Dworek Kościuszków położony jest na terenie dawnego folwarku Sławinek, obecnie w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Pierwsze wzmianki o dworku pochodzą z 1720 r. W drugiej połowie XVIII w. był własnością Jana Nepomucena Kościuszki, starosty krzemienieckiego, stryja Tadeusza Kościuszki. Pod koniec XVIII lub na początku XIX w. obiekt stał się własnością Jana Dawida Heyzlera, bankiera lubelskiego. W 1819 r. posiadaczem majątku Sławin został Paweł Wagner. W tym okresie w pobliżu dworku odkryto źródła mineralne. Po analizie składu chemicznego wody, w której wykryto żelazo, Wagner zainstalował w swoich dobrach łazienki z wannami, ocembrował źródła i zaczął wykorzystywać je do picia i kąpieli mineralnych. Wzorując się na Nałęczowie, urządził w majątku łaźnię podmiejską dla mieszkańców Lublina. W 1859 r. nowymi właścicielami Sławinka zostali bracia Wagnerowie (Władysław, Maksymilian, Stanisław i Julian) oraz ich siostra Julia Mędrkiewicz. W 1860 r. nieduże łaźnie zamieniono na zakład kąpielowy, z którego korzystali mieszkańcy Guberni Lubelskiej i całego Królestwa Polskiego. W 1879 r. uzdrowisko wraz z dworkiem stało się własnością Stanisława Mędrkiewicza, który starał się rozwinąć zakład kąpielowy i park. Uporządkowano wówczas park i łazienki, a także wybudowano kilka domów dla kuracjuszy oraz dużą restaurację.

Obecnie Dworek Kościuszków ma reprezentacyjny charakter – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej wykorzystuje zabytkową budowlę jako miejsce organizowanych przez uczelnię wydarzeń, a od 2013 r. udostępnia go także zwiedzającym. Dzisiejszy budynek Dworku Kościuszków jest rekonstrukcją wzniesioną na zachowanych piwnicach pierwowzoru. W trakcie prac konserwatorskich użyto części materiałów pochodzących z rozbiórki dawnego dworu. Obiekt jest ujęty w Rejestrze Zabytków Lublina i podlega wraz z parkiem opiece konserwatorskiej.

Dworek Kościuszków to budowla wolnostojąca na planie prostokąta, drewniana, jednokondygnacyjna na podmurówce. Zasadnicza bryła nakryta jest dachem polskim, wysokim, łamanym, z dwoma świetlikami po wschodniej stronie. W części północnej znajduje się przybudówka przykryta osobnym, czterospadowym dachem. Od wychodzącego na wschód frontu, gości wita ganek czterosłupowy z trójkątnym szczytem i dwuspadowym dachem.

Starania o utworzenie ogrodu botanicznego przy Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej rozpoczęto już w pierwszych latach istnienia tej uczelni. W 1946 r. wydzielono na ten cel 1 ha w pobliżu później wzniesionego budynku Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UMCS. Po pięciu latach obiekt przeniesiono na miejsce obecnego parku uniwersyteckiego w pobliżu „Chatki Żaka”, powiększając jego obszar do 4 ha. W 1958 r. przyznano Uniwersytetowi prawo własności do starego parku podworskiego Kościuszków na Sławinku. W roku 1965 Senat UMCS powołał jednostkę organizacyjną pod nazwą Ogród Botaniczny, o statusie zakładu w obrębie Katedry Systematyki i Geografii Roślin Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UMCS. Rośliny z miasteczka akademickiego przeniesiono na Sławinek. W kolejnych latach trwały intensywne prace zmierzające do zakończenia pierwszego etapu organizacji i otwarcia Ogrodu dla publiczności, które miało miejsce 30 kwietnia 1974 roku.

Więcej informacji: