Forum Skyscrapercity, zdjęcie 1300px:
Duże zdjęcie - link bezpośredni:
Blog: Miniatura podlinkowana do dużego zdjęcia na fotopolsce:
Duże zdjęcie: link do zdjęcia:
Miniatura: link do miniatury:
1882 , 1882 , Grafiki warszawskie.
Rycinę opublikowano w "Kłosach" 1882, nr 896 (17/31 VIII), s. 137.
1- "Typ włościanki.",
2- "Chłop Willanowski.",
3- "Typ włościanina.",
4- "Handlarz.",
5- "Szczyty domów przy Kanonii.",
6- "Koszykarz.",
7- "Brama przy rynku Starego Miasta.",
8- "Szczyt kamienicy przy ulicy Wąski Dunaj.",
9- "Drzwi domu przy ulicy Świętojańskiej."
Pierwotna nazwa – Dunay – była wspólnym, używanym jeszcze w XIX wieku określeniem zarówno ul. Wąski Dunaj, jak i ul. Szeroki Dunaj. Wzięła swój początek od nazwy strumienia Dunaj, wypływającego ze źródełka, które znajdowało się na dzisiejszej ul. Szeroki Dunaj, i uchodzącego do fosy biegnącej wzdłuż ul. Podwale.
U zbiegu Szerokiego Dunaju z linią murów obronnych od początku ich istnienia stała baszta, zastąpiona w latach 1598–1612 Bramą Nową, zwaną też od połowy XVII wieku Bramą Poboczną – trzykondygnacyjną i prostokątną w przekroju budowlą, rozebraną w roku 1804.
Wyburzenie Bramy Pobocznej pozwoliło na połączenie Wąskiego Dunaju z ul. Podwale. Zabudowa ulicy, częściowo przyporządkowana numeracji Rynku Starego Miasta, ul. Nowomiejskiej i Piwnej powstawała etapami od XVI wieku, choć zabudowania drewniane stały tu jeszcze w wieku XVIII.
Granica domu nr 5 wyznacza bieg nieistniejącej już uliczki zwanej Żydowską lub Abrahamowską i dochodzącej niegdyś do ul. Rycerskiej. Jej nazwa związana była z istnieniem na przełomie XIV/XV wieku drewnianej bożnicy pod numerem 7/9.
Cała zabudowa ulicy została zniszczona w roku 1944; powojenna rekonstrukcja z lat 1949–62 nie objęła domu nr 7/9; przy okazji zmieniono numerację ulicy, wznosząc pojedyncze kamienice na miejscu dwóch istniejących wcześniej.
Pod numerem 8 znajduje się kamienica pod Chrystusem, pierwotnie z 1632, która w wyniku rekonstrukcji także otrzymała zmieniony wystrój rzeźbiarski.
Placyk Kanonia jest terenem dawnego cmentarza przykościelnego, zwanego w XV wieku Farskim, zlikwidowanego ostatecznie w roku 1780. Od roku 1406 używano już nazwy Cmentarz alias Kanonie, w nawiązaniu do przekazania tego terenu przez Janusza I Starszego pod budowę domów dla trzynastu kanoników sprowadzonych do Warszawy po przeniesieniu kapituły z Czerska. Przekazany teren był wyłączony spod jurysdykcji miejskiej i należał do jurydyki Dziekania.
Otaczające cmentarz działki wytyczono równolegle do ul. Jezuickiej; powstały na nich późniejsze posesje przy tej ulicy, i po ich rozparcelowaniu – ul. Dawna. Przeciwną stronę placyku zajmowała apsyda kolegiaty św. Jana. W latach 60. XVIII wieku usunięto słupy wyznaczające granice między terenem miasta i jurydyki Dziekania, kilkanaście lat później, w roku 1780 zlikwidowano cmentarz i dla jego upamiętnienia ustawiono wtórnie figurę N. M. Panny Niepokalanie Poczętej.
Siedziby kanoników początkowo budowano z drewna; pierwsze domy murowane powstały na przełomie XV i XVI wieku. Po pożarze Starej Warszawy w roku 1607 spalone kanonie po stronie północnej odbudowano w stylistyce wczesnobarokowej, zachowane domy po stronie wschodniej modernizowano i przekształcano w ciągu całego XVII stulecia.
Po roku 1613 zaczęto wynajmować mieszkania w kanoniach krawcom, kupcom, a nawet służbie, zdarzali się jednak jeszcze wyższej rangi duchowni i świeccy.
Ulica zeświecczała; na Kanonii działały szynki, w kustodii pod nr. 6 utworzono więzienie dla skazanych przez sądy kościelne, następnie w tym samym budynku – prosektorium dla wiślanych topielców.
W okresie 1800–23 trzy kamienice zostały zakupione przez Stanisława Staszica dla potrzeb Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które tymczasowo miało tu swoją siedzibę.
Cała zabudowa ulicy spłonęła podczas powstania warszawskiego; Kanonię odbudowano w latach 1958–60, skracając budynki od strony Wisły i projektując od nowa ich tylne elewacje.
W 1959 w trakcie badań archeologicznych kamienicy Kanonia 18 znaleziono pozostałości prostokątnej baszty miejskiej, tzw. bramy kanoniczej. W pasie murów miejskich znajdowała się ona pomiędzy kwadratową wieżą zamku od strony Wisły a Wieżą Gnojną.