Przede wszystkim, opis znajdujący się po prawej stronie pod miniaturkami jest błędny.
Zakłady papiernicze i tzw. "Kościarnia" to dwa różne obiekty w różnych miejscach i żaden z nich nie znajdował się przy ul. Franciszkańskiej. Mało tego, ta ulica nawet nie istniała kiedy powstawała papiernia i likwodowano fabrykę nawozów a przez następne kilkadziesiąt lat, od przędzalni Shoena aż do torów, ciągnęły sie tereny zielone.

Fabryka papieru i tektury Lamprecht mieściła się w Sielcu na przeciwko pałacu Shoena (który jeszcze nie istniał w chwili jej powstania), pomiędzy obecną ul. Legionów a Przemszą. Wyburzono ją w latach 70. i postawiono osiedle.

Fabryka Sztucznych Nawozów Chemicznych, czyli tzw. "Kościarnia", otwarta w 1853 r., znajdowała się na Starym Sosnowcu na skrzyżowaniu obecnych ulic Grabowej i Piłsudskiego (jej zabudowania także wyburzono w latach 70., teraz jest tam skwer).

W końcu do mnie dotarło co przedstawia to zdjęcie :)
Przywróć przypisanie ulicy ale dodaj wyjaśniający opis (bo jeszcze ktoś pomyśli, że to most na 1 Maja a wtedy już od kilku lat tramwaje jeździły).
To jest faktycznie zdjęcie zrobione przy Franciszkańskiej, która znajduje się z prawej. Ujęcie mniej więcej w kierunku centrum i gdzieś tam jest też papiernia.
Na pierwszym planie most przy obecnym Parku Polisensorycznym.

do asiej: Również przyglądam się temu zdjęciu i tak się zastanawiam czy aby na pewno jego lokalizacja określana jest z właściwej strony. Pewne jest że koryto Przemszy nie uległo zmianie za wyjątkiem odcinka pomiędzy Wawel a Warneńczyka. Budynku Sądu również nie przestawiano a papiernia Lamprechta istniała na terenie obecnych bloków pomiędzy Legionów a Przemszą. Od strony ulicy Franciszkańskiej patrząc, komin z papierni powinien stać za wieżą Sądu lub bardziej z prawej strony a na zdjęciu wrażenie jest takie jakby wieżyczką Sądu była dalej niż komin.
Gdyby spojrzeć na to zdjęcie od strony mostu na ul Wawel lub od strony szkoły Plater to Sąd jest po prawej i w dali za kominem papierni. Zwały piachu po lewej być może gromadzone dla regulacji koryta Przemszy. Rozkminiam jedynie widoczne budynki po prawej których było tu kilka przy Zygmunta i Warneńczyka

do Banita: Więc tak. Po prawej (poza kadrem) znajduje się biały budynek. Widoczny jest on na innych fotkach i przypisany z nr 1 do ulicy Franciszkańskiej. Problem w tym że to zupełnie inny budynek choć kształt ma podobny, taki nieregularny. Po drugie - widoczna w dali wieżyczka znacząco różni się od wieżyczki Sądu przy 1 Maja. Uwzględniając co wcześniej pisałem, budynki przy Warneńczyka i Zygmunta istniały, lecz ich ułożenie nie pasuje do jakiegokolwiek punktu wykonania omawianego zdjęcia. Nawet uwzględniając bieg koryta Przemszy przed regulacją na tym odcinku do ul. Wawel. Mam zatem wątpliwości czy to zdjęcie faktycznie dotyczy papierni Lamprechta. Ktoś dogłębnie analizował widoczne szczegóły ? Czy tylko tak sobie zostało utrwalone błędne przypisanie do papierni ?

do Banita:

do Banita: Za mostem lekko w lewo od środka fotki widać dalej istniejące zabudowania ulicy Ceglanej. . Wytyczając prostą z miejsca wykonania zdjęcia poprzez budynek na Ceglanej widoczna wieża to wieża Katedry albo .

do rdx0: Również brałam pod uwagę wiezyczkę budynku przy ul. Białej 2, ale imho jest zbyt mała, żeby była w ten sposób widoczna. Jednak chyba bardziej kościół.
Wprawdzie nie zwracasz się do mnie (jak zresztą i inni przedmówcy), ale pozwoliłam sobie odpowiedzieć ;-)

do 4elza: A komin jak Ci się widzi? Na szlarnianą chyba za wysoki ?

do rdx0: Huta Szkła to chyba jednak nie jest.

do 4elza: no to pewnie komin cegielni .

do asiej: Też brałem kiedyś za pewnik jak zobaczyłem tą fotkę że to papiernia. Dopiero po Twoim wpisie dokładniej spojrzałem na fotkę. Wg mnie od lewej cegielnia na ceglanej z kominem, budynki dalej istniejące na ceglanej a nad nimi wieża katedry, i ostatni na tym brzegu budynek na lewo od wysokiego drzewa tutaj na fotce z 1 maja .

Szczerze mówiąc, im dłużej patrzę na to zdjęcie tym bardziej zastanawiam się czy widzę to co tam jest rzeczywiście czy to co chcę zobaczyć. Kompletnie nic mi tu nie pasuje. Brak mostu na mapach nie ułatwia sprawy.
Huta przy ul. Szklarnianej miała 3 kominy zatem odpada.
Papiernia miała jeden ale żeby było ciekawiej, na rysunku Drążkiewicza z lat 70, który jest jednym przedstawieniem tego zakładu jaki znam, komin jest raczej mały.
Cegielnia była dosłownie parę metrów za mostem, zatem też nie bardzo pasuje.
I co to jest to duże białe na środku zdjęcia?

do asiej: Przesunąłem punkt odniesienia nieco dalej, na granicy Parku Polisensorycznego i działek i z tej perspektywy biały budynek po prawej (poza kadrem) zaczyna pasować do Franciszkańskiej 1 (z innego kąta). Perspektywa w widoku to jednak nie jest papiernia Lamprechta a wieżyczka to nie budynek Sądu - te znajdują się gdzieś na prawo.

Trzy fotki.
1. To samo zdjęcie ale nieskadrowane, widać biały domek (różni się od obecnego).

2. Ujęcie pod innym kątem. Jeszcze lepszy widok na biały domek ale najważniejsze jest z lewej, po powiększeniu wygląda jak katedra (widać długie okna pod spiczastym "daszkiem", który jest znacznie większy niż ten na pałacowej wieży). Widać też wyraźnie, że most jest w sporej odległości od obecnej kładki.

3. A teraz ciekawostka, idąc dalej Przemsza trafiamy na Radochę. Taki sam most (ale nie ten sam) i białe hałdy na brzegu jak na powyższym zdjęciu (jest jeszcze kilka podobnych ujęć). Obu mostów nie ma na mapach.


Okazuje się, że huta w tym czasie prawdopodobnie już nie pracowała albo kończyła działalność (niestety w tej kwestii moja wiedza zawodzi ale zaraz po wojnie była tam hala targowa zatem coś jest na rzeczy). Możliwe zatem, że dwa kominy do tego czasu już zostały wyburzone (dwa z tych trzech były naprawdę spore).
I w tej sytuacji faktycznie mogłoby to być ujęcie na centrum o którym myślimy.

do asiej: Most jest na Franciszkańskiej. Zdjęcie wykonane gdzieś z wysokości Przyjaciół Żołnierza. Cegielnia główny budynek z kominem był na wysokości głównego budynku szpitala nr.1 Teren zaczynał się tak jak piszesz niedaleko za mostkiem. Ten budynek widoczny jest na zdjęciu . Zobacz na mapie ORSiP z 1926 roku. Mnie pasuje.

do asiej: Albo otwórz mapę ORSiP 1926 i przyłóż linijkę od wieży katedry przez środek tego budynku i znajdziesz się na rzece w miejscu wykonania zdjęcia.

do rdx0: Obecny most na Franciszkańskiej jest od strony zachodniej tego białego domu po prawej. Natomiast tu na zdjęciu widok tego białego domu jest od strony południowej. Zatem i widoczny most nie może być w tym samym miejscu. Nawet po samej ulicy Franciszkańskiej widać że do obecnej kładki znosi na północ. Druga kwestia jest taka że aby cegielnia i wieżą katedry były widoczne na tle mostu w kadrze to most musiałby istnieć bardziej w kierunku południowo-zachodnim a Przemsza w kierunku południowo-wschodnim by biały domek z prawej poza kadrem mógł być widoczny od strony południowej. Obecnie jest między stroną zachodnią a wschodnią.

do rdx0: Most jest kawałek przed Franciszkańską (patrząc od strony fotografa) ponieważ biała willa (na zdjęciach, które podlinkowałem) jest widoczna od tyłu .

do asiej: Tak. Od tyłu czyli z południa

do asiej: Jeszcze widok na wszystkie trzy wille przy ul. Franciszkańskiej:
Ta pierwsza wydawała mi się dziwna bo ubzdurało mi się, że powinna być widoczna z boku od strony Przemszy a tymczasem to jest jej tył. I teraz się zgadza :).

do asiej: Za mostem pierwszy murowany budynek bez okien być może nie istnieje. Zaraz za nim w kierunku katedry widoczny obiekt w dwuspadowym dachem oraz z prawej z jednospadowym dachem. Ten z lewej wygląda obecnie na wyremontowany. Są to zabudowania Ceglana 11 na mapie. Po drugiej stronie tych budynków znajduje się działka. Przypuszczam że na tej działce lub w jej pobliżu stał ten biały wysoki budynek z jednospadowym dachem (podobny do Warneńczyka z numerem 22). Na lewo więcej budynków na ceglanej które raczej już nie istnieją a znajdują się na tle cegielni. Sama Cegielnia umiejscowiona była na terenie pomiędzy Ceglana a Białą. Z trudem rośnie tam trawa.

do Banita: Całkiem po lewej, nad zwałami piachu powinno być widoczne przedszkole miejskie z nr 19 na rogu Ostrogórskiej z Zegadłowicza

do Banita: Znajduje się w tej okolicy wiele terenów na których z trudem cokolwiek rośnie. Mogą to być działki po zabudowaniach. Nie wykluczam że stacją energetyczna mieści się w miejscu tego murowanego obiektu widocznym za mostem. Ale to już takie szczegóły. Wiadomo że i przy samej Ostrogórskiej, jak i Południowa strona 3 Maja była wyburzana. Wielu budynków obecnie już nie ma

do Banita: Ale co chcemy osiągnąć? Tak czy inaczej to rejon Franciszkańskiej, Ostrogórskiej, Ceglenej. Papierni z tego miejsca nawet nie widać.

do asiej: Mnie ten most także wprowadził w błąd co skutkowało stwierdzeniem że to nie jest nr 1 przy Franciszkańskiej. Po cieniach na dachu z Google map mi nie pasowało do tego na innym zdjęciu z tej samej perspektywy gdzie jest całkowicie widoczny. Dopiero po zmianie kierunku dopatrzyłem się podobieństw i pozostało podważyć opis zdjęcia, czyli papiernię Lamprechta. W rzeczywistości widok tego zdjęcia jest bardziej na północny zachód a papiernia Lamprechta usytuowana była na północ od miejsca wykonania zdjęcia. Nie wykluczam że jest w kadrze ujęta lecz przysłonięta

do rdx0: Osiągnięć z tego nie ma za wyjątkiem skorygowania przypisania. Cegielnia zamiast papierni Lamprechta. Dla przyszłych pokoleń ;) Im więcej uda się określić widocznych szczegółów potwierdzających błędne przypisanie, tym bardziej nowy opis będzie nie do podważenia. Owszem, lokalizacja miejsca wykonania zdjęcia jest trafna, lecz perspektywa ujęcia tego co na zdjęciu wymaga korekty po wnikliwych analizach, które na szczęście są jeszcze możliwe do zweryfikowania.

do Banita: Na pierwszym planie jest tylna ściana budynku należącego do "kompleksu" w kształcie litery U zaczynającego się widoczną na zdjęciu piętrową kamienicą pod nr. 11 (co sam zauważyłeś) a obok stoi większa pod nr. 9 (obie nadal istnieją, choć ta większa uległa podczas remontu modyfikacji zadaszenia a stacja energetyczna jest za nią).
Tajemnicą dla mnie jest właśnie ten budynek tuż za nimi. Czy ta cegielnia była tak duża jak ta przy ul. Niweckiej? Tam była ogromna kilkupiętrowa hala z jednym kominem po środku. Jeśli tak, to by właściwie wszystko wyjaśniało.
Natomiast to białe duże jest dla mnie nadal tajemnicą. Na mapach tam jest zawsze pusto.

do asiej: Ta biała kamienica w moim przekonaniu stała po drugiej stronie ulicy naprzeciw tej z cegły z nr 11. Jest tam ogrodzona działka podzielona na pół jakby była to część ogrodowa do tej kamienicy. Ze zdjęcia tak to widzę że między tymi widocznymi budynkami na ceglanej a terenem cegielni bądź na tyłach cegielni.

do Banita: Tak na marginesie ale pewnie to wiesz że kolejka z parku w dolince dowoziła urobek do cegielni a z dworca południowego też odchodził tor do tej cegielni. Pozostały po nim ślady w formie nasypu i ukształtowaniu ulicy i zabudowań.

do asiej: Jesteś z Sosnowca? Jeśli mogę zapytać.

do rdx0: Między Hutą Emma a Dworcem głównym odchodziła nitka do dworca nadwiślańskiego, czyli południowego. Przebiegała Warszawską, łączyła odnogę z huty szkła i do dworca południowego. O połączeniu z cegielnią wiem tyle co nic. 1 Maja wyparła Szenowską, Sienkiewicza to dawniej Polna która krzyżowała się z Ostrogórską aż do ul. Pańskiej i ten rejon był mocno zabudowany. Zegadłowicza nie istniała, rejon między Ostrogórską, Sienkiewicza aż do Kościelnej był wolny od zabudowań - istniał tu Lasek Sosnowiecki. Nawet nie domyślam się którędy taka nitka mogłaby przebiegać.

do Banita: Masz rację, przyłożyłem fizycznie linijkę od mostu do katedry i wychodzi miejsce naprzeciwko nr. 11 (zazwyczaj unikam zbliżania się palcami do ekranu :).
Na mapach stoi tam zespół zabudowań w tym coś podłużnego prostopadle do ulicy (w jednej linii zabudowy z tymi jasnymi budynkami widocznymi po lewej stronie nr 9). Obok jest spory ogród. A jeśli to nie ten budynek to z tyłu jest następy.
Budynki są jeszcze na mapie z 1979. z czasów wielkiej przebudowy Sosnowca.

do asiej: Przed ekranem monitora nie chce mi się siedzieć, wolę położyć gnaty i kimnąć a jeśli i spać mi się nie chce to leżę z telefonem i szperam w mapach. Obraz można obracać i wyznaczać linię przy krawędzi ekranu. Jeśli tylko nie zasnę to zdołam wystukać wnioski. Mniej wygodnie jest podglądać inne obrazy w jednej chwili dla porównań ale póki co radzę sobie bez dużego ekranu.

do rdx0: Tory szły do huty szkła przy Szklarnianej a wcześniej jeszcze do huty Emma przez Warszawską. Ale do cegielni nie ma nic. A właściwie to jest coś ale nie łączy się z niczym, to raczej kolejka do miejsca skąd brano materiał do produkcji gliny (albo jakaś odkrywkowa kopalnia węgla). Na mapach jest spore wyrobisko z kawałkiem torów.

do rdx0: Sosnowiczanin z dziada pradziada (i to dosłownie).

do Banita: Ekran to moje narzędzie pracy więc głupio byłoby z niego nie skorzystać do innych celów. A i wzrok już nie ten więc większe jest wygodniejsze. Jak byłem młodszy to sprawdzałem z telefonem lub tabletem w terenie :)

do Banita: Po lewej stronie budynek w dali to zapewne SP 4 przy Kościelnej. Trudno powiedzieć czy z dobudówkami powiększającymi tę placówkę. Doczytałem w historii tej szkoły że w czasie wojny została przeniesiona na Zygmunta 5. Ot, taką ciekawostka

do asiej: Mobilność jest moim priorytetem, zaraz po leżeniu. Gdy obraz mimo powiększenia wciąż jest zbyt mały i ślepia nie widzą, to robię zrzut ekranu i powiększam obraz bardziej. Starość, nie radość, ale - konkluzję konstruktywne, niech młodzi się uczą 😀

Skorygowałam, jak umiałam. Czy macie na myśli cegielnię Felicjana Wieczorka?

do asiej: No znalazłem. . Tory prowadziły od Szklarnianej do południowego i dalej do cegielni. Kiedyś widziałem je na bardziej szczegółowej mapie. Lata pięćdziesiąte to ich czas.

do rdx0:

do rdx0: Mogę wrzucić tę mapę na fp?

do 4elza: Czemu mnie pytasz?

do rdx0: Bo Ty ją znalazłeś :-)

do 4elza: Zawsze możesz zamieszczać to co ja znajdę.

do rdx0: Dziękuję, a jakie źródło?

do 4elza:

do 4elza: Wieczorka to chyba nie . Jego była w sielcu . Część zabudowań zajmuje teraz przedszkole nr 27 do którego uczęszczałem

do asiej: A na tej mapie widać jeszcze lepiej bo i wąskotorówkę cegielni.

do rdx0: Fajna ta mapka. Dość dokładna i wiele wyjaśnia. Tory na Warszawskiej leżały jeszcze do lat 90-tych. Wtedy mało mnie interesowały ale pamiętam że były. Gdy je w końcu zlikwidowano wtedy poznałem ich historię lecz tylko do dworca południowego. Znakomicie widać też Przemszę od Wawel do Warneńczyka, to zakole, poszerzenie jak i zabudowania na Zygmunta. Wydeptano także przyszłą Urbanowicz do Mireckiego

do rdx0: Stalinogród? :) Mój błąd. Nie przypuszczałem, że w PRL-u ktoś tam tory rozbudowywał. To musiała być faktycznie cegielnia godna tej przy ul. Niweckiej.

Ta cegielnia to jakaś dziwna sprawa. Przeszukałem przedwojenne księgi adresowe, abonentów telefonicznych, informatory firmowe, przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim a nawet zerknąłem do "Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego" Kantora-Mirskiego i nic. Niestety nie mam książek telefonicznych z PRLu.
Cegielnia Renardowska przy Niweckiej i Wieczorka na Sielcu się reklamują. Znalazłem nawet przedwojenny nr. telefonu do cegielni huty Katarzyna a o tej z Ceglanej nigdzie ani słowa. Ktoś w latach 50. dobudował do niej tory ale na mapie z lat 70 już jej nie ma.
Ktoś coś wie?

do asiej: Mam to samo z tą cegielnią.

do asiej: Może był to inny zakład ? Nie koniecznie cegielnia. Budynek istniał. Teren po budynku to działka wciąż nie zabudowana a ślady po zabudowie istnieją. Trzy cegielnie w tak małym mieście to dużo.

do Banita: Ulica Ceglana nie istniała. Nie ma jej na mapach z 1921. Powstała z uwagi na cegielnię czy też może była wyłożona cegłami ? Pozostaje chyba tylko poszperać w danych nt. zakładów przy Ostrogórskiej, Białej, Pańskiej.

do Banita: Cegielni było więcej, że wymienię tylko Sielec: dwie na Wawelu, jedna przy hucie Katarzyna (produkowali m.in. charakterystyczną białą cegłę) i renardowska przy Niweckiej. To już są cztery.

W tej okolicy znalazłem tylko dwa zakłady, kopalnię odkrywkową (ostatnia nazwa to Zygmunt) otwartą i zamkniętą w XIX wieku oraz Fabrykę Bieli Cynkowej przy ul. Białej (znacjonalizowana funkcjonowała jeszcze po wojnie). Oczywiście obok były jeszcze przędzalnia Schoena i fabryka chemiczna na Radosze.
Na mapach w tym miejscu jest symbol "Cg". Takie same skrótowe oznaczenia są np. w miejscu dwóch cegielni przy obecnej ul. Wawel (wtedy ta ulica jeszcze nie istniała oczywiście). Na mapie Stalinogrodu też jest to oznaczenie (mapa w rzeczywistości jest z 1933 r. z późniejszymi poprawkami ale oznaczenia znikają z Wawelu i pozostaje powyższe oraz przy Niweckiej).

Co ciekawe, obok CG jest oznaczone całkiem spore wyrobisko o którym już wcześniej wspomniałem, pisząc, że to mogła być jakaś kopalnia odkrywkowa na potrzeby cegielni i mogłem trafić. Lokalizacja kopalni Zygmunt to gdzieś pomiędzy ulicami Partyzantów i Ostrogórską (ale raz opisywana przy ul. Białej raz bliżej Radochy, więc mniej więcej wypada w tym miejscu).

do Banita: Przy Białej była wspomniana już Fabryka Bieli Cynkowej, przy Pańskiej (obecna Rozwojowa) jedyne co można podciągnąć pod "przemysł" to Fabryka pap smołowych i zakład dekarski, ewentualnie zakłady stolarski i ciesielski.

do Banita: Byłem dzisiaj się tam trochę pokręcić. Tędy prawdopodobnie prowadziła wąskotorówka do wyrobiska . A tutaj był w latach 50 tych tor od dw południowego

do asiej: Tutaj jakby lepiej widać szczegół tego budynku z . Kawał "chałupy". Aż dziw że go nie ma na innych fotkach.

do rdx0: a tutaj stała sobie cegielnia

do Banita: Papiernia leżała "pod nosem".

do rdx0: I faktycznie komin z tej papierni może się chować za drzewami zwłaszcza gdy zdjęcia wykonywane są z niższego pułapu. Ciekawiły mnie zawsze te dwa kominy w dali po lewej, których obecnie już nie ma. Ta fotka z 18 piętrowca pozwoliła zlokalizować ich byt na terenie KWK "Czerwone Zagłębie" przy Kosynierów. Ogólnie ciekawa panorama. Szkoda że w tamtych latach aparaty nie miały lepszej rozdzielczości ale lepszy rydz niż nic.

do Banita: Ciągnę wątek bo zagwostka z tym kominem. To zdjęcie datowane jest na początek wojny i tylko jeden komin widoczny. Trochę zabudowań tu istniało. Na zdjęciu z Górnika zamieszczonym w cz. 1 na KZ zakład z dwoma kominami stoi tuż obok kamienicy z wieżyczką. Jeden tylko z kominów jest wysoki. Na zdjęciu lotniczym tym czasem kamienica z wieżyczką widoczna jest po lewej stronie chmurki, bardziej sporej wielkości dymu. Na lewo od tej kamienicy powinien stać zakład z kominem. Problem w tym że budynek tego zakładu w moim odczuciu zniszczony ma dach, jest zapadnięty a komin przewrócony na jedną ze ścian. Nie widać cienia jak po pionowo stojącym kominie lecz widać cień padający pod innym kątem, czyli jak komin leży na glebie. Tym bardziej zastanawia skąd na prawo ten dym i przyczyny odbudowy zakładu skoro widoczny jest na ujęciach z Górnika w latach 70-tych. Niżej na zdjęciu lotniczym widoczny jest jeszcze jeden cień po prawidłowo stojącym kominie i także mógłby on być widoczny w kadrze tego zdjęcia powyżej. Tak więc albo datowanie fotki powyżej jest błędne, albo komin przy zakładzie obok kamienicy z wieżyczką został obalony z początkiem wojny.