To nie ogródki działkowe tylko Toepfers Park, dzisiaj przez ten teren przechodzi ulica Gontyny. Na zdjęciu mamy zapewne jakieś targi które tam się odbywały. Budynki które widzimy na dalszym planie to kamienica Matejki 6b oraz (niższy) Prinzessinschloß czyli pałac Elżbiety Brunszwickiej

To są późniejsze również tereny adresów Neue Straße 1 lub 2, więc w sumie nie wiem do czego to podpiąć :) trzeba się zastanowić

do Hauka: Z tej strony to bardziej Gontyny. Fragment parku z miłorzębem tam jest przyklejony.

do Hauka: Może założyć obiekt dla nieieistniejącego pałacu Elżbiety Brunszwickiej? Czy to dawny młyn (tzw. Pädagogenmühle) ,dziś róg ulic Żubrów i Gontyny ?

do Dana : Stworzyłem obiekt, Tak zabudowania zwyczajowo nazywane Prinzeß Schloß wybudowano na parceli po młynie Pedagogium. W 1810 roku wybudowano najpierw budynek w konstrukcji ryglowej, który rozebrano w 1813, później odbudowano w formie częściowo murowanej częściowo ryglowej.

do Hauka: Dzięki za porządki. Przyznam, że nie bardzo rozumiem skąd ta nazwa, sama bym pewnie nazwała np.: Pałac letni Elżbiety Brunszwickiej.

do Hauka: Jak patrzę na plan z 1904 roku to mi wychodzi lokalizacja przy Salomei. Może foto jest wcześniejsze kiedy park był po obu stronach dzisiejszej ulicy Gontyny.

do Dana : ostatnią obowiązującą nazwą pałacyku było Neu Lieder-Tafel

do Mariusz Brzeziński: Tak wszesniej to był teren Toepfera, później pokolei sprzedawali parcele

do Hauka: Teraz rozumiem, dzięki :)

To w/g mnie NIE jest Park T. ale teren po drugiej stronie Pałacu tj. dzisiejszy trójkąt Gontyny-Salomei-Plater. - Park przylega do dziejszej ulicy Jana Kazimierza! Owszem, po lewej stronie dziś przebiega Gontyny - wyznaczona i budowana już przez Niemców - ale lokalizacja fp jest aktualnie błędna! To tereny chyba przylegające od dołu do nieistniejącego przedłużenia ulicy Chryz. Paska (Kronenstr.).
Teren ten to mój dawny "konik", mam sporo fotek sprzed zabudowy tego trójkata, dalej prowadzonej oraz sprzed zabudowy terenów Parku Toepffera (wzdłuż J. Kazimierza), dysponuję także lepszą kopią tematycznego ujęcia.

do Kajordzak2: Dodam, że na planach jest sporo nieistniejącej już zabudowy, ale tutaj raczej niewidocznej lub jeszcze nieistniejącej ?!

do Kajordzak2: Na żadnym planie nie ma Parku T. za drogą Kirchensteig (Kirchengang).

do Kajordzak2: Podpis pod tym zdjęciem z sedina.pl "Neue Straße, Sonnenbad und Gartenanlagen des Naturheilverein Zukunft". Jeśli nawet były to parcele należące do Toepfferów - czego nikt nie musi tutaj udowadniać - to nie oznacza, że to był obszar należący do Parku Toepffera(ów) - Toepfferowie mieli w Stettinie także inne parcele np. w rejonie dzisiejszego Galaxy. Toepferowska hodowla jedwabników raczej także była w Parku, wzdłuż dzisiejszej Jana Kazimierza ?!
Być może Toepfferowie organizowali własne wystawy w tym miejscu, ale nie wydaje się aby istniało jakiekolwiek uzasadnienie dla przypisania tego rejonu do Parku T. ?! To oczywiście nie jedyny w mojej ocenie błąd na fp, na fotopolsce absurdy utrzymują się latami wyjątkowo twardo ...

do Kajordzak2: Wydaje się, że to może być nieistniejący budynek z tego rejonu ?!

do Kajordzak2: Początkowy teren określany jako Toepffer Park ciągnął się od Toepffer Parkstraße aż do skrzyżowania Kronenstraße z Neuestraße na zachód i do Langestraße na północ, później cześć terenu została sprzedana Kiskerom Neuestraße nr2 oraz wydzielona parcela nr1 gdzie stał pawilon, w północnej części teren parkowy skrócił się aż do Kronenstraßea, w południowej części też dość mocno w czasie teren parkowy się skracał na kosztem kamienic czy później domu starców. Wcześniej całość tego terenu jest opisywana jako Toepffer Park gdzie odbywały się wystawy i targi, Kirchengang przechodził przez teren Toepffera. Już w czasach synów Toepffera ta parcelacja zachodziła coraz bardziej. Co do własności ziem Toepffera to były one bardzo duże zarówno w Grabowie, jak i na przedpolu Szczecina, np tereny wzdłuż Birken Alle od Grabower Straße do Politzer Straße. Enklawą w latyfundiach Toepfferów był teren Pałacyku które zresztą się Toepffer chciał kupić ale mu nie wyszło :)

do Hauka: Owszem, ciekawe informacje i nie mam powodu nie wierzyć ... tylko Twoim słowom, określającym "całość ... jako T. Park". Na żadnym planie nie ma tak szerokiego oznaczenia tego tematycznego terenu jako Park T., i być może było to nieformalne określenie ?! Ja mam nieco planów i tylko czytałem monografię Grabowa m.in. dr B. Kozińskiej o Grabowie i o ile dobrze pamiętam nie było tam takiego opisu ?! Nie podajesz datacji, piszesz o "synach T." ale kogo synach, Gustawa, Alberta ?! Jeśli faktycznie był to kiedyś teren Parku, choćby nieformalnie, to przypisanie byłoby wyjątkowo uzasadnione, choć obowiązuje tutaj ponoć przypisanie do ostatniej nazwy (jak sam wyżej podałeś!).

Jak napisałem, przed laty interesowałem się tym terenem szczególnie i nawet już teraz próbuję w tym temacie nawiązać kontakt z dr Kozińską i red. Twardochlebem. Sporo w tym miejscu fociłem, przychodziłem z fotopaparatem kilka razy przed i w trakcie aktualnej budowy. Interesuje mnie też historia Kirchengangu, którego zachowanym krótkim fragmentem szedłem w latach '80 do TME ... prawa strona, za krawężnikiem

do Kajordzak2: Teren uległ rozdrobnieniu jeszcze za życia Gustava, później wiadomo że zarówno Albert a następnie jego synów Helmuta i Warnera. Podział terenów można zobaczyć na katastralach z drugiej połowy XIXw, co do określania terenu jako Toepffer Park można wyczytać w opisach targów które się tam odbywały, zresztą to zdjęcie takiego wydarzenia dotyczy. Teren o wiele większy niż w swoim ostatnim stanie można zobaczyć na wielu planach zarówno wydawnictw Szczecińskich jak i Bibliographisches Institut czy Brockhaus, można wręcz zakładać że granice nigdy formalnie nie były ustalone a sama nazwa nigdy nie byłą w pełni formalną a zwyczajową. Dodać jeszcze można że podstawą parku i zarazem jego głównym terenem był dawny park Prinzeß Schloß, który uległ podziałowi w 1851 lub w 1852 roku, oryginalne założenie parkowe a raczej jego granice możemy zobaczyć na planach Brockhaus z połowy XIX w. Pomimo iż już w 1887 roku u Wagner & Debes granica parku jest określana równolegle do dzisiejszej Jana Kazimierza całość terenu zapewne tworzyła w miarę spójne założenie, i raczej nieformalnie całość terenu opisywana była jako Toepffers Park. Uważam że nie jest nadużyciem przypisywanie tego zdjęcia do Toepffers Park zaważając na zawartość zdjęcia.

do Hauka: Jak dla mnie Fotograf stoi dokładnie na Kirchengang, którego fragment istnieje do dzisiaj.

do Hauka: Jestem niemal pewny, że fotograf stoi w sporym oddaleniu od Kirchensteig ?!

do Hauka: Jak wspomniałem, patrząc na kilka planów z drugiej połowy 19. wieku (raczej bliżej końca wieku) nigdy nie widziałem tak szerokiego założenia parkowego jak opisałeś, czego konsekwencją ma być spór (ale tylko chyba ze mną?) co do przypisania ?! Ponadto we wspomnianej monografii Grabowa opisującej całość jego historii, nie ma takiego opisu - wiem przy tym że w przeciwieństwie do mnie znasz sporo materiałów źródłowych! - zaś M. Łuczaka nie czytam, jego pozycje zawierają sporo błędów. Przyznajesz jednak, że i "całość terenu" jako Park T. była określana "raczej nieformalnie", jak wcześniej podpowiadałem .... Tutaj jest ciekawe na ile nazwy parków w ogóle były ówcześnie formalne, w szczególności prywatne ?! Tutaj bliskość parceli, przedzielonej jedynie P. S. może uzasadniać potoczne określanie całości Parkiem T., ale zapewne spore zadrzewienie nie może uzasadniać "spójności założenia" - jak wyglądała całość tego raczej nie wiemy! Wydaje mi się właśnie że przypisywanie tego obszaru do P. T., z powodu znaczącej rozbieżności z opisem na planach, jest jednak naciągane. W szczególności że tematyczny teren był stosunkowo krótko w gestii Toepferów ... Katastraty z okresu rozbiórki pofortecznej widziałem tylko do Malczewskiego, nie wiem jak było dalej w dół, ale to nieistotne w kwestii przypisania terenu do Parku T. Nie widziałem też opisów targów tamże się odbywających, zakładam jednak że jak piszesz jest tam określenie Parku T. przypisane do tematycznego miejsca. Niewykluczone jednak, że targi mogły odbywać się w części parkowej w pobliżu dzisiejszej Jana Kazimierza (TParkstr.) ?!

do Hauka: Ogrodzenie widoczne na tej focie wraz z bramą dotyczy raczej wejścia do tematycznego Parku T. i może wskazywać na ścisłe wytyczenie granic Parku ?!

do Kajordzak2: Właśnie tutaj pojawia się problem pojmowania Parku jako całości, jako że było to raczej określenie nie formalne zapewne każdy określał inaczej jego granice które raczej nie były określone a raczej tyczyły się do terenów zielonych Toepffea lub to co wydaje się określeniem kartograficznym starego ogrodu pałacowego, później w jakimś stopniu powiększonego w spójnym założeniu z oryginalnym ogrodem. Pomorska Wystawa Przemysłowa która się odbywały na terenie od 1852 roku, raczej na pewno odbywała się się na całym terenie, gdyż ustawiane były tam tymczasowe pawilony lub jakieś prezentacje tak jak widać na zdjęciu. Chyba jakieś bardziej precyzyjne określenie granic to dopiero początek XXw

do Hauka: Taaa, zdaje się że problem jesrt już teraz jałowy ... Nie wiem jak długo tereny tematyczne były z kolei formalnie Toepferowe, ale nawet po ich odstąpieniu jeszcze długo mogły być potocznie określane jako Park Toepferów, chyba że były w ich władaniu krótko (te za Kirchgang). Przyznam, że spoglądając na wcześniejsze plany i mapy w świetle sporu, dostrzegam teraz ich "zieloną spójność" do granic które nakreśliłeś, ale gdy pojawia się już formalna nazwa Park T. to jest zakreślony do obszaru podobnego jak tutaj

do Kajordzak2: Tak dokładnie, i w sumie od tego czasu aż do czasów współczesnych teren zielony się zmniejszał, warto zwrócić uwagę że już w latach '20 w ogóle nawet nie jest zaznaczane jakiekolwiek założenie parkowe nie mówiąc już o nazwie Toepffer Park która funkcjonuje już po drugiej stronie Odry

do Kajordzak2: Podsumowując historia tego założenia parkowego była dynamiczna ale stosunkowo krótka, zaczynając od ca1840roku kończąc na latach 20 XXw. a szkoda

do Hauka: Niestety urbanizacja stale postępuje, właśnie kosztem terenów zielonych. Po wojnie teren Parku Toepfera był raczej zaniedbany i gdy robiłem zdjęcia, jak się okazało przypadkowo krótko przed wycinką drzew parkowych i budową tego osiedla miejscowi trunkujący komentowali moje focenie jako bezpośredni wstęp przed budową, ... Oni już wiedzieli że będzie budowa, ja nie wiedziałem i gdy wróciłem tutaj aby wykonać dodatkowe zdjęcia, w Parku T. trwała już budowa ... ale też sfociłem, nawet nie raz ...
Mam też pocztówkę z czasów PRL-u z góry ulicy Sczanieckiej, na wysokości Gontynki i choć daleko stamtąd to jednak widać gęste zadrzewienie dawnego, nieistniejącego już Parku ...

do Kajordzak2: Dodam że w ziemi były jeszcze jakieś niewielkie dawne elementy drewniane - mogły pochodzić z dawnych altan jakie tam były ?! Też sfocone ...

do Kajordzak2: raczej doszukiwał bym się w tych drewnianych elementach pozostałości po Klinice czy domu starców lub pergoli z lat '70