 | Polska › woj. zachodniopomorskie › powiat stargardzki › Stargard › Dzielnica Kluczewo › ul. Broniewskiego Władysława › Cukrownia "Kluczewo" › Basen |
1974 , Stargard - Kluczewo 1974 r.
ul. Główna - Basen Pływacki -odkryty .Oddany do użytku po remoncie w latach 60-tych XX w . przez miejscową Cukrownię . Był to obiekt ogólnodostępny , niestety w latach 80-tych zasypano i tak jest do dziś .
|
Na stronie od 2021 listopad
4 lata 5 miesięcy 1 dzień |
 |
baseny
|
Basen przy Cukrowni Kluczewo w Stargardzie
Basen przy Cukrowni Kluczewo został zbudowany w okresie międzywojennym jako część infrastruktury technicznej zakładu. Według opracowania „Stargardia. Historia Cukrowni Kluczewo 1884–2004”, basen pełnił funkcję rezerwy wody na potrzeby zakładu – stanowił zapas wody wykorzystywanej w procesach technologicznych cukrowni oraz w celach przeciwpożarowych.
Jednocześnie obiekt miał charakter rekreacyjny i był udostępniany pracownikom oraz mieszkańcom Kluczewa, stając się jednym z symboli socjalnego zaplecza zakładu.
Basen był żelbetową niecką o prostokątnym kształcie, otoczoną niskim ogrodzeniem i trawiastym terenem. W jego pobliżu znajdowały się budynki techniczne cukrowni oraz alejki prowadzące do parku przyzakładowego. Według zachowanych fotografii z 1938 roku, obiekt był starannie utrzymany i użytkowany jeszcze przed II wojną światową.
Funkcje obiektu
Techniczna: rezerwuar wody wykorzystywanej przez zakład cukrowniczy
Pożarowa: źródło wody dla zakładowej straży pożarnej
Rekreacyjna: kąpielisko i miejsce wypoczynku dla pracowników i ich rodzin
Okres powojenny
Po 1945 roku basen w dalszym ciągu pełnił funkcję wodnego rezerwuaru, jednak równocześnie wykorzystywany był jako kąpielisko pracownicze. Według relacji mieszkańców, basen został wyremontowany w 1966 roku z okazji obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego i ponownie udostępniony dla mieszkańców. W latach 70. przy basenie działała kawiarnia letnia, prowadzona przez pracowników cukrowni, gdzie odbywały się zakładowe festyny i imprezy rodzinne. Według tych samych relacji do około 1984 roku. Po jego zamknięciu basen miał zostać zalany melasą z powodu braku miejsca w magazynach cukrowni, a następnie zasypany pod koniec lat 80. XX wieku.
Opracowanie Wojetek Szuba
🏭 Cukrownia Kluczewo w Stargardzie
🔹 Okres przedwojenny (1884–1939)
Cukrownia Kluczewo (niem. Zuckerfabrik Klützow) została założona w 1883 roku przez grupę lokalnych właścicieli ziemskich z powiatu pyrzyckiego. Spółkę wpisano do rejestru 11 lutego 1883 r., a zakład rozpoczął produkcję już 16 września 1884 roku.
Główne fakty:
Pierwszy kapitał wynosił 855 000 marek, a akcjonariusze zobowiązani byli do uprawy buraka cukrowego.
Pierwsza kampania trwała do stycznia 1885, przetworzono wtedy 15 168 ton buraków.
Początkowo transport buraków odbywał się kolejkami ciągniętymi przez konie.
Cukrownia była stale rozbudowywana: już w 1904 roku dzienny przerób wynosił 934 tony, a sieć kolejek wąskotorowych rozciągała się na 100 km.
Zakład posiadał własną elektrownię, 60 mieszkań dla pracowników, kantynę, zakładową straż pożarną oraz ogrody przydomowe.
Produkty:
Oprócz cukru białego wytwarzano także syrop z dodatkiem miodu wrzosowego, suszone wysłodki, płatki ziemniaczane i buraczane.
Znaczenie lokalne:
Cukrownia była jednym z największych pracodawców i zakładów przemysłowych w regionie. W sezonie zatrudniano nawet kilkaset osób, głównie z firm budowlanych ze Stargardu.
🔹 Okres wojenny (1939–1945)
W czasie II wojny światowej cukrownia nadal działała, lecz uległa militaryzacji i przystosowaniu do gospodarki wojennej. W jej sąsiedztwie utworzono podobóz jeniecki, w którym przebywali:
żołnierze Armii Czerwonej,
Francuzi i Polacy,
a od końca 1944 r. także powstańcy warszawscy.
Więźniowie pracowali w warunkach przymusu przy produkcji cukru.
W 1945 roku, wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej, fabryka została całkowicie zdemontowana:
100% urządzeń technologicznych wywieziono do ZSRR jako „zdobycze wojenne”.
Budynki zostały uszkodzone w czasie demontażu – często burzono ściany, aby wyciągnąć maszyny.
Pozostawiono tylko ruiny fundamentów i puste hale.
🔹 Odbudowa po wojnie (1945–1948)
Zdewastowaną cukrownię przejęto formalnie 11 sierpnia 1945 r. od przedstawicieli Armii Czerwonej. Polscy inżynierowie zastali puste hale, brak surowca, dokumentacji i ludzi.
Decyzją władz państwowych Cukrownia Kluczewo została wytypowana jako sztandarowa inwestycja odbudowy Pomorza Zachodniego.
🔧 Odbudowa rozpoczęła się w 1948 r.:
Dyrektorem został inż. Zbigniew Kuncewicz – doświadczony odbudowujący cukrownię w Świdnicy.
Sprowadzono aparaturę z niszczonych cukrowni Godków, Kunratowice, Choszczno, Okunica i Polic.
Do pomocy oddelegowano 600 junaków z organizacji "Służba Polsce" oraz 900 robotników.
W grudniu 1948 r. uruchomiono pierwszą kampanię. Pierwszy worek cukru z powojennej produkcji został wysłany na Zjazd Zjednoczeniowy PPR i PPS w Warszawie jako symbol odradzającego się przemysłu.
🔹 Okres powojenny i współczesność (1948–2004)
W latach powojennych Cukrownia Kluczewo zmagała się z problemami inwestycyjnymi. W ciągu 30 lat wymieniono aż 14 dyrektorów. Dopiero kadencja dyrektora Stanisława Grabiasa (1977–1998) przyniosła stabilizację i rozwój.
📈 Wzrost produkcji:
1950 – 1400 ton buraków dziennie,
1996 – 4170 ton,
2004 – aż 5004 ton dziennie.
W 1982/83 roku cukrownia zajęła 1. miejsce w Polsce pod względem efektywności – uzyskano 14,6 kg cukru z 100 kg buraków.
🛠️ Modernizacje i innowacje:
Komputerowe sterowanie gotowaniem cukru,
Nowoczesna oczyszczalnia ścieków (3000 t/24h),
Nowe wirówki, prasy, krajalnice,
System paletowania wysłodków,
Automatyczne linie pakowania.
🏗️ Silos cukrowy (2004):
Największy w Polsce i jeden z największych w Europie,
Pojemność: 50 000 ton cukru,
Wysokość całkowita: 57 m,
Automatyzacja umożliwia pracę bez operatorów,
Koszt: 10 mln zł, sfinansowany w całości ze środków zakładu.
W 2002 roku cukrownia została włączona do Krajowej Spółki Cukrowej „Polski Cukier” S.A., a od 2005 roku funkcjonuje jako jej oddział w Stargardzie.
🧠 Ciekawostki i znaczenie społeczne
Cukrownia posiadała własną straż pożarną, basen, świetlice, drużyny harcerskie i zespół teatralny.
Wielu pracowników mieszkało w domach służbowych z ogródkami i ziemią pod uprawę.
W latach 40. i 50. organizowano wydarzenia kulturalne: projekcje filmowe, wieczory kolędowe, koncerty i odczyty.
Komin fabryczny został symbolicznie obalony po wojnie przez polską dyrekcję jako znak końca niemieckiej ery zakładu.
Opracowanie Wojtek Szuba na podstawie "Olszewski Edward Cukrownia Kluczewo w Stargardzie - 120 lat działalnosci(1884-2004)"