Zespół pałacowo-parkowy von Hoymów - zabytkowy pałac i park, zlokalizowany w centrum Brzegu Dolnego, nad Odrą, przy ul. Kolejowej 29-31.

Pierwszy opis założenia pałacowego w Brzegu Dolnym pochodzi z 1638 roku. W 1660 roku posiadłość zakupił hrabia Jerzy Abraham von Dyhrn, który wybudował nowy, barokowy pałac i uzyskał dla miasta prawa miejskie. W roku 1767 drogą mariażu z Antoniną Louisą von Dyhrn und Schönau, Brzeg Dolny pozyskał minister Śląska KarI Georg von Hoym, który przystąpił do przekształcenia majątku w rezydencję. Około 1785 roku przebudowano pałac w stylu klasycystycznym, według projektu śląskiego architekta Carla Gottharda Langhansa. Obok wybudowano oficynę pałacową, która zachowała styl klasycystyczny do dnia dzisiejszego. Założona na prostokącie, dwutraktowa, dwukondygnacjowa, nakryta dachem łamanym z sygnaturką na osi. Elewację akcentują trzy portyki z tympanonami, dwa zewnętrzne z trójkątnymi, środkowy zaś z półkolistym. Wewnętrzne jego kolumny flankują sklepioną kolebką sień przejazdową na parterze. Langhans przebudował także 67 hektarowy park, po raz pierwszy na Śląsku nawiązujący do form naturalnej przyrody. Park przyozdabiały budowle rekreacyjne zaprojektowane również przez Langhansa, basen kąpielowy, herbaciarnia i leśniczówka. Rozpoczęta przez niego modernizacja posiadłości zakończona jednak została dopiero ok. 1800 roku. Po śmierci hrabiego Hoyma majątek przejęła rodzina von Maltzanów, która zobowiązała się utrzymywać park w takim stanie w jakim on go pozostawił. W związku z tym na terenie założenia nie dokonywano przez dłuższy czas żadnych istotnych zmian. Dopiero po 1849 roku, kiedy majątek przejęła Tony von Lazareff, przebudowano rezydencję, która otrzymała postać zbliżoną do renesansowego zamku znad Loary. Przekształcono także ogród nad Odrą, nadając mu neorenesansowy charakter. W styczniu 1945 r. dolnobrzeski pałac opuścił w raz z rodziną ostatni z rodu Hoymów hrabia Thassilo von Saurma-Hoym, który udał się przez Czechy do Niemiec. W lutym pałac spłonął, najprawdopodobniej podpalony przez rosyjskich żołnierzy. Na początku lat pięćdziesiątych został odbudowany w dość mocno zmienionym kształcie. Obecnie jest to piętrowa, trzyskrzydłowa budowla wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta, nakryta dachem czterospadowym. Wszystkie skrzydła znajdują się w jednej osi. Dziś pałac jest siedzibą Dolnobrzeskiego Ośrodka Kultury oraz Urzędu Miejskiego.

Źródło