Kościół św. Barbary – gotycki kościół z XIV wieku, położony przy placu Mariackim na Starym Mieście w Krakowie, tuż obok kościoła Mariackiego. Do kościoła od strony południowej przylega dominujący na Małym Rynku budynek klasztoru jezuitów, którzy go obsługują - kuria prowincjalna.

Historia

Wzniesiony w latach 1338-1402. Prawdopodobnie pierwotnie pełnił funkcję kościoła cmentarnego (plac Mariacki przed kościołem był przez wiele wieków cmentarzem parafialnym). W 1583 roku kościół został przekazany jezuitom. W tym czasie swoje kazania wygłaszał tutaj o. Piotr Skarga. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku, kościół przejęła Kongregacja Kupiecka, a w roku 1796 przejęli go bożogrobcy. W 1874 roku ponownie kościół jest w posiadaniu jezuitów.



Budynek klasztoru jezuitów wzniesiony został w XVI i XVII wieku i, oprócz klasztornych, pełnił także inne funkcje (pod nieobecność jezuitów były tu m.in. szpital, liceum i bursa); przebudowany został w latach 1908-1909 przez Józefa Pokutyńskiego.



Pod kościołem spoczywa o. Jakub Wujek, pierwszy tłumacz Biblii na język polski.

Architektura

Jest to gotycka budowla ceglana, jednonawowa z apsydą od strony wschodniej (od Małego Rynku). Nakryta jest dwuspadowym dachem z barokową wieżyczką na sygnaturkę, przypisywaną Franciszkowi Placidi (1763). Fasada kościoła znajduje się od strony pl. Mariackiego; jest bezwieżowa, ze szkarpą na osi, zamknięta trójkątnym szczytem. Poprzedza ją tzw. Ogrojec – kaplica cmentarna połączona z kruchtą, z zewnątrz dekorowana rzeźbiarsko. W zewnętrzne ściany kościoła wmurowane są epitafia, m.in. renesansowe Anny i Jerzego Pipanów (z ok. połowy XVI wieku).



Wnętrze kościoła uległo barokizacji (1688-1692); wyposażenie wykonano w latach 1700-1767. Ołtarz główny, z lat 1760-1764, zawiera gotycki krucyfiks z ok. 1420 roku. Wewnątrz, na tle późnogotyckich malowideł, stoi pełnoplastyczna grupa rzeźbiarska przedstawiająca Modlitwę w Ogrójcu, przypisywana kręgowi Wita Stwosza (XV wiek). Po lewej stronie w kaplicy-wnęce znajduje się wykonana na początku XV wieku gotycka, kamienna rzeźba Piety, przypisywana Mistrzowi Pięknych Madonn. W kaplicy Matki Boskiej Bolesnej wisi obraz Matki Boskiej Jurowickiej, uważany przez wyznawców za cudowny, czczony w Jurowicach na Polesiu, a w 1886 roku ofiarowany krakowskim jezuitom.

Źródło:

Historia Domu Nad Bramką sięga XIV w, kiedy to w miejscu, gdzie obecnie znajduje się ten budynek oraz sąsiednia Wikarówka, były jeszcze drewniane drewniane zabudowania należące do wikariuszy parafii mariackiej oraz jatki rzeźnicze. W końcu XVII w., po zakończeniu barokowej przebudowy Kościoła św. Barbary, wzniesiono dom, który połączył kościół z Wikarówką, tworząc zwarty ciąg architektoniczny, zamykający pierzeję odgradzającą plac Mariacki od Małego Rynku.

W budynku znajduje się charakterystyczne arkadowe przejście, które nadało mu nazwę.