starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 1 głos | średnia głosów: 6

Polska woj. zachodniopomorskie powiat stargardzki Stargard ul. Władysława Łokietka d. Holzmarktstrasse - fragment (obecnie bez nazwy)

1901 , Widok Holzmarktstrasse (ulica Władysława Łokietka) od strony ulicy Kazimierza Wielkiego
Pierwszy szyld po prawej stronie ulicy wskazuje na sklep odzieżowy J. Boasa; Stargard i. Pom.; 1901 rok

Skomentuj zdjęcie
Wojciech Szuba
Na stronie od 2020 styczeń
6 lat 3 miesiące 9 dni
Dodane: 15 grudnia 2021, godz. 1:08:41
Rozmiar: 852px x 557px
5 pobrań
792 odsłony
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia Wojciech Szuba
Obiekty widoczne na zdjęciu
Holzmarktstrasse 19
więcej zdjęć (10)
Dawniej: Holzmarktstrasse 19

Z zachowanych materiałów archiwalnych wynika, że początkowo były to dwie parcele należące do Okręgu Jana. W latach 1627–1696 pierwsza z nich, położona od północy, była budą mieszkalną (Bude) zlokalizowaną przy Mühlenstraße 229, a druga kamienicą dziedziczną (Erbe) leżącą przy Mittelstraße 1. Ze spisu pochodzącego z  1723  r. wynika, że obie działki leżały w Okręgu Jana, w kwartale (Stock) IX, przy Mühlenstraße, pod numerami 226 (Bude) i 225 (Erbe). Front pierwszej parceli miał szerokość 7,94 m, długość/głębokość wynosiła 19,39 m, a szerokość tylnej granicy 6,96 m. Druga działka była znacznie większa. Przód parceli miał szerokość 10,91 m, długość/głębokość sięgała aż 30,13 m. Tył rozszerzał się na 2/3 długości/głębokości działki i osiągał szerokość 17,5 m, aby pod koniec ulec zwężeniu przy granicy z  posesjami przy Targu Drzewnym i Wielkomłyńskiej35 (Kazimierza Wielkiego). W latach 1775–1790, patrząc od ul. Wielkomłyńskiej (Kaz. Wielkiego dop. W.S), nieruchomość zabudowana była domem frontowym (kamienicą i budą), a na podwórzu stały stajnia po prawej stronie i budynek przyległy po lewej36. Po reformie z 1808 r. miasto zostało podzielone na okręgi. Wówczas obie parcele zostały włączone do Okręgu Rządowego. Buda mieszkalna otrzymała adres Mühlenstraße 76, a  kamienica dziedziczna znajdowała się przy Holzmarktstraße 1. Po 1812 r. obie działki połączono za sprawą jednego właściciela nieruchomości. Nadal jednak używano dwóch adresów. W latach 50. XIX w. cztery pokoje parteru i inne pomieszczenia tego poziomu, jak również sklep i stajnię użytkowała właścicielka nieruchomości wdowa Charlotte Haase. Pierwsze piętro pod nr 1 wynajmowała pani von Podewils, a  później pułkownik von Koehler wraz z  żoną. Pierwsze i drugie piętro pod nr 76 użytkowała rodzina Geffersów, a następnie kapitan Carl August Staël v. Holstein, który korzystał również ze stajni. Po kolejnej reformie administracyjnej, która nastąpiła po 1862 r., połączone kamienice otrzymały jedną nazwę i numer – Holzmarktstraße 19. Na podstawie źródeł archiwalnych udało się ustalić właścicieli obu posesji od 1627 r. Wśród nich znajdowali się przede wszystkim kupcy, rzeźnicy i rzemieślnicy. W 1665 r. posesorem obu działek był kupiec Michel Netzel (Nözel) . W  miejscu budy zrobił przejazd, który umożliwiał mu wjazd na podwórko z  ul.  Wielkomłyńskiej (Kaz. Wielkiego). W  latach 90. XVII  w. działki składające się na późniejszą parcelę Targ Drzewny 19 znalazły się ponownie w  rękach dwóch właścicieli. Posiadaczem kamienicy był kupiec Christian Schwartz, który w  1692  r. miał na wyposażeniu nieruchomości murowany piec browarniczy (Schorstein) i dwa korce (Scheffel). Największą grupę zawodową pośród właścicieli stanowili rzeźnicy, co mogło wynikać ze zlokalizowanych w  pobliżu jatek mięsnych (Scharren) widocznych na rękopiśmiennym planie Stargardu z lat 1693/1700. W 1812 r. właściciel budy mieszkalnej mistrz rzeźnicki Friedrich Haase nabył sąsiednią działkę z  kamienicą od rzeźnika Bauera i w ten sposób stał się właścicielem obu nieruchomości, które były w posiadaniu jego spadkobierców do ok. 1872 r. Po śmierci Friedricha Haasa 27 września 1842  r. jego sukcesorem został syn Friedrich Wilhelm (również rzeźnik), który jako właściciel kamienicy przy Holzmarktstraße 1 został wymieniony w źródłach po raz pierwszy właśnie w tym roku. Od tego czasu można również ustalić listę lokatorów, niebędących członkami rodziny właściciela, co dla wcześniejszych czasów było niemal niemożliwe, ponieważ nie wymieniano ich w dokumentach. Oprócz Friedricha Wilhelma i  jego żony Charlotty, kamienicę zamieszkiwały rodziny Völz i  Geffers oraz dwóch czeladników rzeźnickich, dwóch kupców, cztery służące. Głową rodziny Geffersów był Heinrich Friedrich Conrad, który pełnił funkcję skarbnika miejskiego. Pięć lat później właścicielką kamienicy była Charlotta, wdowa po wcześniejszym właścicielu. Od 1862 r. jako posiadaczy posesji akta wymieniają spadkobierców małżeństwa, nie podając jednak ich danych personalnych. W  tym czasie wzrósł prestiż tego adresu jako miejsca do zamieszkania. Powodem było komunikacyjnie wygodne umiejscowienie parceli, zapewne jej funkcjonalne zespolenie oraz znaczna wielkość. Jej lokatorami stali się przedstawiciele zubożałej szlachty, którzy nie mogli utrzymać się w swoich, często zadłużonych majątkach i znajdowali zatrudnienie w służbie cywilnej lub w wojsku. Od 1850 r. w miejscu tym mieszkała rodzina Friedricha Heinricha Otto von Mellenthina. Prawdopodobnie był on wdowcem, ponieważ w  aktach nie podano imienia jego żony, a  wymieniono jedynie siedmiu synów. Rodzina przeprowadziła się do Stargardu z  Gdańska w  1842  r. Oprócz von Mellenthinów lokatorami wdowy Haase byli rodowici stargardzianie, a także osoby przyjezdne przykładowo z: Przywodzia (Fürstensee), Godowa (Freiheide) i Ulikowa (Wulkow). W  kolejnych latach, aż do momentu zmiany właściciela, liczba lokatorów znacznie się zmniejszyła. W  materiałach archiwalnych można odnaleźć informacje o jednej lokatorce, która również wywodziła się ze szlachty, była nią pani von Podewils. W  latach 1872–1881 właścicielem kamienicy został blacharz i  rentier Julius König. W tym czasie jego lokatorami byli wojskowi, nauczyciele, rzemieślnicy i  robotnicy. Pośród nich znajdował się m.in. kapitan grenadierów stargardzkich Emil von Blomberg. Od 1882  r. kamienica stała się własnością Louise Frantz, a  od 1890 r. kupca Louisa Blumenthala. Ten drugi był jej właścicielem aż do 1921  r., kiedy posiadłość przejął mistrz blacharski Herman Becker, którego syn (?) był ostatnim znanym właścicielem nieruchomości. Na parterze kamienicy funkcjonowały lokale usługowe i  handlowe. Wiadomo, że w  1872  r. i później znajdował się tam sklep ze szkłem, porcelaną, wyrobami kamionkowymi, sprzętem gospodarstwa domowego i  innymi towarami prowadzony przez szklarza

Juliusa" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...487657">Juliusa
Joachimsthala. . Kolejnym właścicielem tego sklepu został Louis Blumenthal, jak wspomniano, będący równocześnie posesorem kamienicy. Wówczas, oprócz sprzedaży produktów, oferowano wypożyczenie naczyń na ważne uroczystości, ale wyłącznie dla publicznych organizacji, stowarzyszeń czy instytutów. ceramika i porcelana. 27 października 1903 r.  w magazynie towarów L. Blumenthala, położonym na zapleczu kamienicy, doszło do wybuchu gazu. Od 1907 r. właścicielem sklepu J. Joachimsthala był Wilhelm Schröder. W 1925 r. prowadzenie interesu przejęła wdowa po nim. Po sąsiedzku, bliżej skrzyżowania z  ul. Wielkomłyńską, funkcjonował od 1879  r. sklep z konfekcją damsko-męską i dziecięcą, a potem tylko męską, należący do kupca https://fotopol...2958,foto.html">Isidora Boasa, który rok później przejęła wdowa, a dzierżawił Albert Braz. Właścicielem tego interesu stał się w 1922 r. Max Rosemann. W 1937 r. Sara Burchardy, z  domu Krebs, prowadziła tutaj sklep pod szyldem „Adolf" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol...=b488521">Adolf Burchardy”, w którym oferowała obuwie, kapelusze, czapki i  artykuły dla panów. Interes założono w 1928 r. W tym samym czasie Hermann Becker, właściciel kamienicy, prowadził obok sklep i  sprzedawał wyroby szklane, porcelanowe, kamionkowe i  luksusowe. Firmę założono w 1935 r. W 1883 r. reklamowała się w tym miejscu restauracja „Felsenkeller”" rel="nofollow" target="_blank" class="Scolor" style="text-decoration:underline">https://fotopol.../strong>” ulokowana w  piwnicy, a  prowadzona przez Emila Bendratha. W  1885  r. swoje usługi oferował mieszkający tutaj blacharz Albert Becker (Adressbuch 1885, 255). W  inseratach z lat 1891–1894 znajduje się pod tym adresem informacja o interesie związanym z handlem mąką i zbożem prowadzonym pod szyldem „A. Wolff ” przez Josepha Wolffa. Znany z kart pocztowych frontowy dom mieszkalny zajmujący posesję przy Targu Drzewnym 19 został zespolony po 1862 r. z dawnej budy położonej przy Mühlenstraße 76 i kamienicy dziedzicznej przy Holzmarktstraße 1. Ujednolicono fasadę połączonych budynków. Mimo to dawną odrębność można było zauważyć w ustawieniu domów względem ul. Wielkomłyńskiej. Pierwotna buda była ustawiona kalenicowo, a narożna kamienica szczytowo i nakryta od strony pierzei dachem naczółkowym. W rzucie widoczne było złamanie linii pierzei, świadczące o  dawnym podziale. Tak połączony obiekt miał dwa piętra i zapewne użytkowe, przynajmniej częściowo, poddasze. Brak dokumentacji nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie na przełomie XIX i XX w. wejścia od ul. Wielkomłyńskiej. Jednak od tej strony, przy narożniku wzmocnionym szkarpą, znajdowało sięhttps://fotopol...1043,foto.html"> zejście do piwnicy chronione drewnianym wiatrołapem, gdzie zapewne funkcjonowała znana z inseratów restauracja „Felsenkeller”. Od strony Targu Drzewnego przylegała do budynku frontowego obszerna oficyna z  siedmioosiową elewacją. Piętra wydzielono za pomocą niewielkich gzymsów, a  prostokątne okna wykończono profilowanymi obramowaniami. Na połaci dachowej zastosowano doświetlenia w  postaci wolich oczu. W  przyziemiu usytuowane były sklepy i wejście do budynku. Część elewacji wraz z  narożnikami wyróżniono prostym boniowaniem. Nieco bardziej urozmaicona była fasada od ul. Wielkomłyńskiej. Podwórze parceli zostało w  ostatniej ćwierci XIX w. powiększone o część tylną sąsiedniej posesji przy ul. Wielkomłyńskiej. W 1889 r. zaplecze tworzyło skrzydło (oficyna) połączone z kamienicą frontową (dawną budą), trzy budynki magazynowe i stajnia (ryc. 11–12)" http://muzeum-s...rgardu_V_2.pdf">Archeologia Stargardu Badania kwartału IX Dawne parcele Targ Drzewny 19–21 wyd. MAH Stargard 2023 (dod. W.S)




  • 1879 r - J. Boas, 1980-1915r. J. Boas wdowa & Albert Bratz, 1916-1922 J. Boas, 1922-1926 J. Boas wdowa & Max Rosemann - sklep z konfekcją damsko-męską i dziecięcą.

  • 1874 - 1889 r.  Joachimsthal ceramika i porcelana.Od 1907 r. właścicielem sklepu J. Joachimsthala był Wilhelm Schröder. W 1925 r. prowadzenie interesu przejęła wdowa po nim.

  • 1883 r. Restauracja Stadtkeller, Fellenkeller (w piwnicy)

  • 1885 r zakład blacharski Alberta Beckera 

  • 1891 - 1994 r. handel mąką i  zbożem „A. Wolff ” 

  • 1897 - 1905 r.  Louis Blumenthal ceramika i porcelana oraz wypożyczanie naczyń na ważne uroczystości, wyłącznie dla publicznych organizacji, stowarzyszeń czy instytutów. ( 27 października 1903 r. wybuch gazu)

  • W 1937 r. Sara Burchardy - sklep pod szyldem „Adolf Burchardy” obuwie, kapelusze, czapki i  artykuły dla panów.

  • 1937 r. Hermann Becker, wyroby szklane, porcelanowe, kamionkowe i  luksusowe.



Mieszkańcy zameldowani przy Holzmarktstrasse pod numerem 19 w roku 1937 r / Aus dem Adressbuch von 1937




  1. Właściciel Becker Hermann, senior, szkło, porcelana, ceramika. tel. 2886. (sen., Glas, Porzellan, Steingut.)

  2. Becker Hans, kupiec. Kaufmann.

  3. Becker Hermann, młodszy kupiec.Kaufmann.

  4. Beier, z domu Lenz, wdowa (geb. Lenz, Ww.)

  5. Burchardy Adolf, obuwie kapelusze, moskitiery, artykuły męskie. (Schuhwaren. Hüte, Müßen, Herrenartikel.)

  6. Giese z domu Spiekermann, wdowa (geb. Spiekermann, Ww.)

  7. Jamm Hermann, emeryt. (Rentner.)

  8. Schroeder Willy, piekarz (Bäcker.)



(W.S)


ul. Władysława Łokietka
więcej zdjęć (287)
Dawniej: Holzmarktstrasse (jej część zach.)