Barokowo-klasycystyczny zamek królewski znajdujący się w Warszawie przy placu Zamkowym.
Pierwotnie była to rezydencja książąt mazowieckich, a od XVI wieku siedziba władz I Rzeczypospolitej: króla i Sejmu (Izby Poselskiej i Senatu).
Decyzja Zygmunta III Wazy o przeniesieniu dworu królewskiego na stałe do Warszawy przesądziła o rozbudowie zamku. Projekt włoskich architektów obejmował koncepcję przestrzenną oraz bryłę budynku i zakładał wzniesienie reprezentacyjnego pięciobocznego gmachu z wewnętrznym dziedzińcem o protobarokowych cechach stylowych, opartego na prostopadłych osiach wyznaczonych przez trzy bramy i wieżę mieszczącą schody do apartamentów królewskich.
Po przeniesieniu się dworu do zamku, prace wykończeniowe były kontynuowane - wówczas powstała charakterystyczna fasada zachodnia Zamku z centralną wieżą (łac. Nova Turris Regia) i wieżyczkami narożnymi, klatki schodowe i wystrój kamieniarski (portale bram, boniowane narożniki), nadające architekturze Zamku stylowe cechy baroku rzymskiego. Prace były kontynuowane jeszcze za króla Władysława IV.
W XIX wieku po upadku powstania listopadowego został przeznaczony na potrzeby administracji rosyjskiej. W okresie I wojny światowej rezydencja niemieckiego generalnego gubernatora von Beselera.
Po zakończeniu I wojny światowej i zawarciu traktatu ryskiego z Rosją Sowiecką do zamku wróciło cześć rewindykowanych zbiorów zamkowych, wywiezionych do Rosji przez władze carskie podczas ewakuacji.
Od 1926 do 1939 r. Zamek Królewski pełnił funkcję rezydencji polskiego prezydenta.
We wrześniu 1939 Zamek Królewski spłonął po niemieckich bombardowaniach, a po zajęciu Warszawy przez Niemców dopełniono grabieży niezniszczonych w pożarze dzieł sztuki z obiektu.
Demontowano także posadzki, marmury, rzeźby i elementy kamienne, np. kominki i gzymsy (w pracach wykorzystywano Żydów, którzy pod nadzorem niemieckich architektów prowadzili wewnątrz prace rozbiórkowe).
4 października 1939 Hitler wydał rozkaz wysadzenia Zamku Królewskiego w powietrze, jednak z uwagi na zagrożenie m,in. pobliskiego Mostu Kierbedzia, wcielono go w życie dopiero w czasie powstania warszawskiego, pomiędzy 8 a 13 września 1944.
Po wojnie zwlekano z odbudową, zarówno z przyczyn finansowych, jak i polityczno-propagandowych.
Ostatecznie, decyzja o odbudowie zamku zapadła w Sejmie 20 stycznia 1971, po czym powołano Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Prace sfinansowano głównie ze składek społecznych i do lipca 1974 r. zamek był gotowy w stanie surowym. W latach 1977-1984 przekazano do eksploatacji kolejne wnętrza i udostępniono zamek publiczności. Prace wykończeniowe trwały jeszcze do 1988.
W 1980 razem ze Starym Miastem odbudowany Zamek Królewski w Warszawie został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Na skutek decyzji konserwatora zabytków, przywrócono oryginalny kolor wschodniej elewacji saskiej (w latach 2012–2013).
Zamek obecnie stanowi pomnik historii i kultury narodowej, pełni funkcje muzealne i reprezentacyjne. Wpisany jest do Państwowego Rejestru Muzeów.
Więcej o Zamku na

Uroczystego otwarcia Zamku dokonano 30 sierpnia 1984 roku, jednak prace wykończeniowe trwały jeszcze kilka lat. Ostatecznym finałem odbudowy było otwarcie w 2009 roku odtworzonych Arkad Kubickiego.

Powstała jako fragment dawnej osady rybackiej zwanej Piscatoria, znanej już w okresie średniowiecza i wzmiankowanej w wieku XVI. Lokalizacja dawnej rybackiej wioski pokrywa się mniej więcej z przebiegiem obecnej ul. Rybaki.

Pierwsza zabudowa leżącej ówcześnie tuż przy wiślanym brzegu ulicy pojawiła się pod koniec średniowiecza; były to spichlerze i domy mieszkalne. Parzysta strona ulicy została zabudowana dopiero po cofnięciu się koryta Wisły, pod koniec XVIII wieku; pierwszymi obiektami były wielka, murowana dwupiętrowa kamienica oraz drewniany budynek Komory Wodnej. W tym okresie kilka parcel przy ulicy posiadał przy Bugaj hetman wielki litewski Michał Kazimierz Ogiński, inne należały do zamożnych mieszczan.

W okresie XIX stulecia przy ulicy wybudowano kilka domów mieszkalnych; kilka też powstało z przebudowy dawnych spichlerzy.

Największa inwestycja przy ulicy powstała jednak dopiero w roku 1923: był to ogromny zespół domów Pocztowej Kasy Oszczędności, wystawionych na Gnojnej Górze, dawnym wysypisku śmieci. Zaprojektowany przez Mariana Lalewicza zespół budynków otaczał z trzech stron Gnojną Górę, zaś do głównego wejścia prowadziły schody wytyczone na osi ulicy Piotra Antoniego Steinkellera.

Przed wojną przy ulicy wybudowano jeszcze zachowane do dziś Koszary Oddziału Zamkowego Prezydenta RP (Służby Zamkowej), które zastąpiły wybudowane naprzeciwko w roku 1865 baraki mieszczące jednostkę Kozaków Kubańskich. Autorem projektu architektonicznego prawdopodobnie był Adolf Szyszko-Bohusz. W tym okresie powstał też dom pod numerem 14, będący obecnie tu jedynym przykładem funkcjonalizmu. Przed 1938 wystawiono też zabudowania Przedszkola im. Michaliny Mościckiej, według projektu Jana Łukasika.

Walki powstańcze w roku 1944 doprowadziły do zniszczenia niemal całej zabudowy; po wojnie wyremontowano jedynie Koszary Służby Zamkowej oraz modernistyczną kamienicę o silnie wydłużonej fasadzie od strony ulicy Wodnej, przyporządkowane jednak numeracji ulicy Bugaj.

Przetrwał też pozbawiony częściowo dekoracji Dom Komory Wodnej z roku 1850, ruiny pozostałych zabudowań, w tym zasłaniających panoramę Starego Miasta gmachów Pocztowej Kasy Oszczędności.

Źródło:

Plac w Warszawie, położony na skraju Starego Miasta, u wylotu Traktu Królewskiego, który wytyczał główny kierunek rozwojowy miasta w XVIII wieku wzdłuż Skarpy Wiślanej.
Na placu znajduje się kolumna króla Zygmunta III Wazy z 1644, najstarszy i symboliczny dla miasta pomnik (dzieło Clemente Molliego). We wschodniej pierzei placu stoi bryła zrekonstruowanego po zniszczeniach II wojny światowej Zamku Królewskiego, rezydencji książąt mazowieckich, a następnie królów Polski i wielkich książąt Litwy z XVI-XVIII wieku, zbombardowanej i wysadzonej w powietrze przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. W roku 1949 plac został połączony schodami ruchomymi z nowo powstałą Trasą W-Z. Przebiegający pod placem Zamkowym tunel Trasy W-Z oraz jej wiadukt (prowadzący do mostu Śląsko-Dąbrowskiego) powstały w miejscu zniszczonego w czasie działań wojennych wiaduktu Pancera, w latach 1844-1864 stanowiącego zjazd z placu nad Wisłę, później pełniącego funkcję łącznika Krakowskiego Przedmieścia z I Mostem na Wiśle i prawobrzeżną częścią miasta. W roku 1907 wiadukt zmodernizowano na potrzeby obsługi tramwajów elektrycznych, które pojechały nim niecały rok później.
Plac ten był widownią wielu dramatycznych scen z historii Polski. Odbywały się tutaj manifestacje patriotyczne, w okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego. 27 lutego 1861 od kul rosyjskich poległo pięciu powstańców. 8 kwietnia 1861 roku pięć rot piechoty i dwa szwadrony jazdy rosyjskiej (w sumie około 1300 ludzi), dowodzone przez generała Stiepana Aleksandrowicza Chrulewa dokonały tutaj krwawej masakry cywilnej ludności Warszawy, w wyniku czego zginęło ponad 100 osób.