. Złote Koło (Goldene-Rade-Gasse) - od pl. Bohaterów Getta do ul. Ruskiej
- ul. Nowy Świat (Neueweltgasse) - południowy odcinek między ul. Ruską i ul. św. Mikołaja.