starsze
nowsze
1
1+
2-
2
2+
3-
3
3+
4-
4
4+
5-
5
5+
6-
6
oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 2 głosy | średnia głosów: 6

Polska woj. świętokrzyskie powiat jędrzejowski Jędrzejów pl. Kościuszki Tadeusza Muzeum im. Przypkowskich "Ogród Czasu" Ekspozycja zegarów tzw. "Słoneczniki"

21 lipca 2022 , Ekspozycja plenerowa na terenie "Ogrodu Czasu" przedstawiajaca jedenaście zearów słonecznych. Centralnie widoczny - niewielki głaz narzutowy z zegarem, na którym w latach trzydziestych XXw., Tadeusz Przypkowski uczył się zasad gnomoniki pod okiem swego ojca Feliksa, w tle ściana budynku z zegarem, w srodku częściowo widoczny pawilon, po lewej pergola.

Skomentuj zdjęcie
4elza
Na stronie od 2019 luty
7 lat 2 miesiące 9 dni
Dodane: 22 lipca 2022, godz. 7:17:06
Autor zdjęcia: 4elza
Autor: 4elza ... więcej (15324)
Rozmiar: 1900px x 1267px
0 pobrań
266 odsłon
6 średnia ocen
Poprzednie i następne zdjęcia 4elza
Obiekty widoczne na zdjęciu
ogrody

Plenerowa ekspozycja zegarów - Lapidarium, zwanych "Słonecznikami" (jest ich jedenaście), w tym niewielki głaz narzutowy, na którym w latach trzydziestych XXw., Tadeusz Przypkowski uczył się zasad gnomoniki pod okiem swego ojca Feliksa. Powierzchnia głazu jest nieregularna, dlatego do wykonania na nim zegara Tadeusz wykorzystał wynalazek Wojciecha Jastrzębowskiego - "Kompas Polski" lub "Gnomonograf" - znajdujący się obecnie w muzealnej kolekcji.



Lapidarium zorganizowane jest w formie okręgu. Część zegarów usytuowano na jego obwodzie, a pozostałe wzdłuż linii południkowej, przebiegającej przez środek okręgu. Na tej właśnie znajdują się wszystkie zegary historyczne, a na obwodzie czasomierze wykonane współcześnie.



Jednym z najstarszych i najpowszechniejszych jest zegar słoneczny, używany w starożytności i szeroko rozpowszechniony w średniowieczu, a ich typów  powstało wiele.



Najbardziej popularne były horyzontalne (poziome) zegary słoneczne, za sprawą królów i innych ludzi zamożnych, bowiem oni upodobali sobie ustawianie tychże w ogrodach i przypałacowych parkach, gdzie w czasie spacerów i dworskich zabaw, mogli łatwo i szybko sprawdzić aktualną godzinę. Ponadto "Słoneczniki" (z reguły kunsztownie wykonane) miały charakter dekoracyjny. Wiele z nich przetrwało do czasów współczesnych w niezmienionym kształcie.


"Ogród Czasu"
więcej zdjęć (11)
Zbudowano: 1960-65
Dawniej: Ogród Przypkowskich

Ogród na terenie posesji należącej obecnie do Muzeum Przypkowskich, został wybudowany na tyłach budynku od strony południowej,według pomysłu Tadeusza Przypkowskiego, który w tym czasie był dyrektorem muzeum. Koncepcję tę stworzył przy konsultacji z krakowskim architektem profesorem Gerardem Ciołkiem. Dzięki środkom pozyskanym z Lokalnej Grupy Rybackiej - "Jędrzejowska Ryba" i jędrzejowskiego Starostwa Powiatowego, w 2014 obiekt powrócił do dawnej świetności jako - symbol przemijania, a jednocześnie dowód na to, że rytmem życia wciąż rządzi słońce.



Całość składa się z pięciu zasadniczych elementów, uzupełnionych pergolą i dużym "Słonecznikiem" na południowej ścianie nowego budynku pawilonu wystawowego, z mottem Wincentego Kadłubka "Lepiej stracić rzeczy niż czas".



1 - schody wodne (kaskada) - zespół basenów z zamkniętym obiegiem wody, która tworzy specjalne efekty dźwiękowe usytuowane po wschodniej stronie  Pawilonu Ogrodowego.



2 (najstarszy) - kryta gontem altana, powstała w 1712, na tyłach kamienicy mieszczącej wówczas aptekę. W altanie znajdowała się suszarnia ziół, a w piwnicy pod nią była lodownia, gdzie przechowywano lód. Aktualnie jest tu wystawa na temat rybactwa w powiecie jędrzejowskim, a w piwnicy przepompownia wody zasilającej kaskadę.



3 -  "Ogródek aptekarski", usytuowany tuż za kaskadą wodną, otoczony (liczącym ponad pięćdziesiat lat) bukszpanowym żywopłotem,  w którym znajdują się rośliny mające właściwości lecznicze, m.in. melisa, rozmaryn, mięta, lubczyk, lawenda i wiesiołek. 



4 (najważniejszy) - plenerowa ekspozycja zegarów zwanych "Słonecznikami" (jest ich jedenaście), usytuowanych głównie przy obrzeżach okręgu, ale kilka również centralnie, w tym niewielki głaz narzutowy, na którym w latach trzydziestych XXw., Tadeusz Przypkowski uczył się zasad gnomoniki pod okiem swego ojca Feliksa. Powierzchnia głazu jest nieregularna, dlatego do wykonania na nim zegara Tadeusz wykorzystał wynalazek Wojciecha Jastrzębowskiego - "Kompas Polski" lub "Gnomonograf" - znajdujący się obecnie w muzealnej kolekcji. Przyrząd pozwalał wykreślić metodą optycznej linii skalę podziału zegara na nierównościach. Wśród prezentowanych okazów zobaczyć można odrestaurowany oryginał zegara słonecznego z 1777, który do drugiej wojny światowej stał w Łazienkach Królewskich w Warszawie przy Białym Domku.



5 (zamykający cały obiekt) -  mur kamienny, otaczający całość posesji, w którego wnękach (niszach) są dekoracje - obrazy graffiti przedstawiające dwanaście znaków zodiaku, pięć symboli żywiołów i planet oraz nowa pergola ze sceną. 



 


Muzeum im. Przypkowskich
więcej zdjęć (51)
Atrakcja turystyczna
Dawniej: dom Przypkowskich

Państwowe Muzeum im. Przypkowskich mieści się w dwóch sąsiadujących zabytkowych budynkach: byłej aptece klasztornej z 1712 i domu farmaceutów z tego samego okresu, nabytym i przebudowanym w 1868 przez Przypkowskich. Na tym drugim znajduje się kopuła obserwatorium astronomicznego z 1913, a ścianę od strony podwórza pokrywa sgraffito z 1955

Genealogia rodziny Przypkowskich herbu Radwan sięga czasów średniowiecza. Kolebką rodziny było Mazowsze, lecz w połowie XIII wieku osiedlili się pod Krakowem założywszy wieś Przypkowice. W XVI wieku przedstawiciele rodziny aktywnie działali w ariańskiej wspólnocie wyznaniowej, a Jan Przypkowski, przejęty ideałami równości wszystkich ludzi, w roku 1573 uwolnił swych poddanych z pańszczyzny. Najwybitniejszym przedstawicielem rodziny w wieku XVII-tym był Samuel Przypkowski (1592-1670), arianin związany z dworem Radziwiłłów z Birży, poeta, filozof i polityk. W wieku XVIII-tym Józef Przypkowski (1707-1758), inny wybitny przedstawiciel rodziny, piastował godność profesora astronomii i matematyki na Uniwersytecie Krakowskim. W 1740 roku on właśnie zaprojektował zegar słoneczny na kościele Mariackim w Krakowie. Nieliczne pamiątki i fragmenty jego księgozbioru znajdują się do dziś w kolekcji Muzeum.

Twórcą trzonu kolekcji dzisiejszego Muzeum był Feliks Przypkowski (1872-1951). Miłośnik astronomii i gnomiki, ukończył studia medyczne i praktykował przez pięćdziesiąt lat jako lekarz w Jędrzejowie. Od roku 1895 konsekwentnie gromadził zegary słoneczne i literaturę dotyczącą ich budowy i historii. W Jędzejowie wzniósł istniejące do dzisiaj obserwatorium astronomiczne, prowadził również pomiary meteorologiczne. Interesował się numizmatyką, mineralogią, zbierał także pamiątki związane z miastem i regionem, pozostawił po sobie również ogromny zbiór fotografii. Jego pasje zbierackie i naukowe podzielał również syn, Tadeusz Przypkowski (1905-1977), historyk sztuki, bibliofil, miłośnik heraldyki. Znawca i budowniczy zegarów słonecznych stworzył ich liczne egzemplarze, z których najważniejsze to siedem zegarów słonecznych na obserwatorium w Greenwich. Dzięki jego staraniom kolekcja została po wojnie znacznie poszerzona i udostępniona dla publiczności, a w roku 1962 przekazana Państwu.

W dziale zegarów słonecznych Muzeum obejrzeć można wszystkie ich rodzaje konstruowane od XV wieku, oraz rozmaite przyrządy służące do pomiaru czasu - klepsydry, zegary ogniowe i mechaniczne, a także przyrządy astronomiczne. Do najcenniejszych obiektów z tego działu należą zegar słoneczny, dzieło Erazma Habermela orazzegar słoneczny z armatką, według tradycji własność Stanisława Leszczyńskiego. Wśród zegarów mechanicznych wymienić można maleńki zegarek-pektoralik z kryształu górskiego, siedemnastowieczny wyrób paryski sygnowany nazwiskiem "Mahlet", zegar wahadłowy sygnowany na mechanizmie "Gabier", w Paryżu wykonany dla Jana Kazimierza. Popularny w Polsce typ zegara stołowego, zwanego kaflowym ze względu na podobieństwo korpusu do kafla piecowego, bądź "żabą" z powodu szeroko rozstawionych nóżek, reprezentuje zegar wykonany w Zasławiu przez zegarmistrza Michała Piegszę około połowy XVIII w.


pl. Kościuszki Tadeusza
więcej zdjęć (435)
Dawniej: Rynek